III CSK 13/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05

Skarga kasacyjna oparta wyłącznie na zarzutach dotyczących ustalenia

faktów lub oceny dowodów jest niedopuszczalna.

Sędzia SN Jacek Gudowski

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Michaliny P. przy uczestnictwie

Rajmunda F. o rozgraniczenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu

23 września 2005 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika na postanowienie Sądu

Okręgowego w Radomiu z dnia 22 marca 2005 r.

odrzucił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 marca 2005 r. Sąd Okręgowy w

Radomiu – w wyniku rozpoznania sprawy na skutek apelacji – zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego w Zwoleniu z dnia 7 września 2004 r. w ten

sposób, że dokonał rozgraniczenia nieruchomości uczestników w sposób odmienny

niż uczynił to Sąd pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej uczestnika Rajmnuda F. skierowanej przeciwko temu

postanowieniu podniesiono „naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na

wynik sprawy, a w szczególności dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 153

k.c. poprzez dokonanie przez Sąd Okręgowy całkowicie dowolnej oceny dowodów”,

a także „naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i z tym związane

niewłaściwe zastosowanie art. 153 i 172 k.c. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem, że

Sąd pierwszej instancji sprzecznie z zebranymi dowodami dokonał ustaleń co do

przebiegu granicy, bez uwzględnienia stanu posiadania, a w konsekwencji stanu

prawnego wynikającego z zasiedzenia. W ocenie skarżącego ustalenie stanu

prawnego polegać powinno na zebraniu dowodów, a przede wszystkim

dokumentów oraz ewentualnie zeznać świadków i odpowiednią zgodną z art. 233 §

1 k.p.c. ocenę tychże dowodów”. W dalszej części wywodów skarżący skupił się

jeszcze ściślej na kwestionowaniu dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń, z

jednej strony kwestionując ocenę dowodów, a z drugiej starając się wykazać, co

było, a co powinno być przedmiotem ustaleń Sądu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego, wydane po dniu 6 lutego

2005 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy –

kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), stało się prawomocne, zatem

mogło być zaskarżone – tak jak uczynił to uczestnik – skargą kasacyjną

przewidzianą w art. 398-1 § 1 k.p.c.

Należy podkreślić, że konstruując tę skargę i nadając jej charakter

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, ustawodawca dokonał istotnych zmian w

stosunku do kasacji, wprawdzie specjalnego, ale jednak zwyczajnego środka

odwoławczego, przysługującego w toku instancji od orzeczeń nieprawomocnych.

Jedną z takich zmian jest wyraźne ograniczenie podstaw, gdyż jakkolwiek –

zgodnie z art. 3983 § 1 k.p.c. – skarga kasacyjna może być oparta na postawie

naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli

uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak podstawy te

zostały w sposób doniosły zreformowane. W odniesieniu do Prokuratora

Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich zaostrzono wymagania co do

skutków, jakie spowodowały naruszenia prawa popełnione przez sąd drugiej

instancji (art. 3983 § 2 k.p.c.), natomiast w stosunku do wszystkich podmiotów

wnoszących skargę, wyłączono możliwość oparcia skargi na zarzutach dotyczących

ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). W ten sposób doszło do

ścisłego zharmonizowania podstaw kasacyjnych z charakterem postępowania

kasacyjnego i zakresem rozpoznania skargi, oznaczonym w art. 398 13 § 2 k.p.c., a

także do jednoznacznego określenia funkcji Sądu Najwyższego jako sądu prawa,

sprawującego nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania

(art. 183 ust. 1 Konstytucji).

Treść i kompozycja art. 3933 k.p.c. wskazują więc, że jakkolwiek generalnie

dopuszczalne jest – jak dotychczas – oparcie skargi kasacyjnej na podstawie

naruszenia przepisów postępowania, to jednak z wyłączeniem zarzutów

dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów, choćby naruszenie odnośnych

przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc,

niedopuszczalne jest oparcie kasacji na podstawie, którą wypełniają takie właśnie

zarzuty (verba legis: „podstawą skargi nie mogą być...”). W tej sytuacji skarga

kasacyjna ograniczona tylko do zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny

dowodów, niewskazująca na inne naruszenia prawa, jest niedopuszczalna jako

nieoparta na ustawowej podstawie.

Osnowa i uzasadnienie skargi kasacyjnej wniesionej przez uczestnika

przekonują jednoznacznie, że skarżący oparł ją wyłącznie na zarzutach

dotyczących ustaleń i oceny dowodów, nawet bowiem wtedy, gdy – jako naruszony

– powoływał art. 153 k.c., czyli przepis prawa materialnego, to w istocie

kwestionował ustalenia Sądu drugiej instancji, starając się zarazem narzucić własną

wizję stanu faktycznego.

W tej sytuacji skarga kasacyjna, oparta na podstawie, której ustawa nie

przewiduje, podlega odrzuceniu (art. 3986 § 2 k.p.c.).