III CSK 137/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 137/20 POSTANOWIENIE Dnia 30 kwietnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa M. M. i D. M. ‎przeciwko M. G. ‎o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 kwietnia 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację pozwanej M. G. od wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia 22 czerwca 2018 r. uwzględniającego powództwo D. M. i W. M. o uznanie za bezskuteczną względem nich umowy darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego opisanego bliżej w sentencji wyroku, zawartej pomiędzy pozwaną M. G. (jako obdarowaną) a dłużnikiem K. C. i jego żoną M. C. w dniu 7 sierpnia 2014 r. z pokrzywdzeniem powodów jako wierzycieli.W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwana wskazała, że w sprawie jawi się potrzeba wyjaśnienia, czy wyrok uwzględniający powództwo na podstawie faktycznej, na której powód tego powództwa nie oparł, jest orzeczeniem ponad żądanie pozwu sprzecznym z art. 321 k.p.c. Przywołała orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego wynika, że żądanie powództwa określa nie tylko jego przedmiot, lecz również wskazana przez powoda podstawa faktyczna, w związku z czym oparcie wyroku na podstawie faktycznej niepowołanej przez powoda jest orzeczeniem ponad żądanie.

Oceniła, że in casu zachodzi konieczność rozstrzygnięcia, czy Sąd Apelacyjny był uprawniony do zignorowania konsekwentnie podawanej przez powodów podstawy prawnej i faktycznej powództwa i wydania orzeczenia przy przyjęciu innej podstawy, zwłaszcza wobec doniosłości i odmienności skutków zastosowania tych podstaw.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie została podana wprost żadna z wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przyczyn przyjęcia jej do rozpoznania. Tym niemniej zasadza się on na tezie, że sądy rozstrzygnęły sprawę na innej podstawie faktycznej i prawnej niż powołana przez powodów. W związku z tym należy zauważyć, że w pozwie powodowie domagali się uznania zaskarżonej przez nich czynności (darowizny) za bezskuteczną i odwoływali się w swej argumentacji do przepisu art. 528 k.c. (k. 3).

Na rozprawie zaś w dniu 4 kwietnia 2018 r. pełnomocnik powodów wyraźnie wskazał, że żądanie pozwu wynika z art. 527 i n. k.c. W kontekście złożonych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji przez pełnomocnika powodów oświadczeń nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem oceny w sprawie było żądanie zgłoszone przez powodów w pozwie i konsekwentnie przez nich podtrzymywane w toku procesu, a wywodzone z art. 527 i n. k.c. Kontrargumentacja pozwanej nawiązuje do zawartego również w pozwie sformułowania, że zaskarżona przez powodów czynność jest czynnością pozorną, które to sformułowanie było (m.in.) przyczyną oddalenia ich wniosków o zabezpieczenie roszczenia.

Pełnomocnik powodów wyraźnie jednak zastrzegł przed Sądem pierwszej instancji, że zawarte w pozwie sformułowanie użyte zostało w znaczeniu potocznym, a powodowie nie powołują się na pozorność czynności prawnej w rozumieniu art. 83 k.c. W tej sytuacji należy stwierdzić, że odmienne twierdzenia skarżącej są bezpodstawne. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw