III CSK 140/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 140/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa O. B.‎przeciwko R. B.‎o zaprzeczenie ojcostwa,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w […]‎z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt XI 1Cz […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w […] na rzecz adw. M. Ś.-B. wynagrodzenie w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) zł, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi O. B. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną powoda O. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt XI 1 Cz […], Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o. oraz art. 24 k.c., wskutek oddalenia jego zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa z uwagi na niedochowanie terminu do wytoczenia powództwa, podczas gdy zgodnie z naczelną zasadą dobra dziecka oraz ochrony dóbr osobistych zarówno dziecka, jak również zaprzeczającego ojcostwo, dziecko powinno mieć możliwość poznania swojego pochodzenia, a powód ochrony swojej rodziny.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona.Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, niepubl., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, niepubl., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.).Według skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, tj. art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o. oraz art. 24 k.c., albowiem przyjęcie, że mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości prowadzi do nieakceptowalnych skutków procesowych, w tym niemożność ustalenia rzeczywistego pochodzenia dziecka i uświadomienia mu jego pochodzenia, w sytuacji gdy zaprzeczający pochodzenie dziecka powziął wątpliwość co do swojego ojcostwa już po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości.W świetle jednoznacznego brzmienia art. 63 k.r.o. mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości.

Ograniczenie to zostało wprowadzone ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodziny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1431). Jak wynika z art. 9 ust. 1 tej noweli, znowelizowane nią przepisy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed dniem wejścia jej w życie, z tym że do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 9 ust. 2 tej noweli). Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 63 k.r.o. wyłącza dopuszczalność wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości; od chwili osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości tylko ono może wytoczyć tego rodzaju powództwo, z tym że nie później niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletniości (art. 70 § 1 k.r.o.) oraz prokurator (art. 86 k.r.o).Powód jako mąż matki pozwanego (ur. 18 lipca 1981 r. - k. 5), z którą zawarł związek małżeński w dniu 31 grudnia 1980 r. (k. 7), powództwo wytoczył w 2020 r.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi pozwanego z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2020, poz. 1651) w zw. z § 4 ust. 1 i 3, § 10 pkt 5, § 16 ust. 4 pkt 1 oraz § 2 pkt. 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst:

Dz.U. z 2019 r., poz. 18). Kea.s.