III CSK 181/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 181/19 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z powództwa Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. ‎przeciwko syndykowi masy upadłości S. sp. z o.o. w K. i Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta R. ‎o ustalenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 stycznia 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego syndyka masy S. sp. z o.o. w K.od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) w sprawie o ustalenie nieważności umowy oddalił apelację pozwanej S. , spółki z o.o. w K. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia ‎25 maja 2017 r.Pozwana wniosła skargę kasacyjną, wskazując na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, dotyczące granic związania prawomocnym wyrokiem nie tylko sądu wydającego wyrok i stron procesu, ale także innych organów publicznych, w tym innych sądów, oraz dopuszczalności uzależniania mocy wiążącej wyroków sądowych od późniejszej oceny sposobu prowadzenia postępowania sądowego, aktywności stron, prezentowanych dowodów i twierdzeń, a także motywów wystąpienia z powództwem.

Ponadto skarżąca wskazała, że zagadnienie prawne dotyczy sytuacji, w której ważność umowy wiążącej strony była już raz badana przez sąd, a obecnie jej ważność badana jest w związku powództwem osoby trzeciej, w tym przypadku Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K..Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zdaniem skarżącej, przyczynę kasacyjną uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania stanowi istotne zagadnienie prawne dotyczące granic związania prawomocnym wyrokiem nie tylko sądu, który wydał zaskarżony wyrok, ale także innych organów publicznych.

W ocenie skarżącej, ważność umowy będąca przedmiotem sporu między jej stronami, zakończonego prawomocnym wyrokiem niepodważającym tej ważności, nie może więc być ponownie badana w innej sprawie wszczętej przez osobę trzecią.Niezależnie od nietrafności tego zapatrywania, trzeba podkreślić, że zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania – jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, odwołując się do istoty skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia realizującego przede wszystkim interes publiczny – musi być jurydycznie nowe lub szczególnie doniosłe i mieć znaczenie dla rozwoju prawa w ogóle albo znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Podniesione przez skarżącą argumenty nie mają cech takiego zagadnienia, zwłaszcza że zostały sformułowane z pominięciem albo celowym nieuwzględnieniem poważnego dorobku jurysdykcyjnego Sądu Najwyższego, a także doktryny prawniczej, poświęconego analizie prawomocności materialnej orzeczeń sądowych oraz jej oddziaływania także na inne orzeczenia, zwłaszcza toczące się z udziałem innych osób.Należy więc tylko krótko przypomnieć, że wyrażona w art. 365 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu ma dwa aspekty; jeden odnosi się do samego istnienia prawomocnego orzeczenia, a drugi przejawia się w mocy wiążącej rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia.

Z tego powodu prawomocność orzeczenia sprawia, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane to orzeczenie. Moc wiążąca takiego orzeczenia natomiast – pomijając szczególne, przewidziane przez ustawę przypadki orzeczeń oddziałujących erga omnes – działa w innych sprawach tylko wtedy, gdy występują w nich te same strony, chociażby w odmiennych rolach procesowych. Tylko wtedy sąd rozpoznający między tymi samymi stronami kolejną sprawę musi przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak jak przyjęto to wcześniej w prawomocnym wyroku, w granicach powagi rzeczy osądzonej ‎(art. 366 k.p.c.).W tej sytuacji kwestionowana przez skarżącą moc wiążąca orzeczenia wydanego w innej sprawie nie działa w innej sprawie toczącej się między innymi stronami, z udziałem i z inicjatywy osoby trzeciej, zwłaszcza że waloru wiązania nie mają motywy wcześniejszego prawomocnego wyroku.

Z tych względów, ale przede wszystkim z powodu braku jakichkolwiek rzeczowych argumentów w uzasadnieniu wniosku o przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). aj