III CSK 176/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 176/07

POSTANOWIENIE

Dnia 29 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi M. Ż. i M. B. prowadzących działalność gospodarczą Centrum

Szybkiej Diagnostyki Kardiologicznej "K. " M. Ż., M. B. s. c. w T.

przeciwko Ł. K.-D. prowadzącej działalność gospodarczą Centrum Kardiologiczne

"K." w S.

o uchylenie wyroku Sądu Polubownego,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 29 listopada 2007 r.,

skargi kasacyjnej M. Ż. i M. B.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. [...]

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2006 r. Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych

Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji z siedzibą w W. orzekł, że M. Ż. i M. B.

prowadzący Centrum Szybkiej Diagnostyki Kardiologicznej „K." M. Ż., M. B. w T.

bezprawnie naruszyli prawa do nazwy handlowej Ł. K. – D. prowadzącej Centrum

Kardiologiczne „K." w S. przez zarejestrowanie domen K.PL i K.COM.PL i

posługiwanie się nimi w obrocie dla indywidualizacji firmy, której nazwa wprowadza

klientów w błąd, naruszając art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.),

w szczególności zasadę postępowania zgodnie z dobrymi obyczajami oraz zgodnie

z prawem tj. art. 433 k.c. i art. 153 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo

własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.).

Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 4 września 2006 r. oddalił skargę M. Ż.

i M. B. o uchylenie wyroku Sądu Polubownego, opartą na zarzutach naruszenia art.

1206 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 2 oraz art. 1183 i art. 1189 § 3 k.p.c.

Sąd Okręgowy wskazał, że przepis art. 1189 § 3 k.p.c., nakładający na sąd

polubowny obowiązek doręczenia składanych sądowi przez stronę pism stronie

przeciwnej, który nie jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, nie może być

stosowany przez sąd rozpoznający skargę bez uprzedniej oceny skutków, jakie

zaszły w wyniku jego naruszenia, dokonywanej pod kątem tego, czy naruszenie to

miało istotny wpływ na wynik postępowania. W ocenie tego Sądu skarżący nie

wykazali,

że

niedoręczenie

im

pism

złożonych

przez

stronę

przeciwną

w postępowaniu polubownym (pisma z dnia 8 grudnia 2005 r. w związku

z odpowiedzią na pozew oraz z dnia 30 stycznia 2006 r. stanowiące uzupełnienie

pozwu) spowodowało niepodjęcie przez nich obrony, bądź wywołało skutek

w postaci błędnej oceny dowodów lub wadliwej konstrukcji stanu faktycznego przez

Sąd Polubowny. Dokumenty oferowane, jako załączniki do tych pism były znane

pozwanym lub też zostały przez nich wprost wytworzone, mogli oni zatem na

każdym

etapie

postępowania

podjąć

właściwą

obronę

swoich

interesów

i przedstawić argumentację możliwą do uwzględnienia przez Sąd Polubowny. Tym

samym, skoro brak doręczenia tych pism pozostawał bez wpływu na wynik

toczącego się postępowania przed Sądem Polubownym, nie doszło do naruszenia

podstawowych zasad postępowania, o których mowa w art. 1206 § 1 pkt 4 k.p.c.

Za nieuzasadniony uznał Sąd Okręgowy zarzut sprzeczności zaskarżonego skargą

wyroku z podstawowymi zasadami porządku publicznego, stanowiący w istocie

polemikę z przyjętą przez Sąd Polubowny wykładnią przepisów k.p.c. i ustawy

o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i kwestionujący ustalony w sprawie stan

faktyczny. Wyraził przy tym stanowisko, że naruszenie zasad porządku prawnego

występującego na trenie RP może mieć miejsce wówczas, gdy sąd polubowny

oparł orzeczenie na nieistniejącym przepisie prawa lub na przepisie, który nie ma

żadnego związku z rozpatrywaną sprawą, czego skarżący nie zarzucali.

Sąd Apelacyjny w K., który zaskarżonym obecnie wyrokiem oddalił apelację

pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego, podtrzymał wyrażony w nim pogląd

odnośnie do nieimperatywnego charakteru przepisu art. 1189 § 3 k.p.c. wywodząc

go z treści przepisu art. 1184 § 1 k.p.c., pozostawiającego stronom postępowania

polubownego uzgadnianie zasad i sposobu postępowania oraz z zasady

niezwiązania sądu polubownego przepisami kodeksu postępowania cywilnego o

postępowaniu przed sądem polubownym. Podzielił także stanowisko Sądu

Okręgowego, że nie każde naruszenie określonych w nim zasad postępowania

musi prowadzić do uchylenia wyroku sądu polubownego, lecz jedynie takie, które

mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz ocenę, iż skarżący okoliczności tej nie

wykazali. Nadto wskazał, że mylna wykładnia prawa materialnego, na którą

powoływali się skarżący, nie może być oceniona jako naruszenie przez sąd

polubowny zasad praworządności w rozumieniu art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego pozwani zarzucili :

 naruszenie art. 1189 § 3 w zw. z art. 1184 § 1 k.p.c. poprzez

przyjęcie, że przewidziany tam wymóg doręczenia pism składanych

przez drugą stronę nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego,

podczas gdy przepis ten jest normą kogencyjną, której naruszenie

skutkować

powinno

uchyleniem

wyroku,

konkretyzuje zasadę prawa do wysłuchania;

bowiem

przepis

ten

 naruszenie art. 45 § 1 w zw. z art. 8 § 2 Konstytucji w zw. z art. 1206

§ 2 pkt 2 k.p.c. przez odmowę uchylenia wyroku, który godził

w zasadę prawa do sprawiedliwego sądu.

