III CSK 129/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 129/09

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K.

przy uczestnictwie Bolesława P., Zofii P., Tomasza K. i Ryszarda L.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r.,

skarg kasacyjnych: uczestnika Bolesława P. i uczestnika Ryszarda L.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 20 listopada 2008 r.,

oddala skargi kasacyjne, zasądza od Bolesława P. i Ryszarda

L. na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2700

zł (dwa tysiące siedemset) tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego i oddala wniosek Zofii P. o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w K. oddalił apelacje

uczestników Ryszarda L. i Bolesława P. od postanowienia Sądu Rejonowego w K.,

którym

stwierdzono,

że Skarb

Państwa-Prezydent

Miasta

K. nabył

przez

zasiedzenie z dniem 2 stycznia 1985 r. własność zabudowanej nieruchomości

położonej w K. przy ul. S.[...], objętej księgą wieczystą nr [...].

Orzeczenie to oparte zostało na ustaleniach i wnioskach Sądu Rejonowego

podzielonych i uznanych za własne przez Sąd Okręgowy, które przedstawiały się

następująco:

Prawo własności nieruchomości położonej w K. przy ul. S. [..] wpisane jest w

prowadzonej dla niej księdze wieczystej na rzecz Joachima B. i Ruchli Z. po ½

części. Udział we własności tej nieruchomości Ruchla Z. kupiła umową sprzedaży z

dnia 29 marca 1947 r. Joachim B. i jego rodzina zmienili w 1946 r. nazwisko na P.,

a on sam od 1942 r. używał imion Jan Joachim. W dniu 1 stycznia 1946 r.

Tymczasowy Zarząd Państwowy na Województwo K. przekazał wymienioną

nieruchomość, jako majątek opuszczony, Miejskiemu Zarządowi Nieruchomości

w K., Obwód […]. Na wniosek Jana Joachima B. z dnia 28 sierpnia 1945 r.

wszczęte zostało postępowanie reprywatyzacyjne, zakończone wydaniem decyzji

o przywróceniu mu części opisanej nieruchomości. Uczestnik Bolesław P. jest

następcą

prawnym Jana Joachima P., a spadek po nim nabył w drodze

testamentowego dziedziczenia.

Ruchla Z. wszczęła postępowanie sądowe

pozwem z dnia 2 maja 1947 r. o wydanie nabytego udziału w nieruchomości, które

zostało zakończone po zawarciu przez nią i Skarb Państwa w dniu 8 sierpnia 1947

r. ugody. Skarb Państwa zobowiązał się do wydania jej połowy nieruchomości za

równoczesną zapłatą sumy kosztów nadzoru i zarządu, określonej orzeczeniem

Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w K. Urząd ten zarządził oddanie Ruchli Z.

wymienionej części nieruchomości, ale do faktycznego objęcia jej nie doszło.

Następca prawny Ruchli Z., zmarłej w kwietniu 1966 r., Jakub O. złożył w dniu 3

sierpnia 1995 r. oświadczenie o zrzeczeniu się spadku po niej na rzecz Ryszarda L.

W dniu 26 listopada 1959 r. sporządzona została inwentaryzacja budynku

położonego

przy ul.

i wymeldowania,

S.[...],

przydzielano

założono

kartoteki

mieszkania

z wpisami

kolejnym

zameldowania

lokatorom.

Następnie

w 1963 r. budynek przeznaczony został na potrzeby Komendy Miejskiej Milicji

Obywatelskiej w K., co było poprzedzone przeniesieniem dotychczasowych

lokatorów do innych lokali. Umowa najmu lokalu użytkowego została zawarta

w dniu 20 lutego 1969 r. pomiędzy Dzielnicowym Zarządem Budynków

Mieszkalnych i Dzielnicową Komendą Milicji Obywatelskiej. Skuteczność jej była

uzależniona od uzyskania przydziału lokalowego, ale mimo nieuzyskania decyzji

o przydziale umowa była realizowana. Na zlecenie Przedsiębiorstwa Gospodarki

Mieszkaniowej Śródmieście wykonane zostały w 1985 r. w budynku zajmowanym

przez najemcę następujące prace: przełożenie dachówki nad pomieszczeniami

biura MO, przeczyszczenie rynien, naprawa kosy z blachy na dachu, pokrycie

dachu blachą, odeskowanie, wymiana rynien, wymiana rynien spustowych.

W następnym roku przeprowadzono remont kotła EKA IV, w 1989 r. wykonano

konserwację farbą antykorozyjną dachu pokrytego blachą, w 1991 r. uzupełniono

tynki elewacji zewnętrznej do wysokości 3,5 m, wykonano parapety betonowe na

parterze, uzupełniono tynki na wysokości ostatniego piętra, odmalowano elewację

zewnętrzną po tym uzupełnieniu, a w 2002 r. wykonano prace remontowe związane

z uporządkowaniem przewodów kominowych. Nieruchomość nie była obciążona

hipoteką na rzecz Skarbu Państwa.

