III CSK 180/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 180/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie ze skargi K. Ś.

przy uczestnictwie M. M. i in. ,

o wznowienie postępowań toczących się przed Sądem Okręgowym

oraz postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym po rozpoznaniu na

posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej K. Ś.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 22 grudnia 2010 r.,

odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej postanowienia

Sądu Rejonowego z dnia 28 maja 2008 r., a w pozostałej części

skargę oddala.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy umorzył wszczęte

na skutek wniosku K. Ś. postępowanie o wznowienie następujących postępowań:

-

postępowania w sprawie I Ca 305/08 Sądu Okręgowego, w której

postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. oddalona została apelacja M. M. i

K. M. od postanowienia Sądu Rejonowego z 10 kwietnia 2008 r. w sprawie I

Ns 352/06 o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. M.;

-

postępowania w sprawie I Cz 272/08 Sądu Okręgowego, którym oddalono

zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 28 maja 2008 r., wydanego

w sprawie I Ns 352/06, w przedmiocie przyznania wynagrodzenia biegłemu

(pkt I) i obciążenia wnikającymi stąd kosztami M. M. (pkt II);

-

postępowania w sprawie I Ns 352/06 Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy uznał, że skarżąca skutecznie cofnęła wniosek o wznowienie

tych

postępowań

oraz

zasadnie

wnosiła

o

umorzenie

wywołanego

tym

wnioskiem postępowania, natomiast za bezskuteczne uznał następcze odwołanie

cofnięcia wniosku. Ponadto, w związku z tym, że postanowienia Sądu Okręgowego

oznaczone sygnaturą I Ca 305/08 i I Cz 272/08 zostały uchylone przez Sąd

Najwyższy wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej M. M. i K. M., wniosek o

wznowienie postępowań uznał za bezprzedmiotowy.

Postanowienie powyższe zaskarżyła skargą kasacyjną K. Ś. zarzucając

nieważność postępowania o wznowienie wobec pojęcia tego postępowania i

umorzenia go bez udziału K. P., który powinien być uczestnikiem, oraz bez

ustanowienia kuratora dla małoletnich dzieci E. K. i kuratora dla nieznanego z

miejsca pobytu A. K., a także wobec umorzenia tego postępowania bez rozprawy,

przed skutecznym doręczeniem uczestnikom postanowienia i przed upływem

półrocznego terminu do przyjęcia spadku po E. K. W ramach drugiej podstawy

kasacyjnej zarzucała też naruszenie podstaw nieważności (nie wskazując jednak

stosownego przepisu), naruszenie art. 180, 355, 177 § 1 pkt 6, art. 203 k.p.c oraz

art. 79 ust. 1 lit. b i ust. 3 lit. a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucała naruszenie Konstytucji przez

naruszenie prawa do rzetelnego sądu, prawa do rzetelnej kontroli instancyjnej i

zasady legalizmu, oraz art. 5 i art. 65 § 1 k.c. wobec niedopuszczalnej wykładni

procesowych oświadczeń woli skarżącej, stanowiących zarazem obrazę art. 233

§ 1 k.p.c. W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia a także

niezaskarżalnego postanowienia tego Sądu z dnia 21 grudnia 2010 r.

w przedmiocie podjęcia postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew przeświadczeniu skarżącej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

stwierdzić trzeba, że skarga ta jest w oczywistym stopniu bezzasadna.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu nieprocesowym, jak

wynika z art. 524 § 1 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem co do istoty sprawy, nie jest to jednak

dopuszczalne, jeżeli postanowienie może być zmienione lub uchylone. Wobec

uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 10 lutego

w sprawie I Ca 305/08 skarga o wznowienie postępowania zakończonego tym

postanowieniem

stała

się

oczywiście

bezprzedmiotowa.

Nie można

żądać

wznowienia postępowania, które się toczy, nie istnieje też możliwość zawieszenia

postępowania o wznowienie do czasu zakończenia postępowania, którego dotyczy

skarga kasacyjna. W sytuacji, w której na skutek skargi kasacyjnej uchylone zostało

postanowienie Sądu drugiej instancji, należało postępowanie wywołane skargą o

wznowienie umorzyć, bowiem wydanie orzeczenia stało się niedopuszczalne (art.

355 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) i to bez względu na to, z jakich przyczyn

uprzednio to postępowanie zostało zawieszone. Uchylenie postanowienia Sądu

drugiej instancji oznacza też, że postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 10

kwietnia 2008 r. utraciło przymiot prawomocności, a tym samym nie istnieje

możliwość

domagania

się wznowienia

postępowania

zakończonego

tym

postanowieniem. Wydanie orzeczenia w przedmiocie skargi o wznowienie jest

zatem niedopuszczalne, postępowanie ze skargi nie może się toczyć i należało je

umorzyć. Za bezprzedmiotowe należy uznać w tej sytuacji rozważania dotyczące

możliwości

odwołania

o wznowienie

przez

postępowania,

skarżącą

oświadczenia

zarzuty

dotyczące

o

cofnięciu

wydania

skargi

postanowienia

o umorzeniu postępowania bez udziału wszystkich ewentualnych uczestników

postępowania oraz pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Wspomnieć jedynie należy, że zarzut nieważności postępowania jest niezasadny,

bowiem niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej

w postępowaniu

nieprocesowym

nie

powoduje

nieważności

postępowania

(por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP

112/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 98). Gdy chodzi o pozostałe zarzuty

proceduralne, skarżąca nie podjęła próby wykazania wpływu ewentualnych

uchybień na treść rozstrzygnięcia, zaś zarzuty naruszenia prawa materialnego są

całkowicie niezrozumiałe.

Jak wskazano na wstępie, skarga o wznowienie postępowania przysługuje

w razie zakończenia go prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty

sprawy. Nie jest takim postanowieniem postanowienie w przedmiocie przyznania

wynagrodzenia biegłemu, a tego właśnie dotyczy postanowienie Sądu Okręgowego

oznaczone sygnaturą I Cz 272/08, oddalające zażalenie od postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 28 maja 2008 r. (I NS 352/06) w zakresie, w jakim nie zostało

uchylone przez Sąd Najwyższy w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. Skarga o

wznowienie postępowania w tym zakresie nie była zatem dopuszczalna i powinna

zostać odrzucona przez Sąd Okręgowy. Sąd ten tego nie uczynił, co jednak nie

otwiera skarżącej drogi do wnoszenia w tym zakresie skargi kasacyjnej. Skarga

kasacyjna nie przysługuje bowiem od postanowienia umarzającego postępowanie o

wznowienie postępowania zakończonego wydaniem prawomocnego postanowienia

oddalającego zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu.

W tym zakresie skarga ta podlega odrzuceniu.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji na podstawie art.

39814 k.p.c. w części, w której skargę oddalono i art. 398 6 § 3 k.p.c. w części,

w jakiej ją odrzucono, w obu przypadkach w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

jw