We wnioskach skargi domagali się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz

wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądownictwo polubowne jest trybem rozpoznawania spraw cywilnych przez

organ rozstrzygający, który nie jest sądem państwowym, a swoją kompetencję

opiera na umowie stron. Z tej przyczyny nie ma do niego wprost zastosowania art.

45 Konstytucji, który odnosi się do państwowych organów wymiaru sprawiedliwości,

określonych w art. 175 ust. 1 Konstytucji.

Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, który pozostaje aktualny na

gruncie art. 1184 § 2 k.p.c., sąd polubowny nie jest przy rozpoznawaniu sprawy

związany przepisami ogólnymi prawa formalnego obowiązującymi w postępowaniu

sądowym, jeżeli strony albo sąd polubowny nie określiły trybu postępowania inaczej

(orzeczenia SN z dnia 6 maja 1936 r., C.l 1914/35, Zb. Urz. 1937, p. 56, z dnia

27 maja 1947 r., OSN 1948, nr 1, p. 17, z dnia 14 listopada 1960 r., 2 CR 1044/59,

OSN 1962, nr 1, poz. 24, wyrok SN z dnia 13 grudnia 1967 r., l CR 445/67, OSNCP

1968, nr 8-9, p. 149).

Wskazanie w zdaniu drugim art. 1184 § 2 k.p.c., że sąd polubowny nie jest

związany przepisami o postępowaniu przed sądem nie odnosi się do bezwzględnie

obowiązujących

przepisów

kodeksu

postępowania

cywilnego

normujących

postępowanie przed sądem polubownym (tak również SN odnośnie do wykładni

poprzednio obowiązującego art. 705 § 2 k.p.c. w wyroku z dnia 3 czerwca 1987 r.,

l CR 120/87, OSNCP 1988, nr 12). W braku odmiennego uzgodnienia stron sąd

polubowny może prowadzić postępowanie w taki sposób jaki uzna za właściwy,

jednakże z zastrzeżeniem przepisów ustawy. Zasada pierwszeństwa woli stron

w ukształtowaniu postępowania arbitrażowego, zgodnie z art. 1184 § 1 k.p.c.,

doznaje ograniczenia, poprzez to, że określony przez nie sposób postępowania

przed sądem polubownym nie może być sprzeczny z obowiązującymi w tym

postępowaniu przepisami prawa państwowego, które zostało przez nie wybrane.

Formuła przepisu art. 1184 § 1 („jeżeli przepis ustawy nie stanowi inaczej")

oznacza że strony nie mogą swoja wolą przepisów tych zmienić, ani wyłączyć

a więc, że są one przepisami iuris cogentis.

Nie można odmówić więc racji skarżącym jeśli, przeciwstawiając się

stanowisku zaskarżonego wyroku, wskazują na kogentywny charakter przepisu

art. 1189 § 3. Zasadnie podnoszą też, że postępowanie przed sądem polubownym

musi opierać się na zasadzie równego traktowania stron i równego ich prawa do

wysłuchania (art. 1183 k.p.c.), które konkretyzuje art. 1189 § 3 k.p.c.

Podkreślenia wymaga równocześnie, że sąd powszechny rozpoznający

sprawę na skutek skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego nie rozstrzyga

sporu między stronami, a więc nie ocenia, czy sąd polubowny rozstrzygnął sprawę

poprawnie pod względem faktycznym i prawnym lecz bada ją tylko z punktu

widzenia przyczyn jego uchylenia określonych w art. 1206 k.p.c.

Naruszenie przez sąd polubowny wiążących go zasad i przepisów k.p.c.

regulujących postępowanie arbitrażowe, może stanowić podstawę wniosku

o uchylenie wyroku sądu polubownego w oparciu o przesłankę niezachowania

podstawowych zasad postępowania przed tym sądem, wynikających z ustawy

określoną w art. 1206 § 1 pkt 4 k.p.c. i powoływaną przez skarżących w skardze

o jego uchylenie.

Skarga kasacyjna nie zawiera jednak zarzutu naruszenia tego przepisu, co

pozostawia poza kognicją Sądu Najwyższego ocenę zaskarżonego wyroku w tym

zakresie.

Podstawę oceny wyroku sądu polubownego pod kątem jego sprzeczności

z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP (art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c.)

stanowi jego treść (orzeczenie SN z dnia 8 lutego 1937 r., C III 1254/35, Zb.Urz.

1938 r., z. 1, poz. 44, oraz wyroki SN z dnia 7 września 1998 r., l CKN 822/97,

nie publ.). Przyjmuje się że podstawa ta jest uzasadniona wówczas, gdy skutek

wyroku sądu polubownego godzi w podstawowe zasady porządku prawnego

państwa (wyroki SN z dnia 6 stycznia 1961 r., 2 CR 532/59, PiP 1962/2, s. 346

i z 26 sierpnia 2003 r., IV CK 17/02, I C 2004, nr 6, poz. 45).

W świetle tego nieuprawniony jest pogląd skarżących, na którym oparty

został podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1206 § 2 pkt 2

k.p.c., utożsamiający naruszenie przez sąd polubowny przepisów bezwzględnie

obowiązujących w postępowaniu przed tym sądem, z naruszeniem klauzuli

porządku publicznego.

Z tych przyczyn wniesiona skarga podlegała oddaleniu (art. 39814 k.p.c.).

(eb)