Następca prawny Jana Joachima P. nie wykazał, że po wydaniu decyzji

przywracającej posiadanie nieruchomości doszło do faktycznego objęcia jej

w posiadanie przez właściciela, czy też wszczęcia postępowania o wprowadzenie

go w posiadanie. Również i druga właścicielka nie wystąpiła o faktyczne

przekazanie jej posiadania nieruchomości. Uznane zostało przez Sądy obu

instancji, że skutkiem wydania decyzji o przywróceniu posiadania nieruchomości jej

współwłaścicielom była utrata przez nią charakteru majątku opuszczonego.

Wpłynęło to również na zmianę charakteru władztwa Skarbu Państwa, którego nie

można już traktować jako sprawowania zarządu nad majątkiem opuszczonym.

Skarb Państwa posiadał nieruchomość w cywilnoprawnym znaczeniu od wydania

decyzji o przywróceniu posiadania właścicielom, co związane było z innym

zdarzeniem niż władcze działanie państwa. Nabył zatem własność

z dniem

2 stycznia 1985 r. na podstawie art. 172 k.c. w brzmieniu sprzed 1 października

1990 r., przy uwzględnieniu art. XLI § 2 p.w. k.c., z uwagi na to, że był posiadaczem

samoistnym w złej wierze, a bieg

zasiedzenia rozpoczął się pod rządami dekretu

z 1946 r. - Prawo rzeczowe. Działania wnioskodawcy od czasu zmiany charakteru

posiadania obejmujące czynności faktyczne i prawne, jak prowadzenie kartoteki

najemców,

przeprowadzenie

inwentaryzacji,

zawieranie

umów

najmu,

wykwaterowanie lokatorów, przeprowadzanie remontów wskazują na samoistność

posiadania. Nie ma znaczenia wpisanie tej nieruchomości do wykazu stanowiącego

załącznik do zarządzenia nr 1201/2004 prezydenta Miasta K. z dnia 14 lipca 2004 r.

w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi w budynkach stanowiących

własność osób nieznanych z miejsca pobytu, pozostających w zarządzie Gminy

Miejskiej K., dla których nie został ustanowiony kurator, skoro nastąpiło to po

upływie terminu prowadzącego do zasiedzenia.

Nie został podzielony przez Sąd Okręgowy zarzut uczestnika Ryszarda L.,

że Ruchla Z.-O. nie miała możliwości

posiadanie, bo lokale w

skutecznego objęcia nieruchomości w

znajdującym się na niej budynku podlegały regulacji

dekretu z dnia 29 kwietnia 1947 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli

najmu, skoro kupiła udział w nieruchomości już po wejściu w życie tego aktu

prawnego i nie podjęła żadnego działania w celu przejęcia posiadania

nieruchomości i zarządzania nią.

Uczestnik postępowania Ryszard L. oparł skargę kasacyjną na obu

podstawach objętych art. 3983 § 1 k.p.c. Naruszenia prawa materialnego upatruje

w niewłaściwym zastosowaniu art. 172 k.c. w brzmieniu obowiązującym do

września 1990 r. w związku z art. 336 k.c., art. 1 k.c., art. 5 k.c., niezastosowaniu

art. 172 § 2 w związku z art. 175 i art. 121 pkt 4 k.c. przez błędne przyjęcie,

że nastąpiła zmiana formy władania bez zamanifestowania tego w dostrzegalny

sposób, a władztwo wnioskodawcy związane było ze sferą dominium. Przyjęto

niewłaściwe

znaczenie

pojęć

imperium

i

dominium,

skoro

przekazanie

nieruchomości Komendzie Miejskiej Milicji Obywatelskiej wynikało z decyzji

publicznoprawnej w postaci przydziału lokalu użytkowego. Nie uwzględniono

stanowiska, że żądanie wnioskodawcy stanowi nadużycie prawa. Bezzasadnie

uznał Sąd, że nie doszło do zawieszenia biegu okresu zasiedzenia, wobec

niemożliwości

faktycznego

przywrócenia

władztwa

nad

nieruchomością.

Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

dotyczy art. 231, art. 233 w związku z art.13 § 2 i art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 361

w związku z art. 328 i art. 391 k.p.c., spowodowało pominięcie tego, że:

- władztwo nad nieruchomością wykonywane było przez wyspecjalizowane

przedsiębiorstwo

państwowe,

którego

zadaniem

było

administrowanie

nieruchomościami właścicieli nieznanych z miejsca pobytu w imieniu Skarbu

Państwa na ich rzecz,

- były rzeczywiste przyczyny masowej emigracji obywateli polskich

narodowości żydowskiej po 1945 r., współwłaścicielka miała świadomość

obowiązującego wówczas prawa, faktycznie zmuszono ją do zrzeczenia się

polskiego obywatelstwa, co uniemożliwiło sprawowanie pieczy nad nieruchomością,

- złożenie wniosku o uznanie jej za zmarłą przez Gminę K. wskazuje na to,

że wnioskodawca zachował się, jakby nie był samoistnym posiadaczem. Jego

działanie wynikało z dekretu z 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami,

zarządzał nieruchomością opuszczoną. Ponadto umieszczenie nieruchomości

w spisie nieruchomości stanowiących własność osób nieznanych z miejsca pobytu

potwierdza, że wnioskodawca nie traktował jej jak właściciel.

Sąd drugiej instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych

w apelacji.

Uczestnik Bolesław P. powołał w skardze kasacyjnej podstawę wskazaną

art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do art. 336

k.c. i art. 172 § 1 i 2 k.c. przez przyjęcie, że wnioskodawca był przez cały

wymagany do zasiedzenia okres samoistnym posiadaczem mimo, że wykonywał

obowiązki publicznoprawne, wynikające z publicznej gospodarki lokalami, a zatem

działał jako przedstawiciel władzy państwowej.

Skarb Państwa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasadzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, które

wymagają rozważenia w pierwszej kolejności, nie są trafne. Możliwość powołania

się w skardze kasacyjnej na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 231 i art. 233

k.p.c. w związku z art. 13 § 3 i art. 382 § 2 k.p.c., została wyłączona art. 398 3 § 3

k.p.c., a Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Domniemanie

faktyczne przewidziane w art. 231 k.p.c. jest środkiem pozwalającym ustalić

określony element stanu faktycznego, konstruowanym z uwzględnieniem reguł

z art. 233 § 1 k.p.c., a zatem należy do sfery czynności związanych

z dokonywaniem ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Na niedopuszczalność

kwestionowania stanowiska Sądu drugiej instancji w odniesieniu do tej sfery

wskazują liczne orzeczenia Sądu Najwyższego, a przykładowo przywołać należy

wyrok z dnia 21 lutego 2007 r. I CSK 428/06, niepubl., wyrok z dnia 15 maja 2009 r.

III CSK 338/08, niepubl., wyrok z 15 maja 2009 r. II CSK 708/08, niepubl. oraz

wyrok z dnia 22 lipca 2009 r. I UK 27/09, niepubl.

Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem co do istoty sprawy, wydawanym

w trybie postępowania nieprocesowego, do którego stosuje się odpowiednio, na

podstawie art. 13 § 2 k.p.c., przepisy o wyrokach. Nie ma podstaw do przyjęcia,

że znajdzie do niego zastosowanie art. 361 k.p.c., który wskazuje na odpowiednie

stosowanie przepisów o wyrokach do postanowień o charakterze formalnym,

o jakich mowa w art. 354 k.p.c. oraz nieorzekających co do istoty sprawy, które

wydawane są w postępowaniu nieprocesowym. Nie mogło dojść do naruszenia

tego przepisu przez Sąd Okręgowy, skoro nie podlegał on zastosowaniu,

niezależnie od tego, że skarga nie zawiera wywodu uzasadniającego, w czym

skarżący upatruje naruszenie tego przepisu.

Nie zasługiwał na podzielenie zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art.

391 § 1 k.p.c., polegający na nieustosunkowaniu się przez Sąd Okręgowy do

wszystkich zarzutów podniesionych w apelacjach. Utrwalony został w orzecznictwie

pogląd,

że

zarzut

usprawiedliwioną

naruszenia

powołanych

przepisów

może

stanowić

podstawę skargi, jeśli uzasadnienie kwestionowanego wyroku

nie ma wszystkich wymaganych elementów, bądź zawiera braki uniemożliwiające

kontrolę kasacyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2008 r.

IV CSK 48/08, niepubl. i powołane w jego motywach wcześniejsze orzeczenia).

Zgodnie z art. 378 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. zakresem kognicji sądu drugiej

instancji objęte jest rozpoznanie sprawy w granicach apelacji, które wyznaczone są

podniesionymi w niej zarzutami i wnioskami. Nakłada to na sąd odwoławczy

obowiązek ustosunkowania się do zarzutów mających wpływ na rozstrzygnięcie

sprawy w uzasadnieniu, a niedochowanie go może być przyczyną uwzględnienia

skargi kasacyjnej, jeśli czyni niemożliwym dokonanie kontroli w odniesieniu do

zgodności wyroku ze wskazanymi w niej przepisami prawa materialnego.

Takie stanowisko wyrażone zostało w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 27

czerwca 2007 r. II CSK 122/07, niepubl. oraz z dnia 24 kwietnia 2008 r. IV CSK

48/08, niepubl., które Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela.

Wbrew zarzutowi skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia

nie jest dotknięte tego rodzaju brakiem. Sąd Okręgowy nie prowadził postępowania

dowodowego, podzielił, uznając za własne, ustalenia Sądu pierwszej instancji, nie

było zatem potrzeby ponownego ich przedstawiania. Wyraził taki sam osąd

w odniesieniu do oceny zgłoszonego żądania, zaaprobował dokonaną przez ten

Sąd wykładnię prawa materialnego, jak też omówił przesłanki art. 336 i art. 172 k.c.

Zarzuty podniesione w apelacjach uznał za bezzasadne. Odnosi się to także do

tych, na które powołuje się skarżący, kwestionując prawidłowość konstrukcji

i zawartości uzasadnienia. Nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy przyczyny

nabycia przez Ruchlę Z. udziału we własności nieruchomości, opuszczenia przez

nią

kraju

oraz położenia

obywateli polskich

narodowości żydowskiej po

zakończeniu drugiej wojny światowej, jak też wystąpienia przez Gminę K. o uznanie

jej

za

zmarłą

i

ustanowienie

kuratora

nieobjętego

spadku,

zwłaszcza

że poprzedzało wystąpienie z żądaniem stwierdzenia nabycia własności przez

zasiedzenie z udziałem tego kuratora. Powoływanie się na brak wiedzy

o uregulowaniach prawnych dotyczących zabudowanych nieruchomości nie mogło

odnieść skutku. Nie doszło do wykazania niemożliwości faktycznego objęcia

nieruchomości we władanie, skoro uczestnicy nawet nie powołali się na

jakiekolwiek działania, które w tym kierunku były podjęte, co wynika z motywów

Sądów obu instancji.

Nie zasługiwały także na podzielenie zarzuty obu skarg zmierzające do

podważenia dokonanej przez Sąd Okręgowy wykładni prawa materialnego. Objęcie

nieruchomości w zarząd wykonywany na podstawie przepisów dekretu z dnia

8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87

ze zm.), a także ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych

i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97), uchylonej art. 41 dekretu z dniem jego

wejścia w życie, nie miało charakteru posiadania w rozumieniu art. 296 dekretu

z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319), jak i art.

336 k.c. Uwzględnienie żądania właściciela nieruchomości przywrócenia mu jej

posiadania skutkowało przyjęciem, że nie podlegała ona już przepisom tego

dekretu,

a

dalsze

władanie

Skarbu

Państwa

utraciło

cechy

władztwa

wykonywanego na gruncie prawa publicznego (imperium), jeśli właściciel nie objął

posiadania.

Podstawą

posiadania

Skarbu

Państwa

było

zawładnięcie

nieruchomością bez tytułu prawnego celem realizowania własnych potrzeb, co było

związane z wykonywaniem uprawnień o

stanowisko

przyjmowane

jest

cywilnoprawnych znamionach. Takie

w orzecznictwie

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r. V CK 664/04, niepubl.). Nie ma znaczenia dla

oceny charakteru tego władania jako posiadania, w jakich okolicznościach doszło

do uzyskania go, ponieważ zgodnie z powołanymi przepisami o tym, czy władanie

jest posiadaniem i w jakiej postaci, decyduje sposób wykonywania go. Jeśli zatem

władający urzeczywistnia posiadanie tak jak właściciel, to wskazuje ono na

samoistność, na co wiążąco wskazał Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu

Izby z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07 (OSNC 2008/5/43), jak

też powołane w niej wcześniejsze stanowiska postanowień z dnia 9 maja 2003 r.,

V CK 13/03 i V CK 24/03).

Skarb Państwa

jest osobą prawną, zgodnie z art. 33 k.c., która także

działania polegające na wykonywaniu posiadania podejmuje za pośrednictwem

określonej

jednostki organizacyjnej.

Jeśli

jednostka

organizacyjna

władała

nieruchomością jak właściciel przez okres wymagany art. 172 k.c., to spełnione

zostały przesłanki do nabycia własności przez zasiedzenie.

Nie mogło natomiast prowadzić do zasiedzenia władanie przez Skarb

Państwa nieruchomością na podstawie przepisów dekretu z 16 grudnia 1918 r.

w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr.P.P. nr 21, poz. 87 ze

zm.), omówionego już zarządu wykonywanego na podstawie dekretu o majątkach

opuszczonych i poniemieckich, rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej

z dnia 9 czerwca 1959 r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy

(Dz. U. Nr 38, poz. 237 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej

i Ochrony Środowiska z dnia 5 października 1974 r. w sprawie przejmowania

budynków nie stanowiących własności jednostek gospodarki uspołecznionej

w

zarząd

terenowych

organów

administracji

państwowej

lub

jednostek

gospodarczych (Dz. U. nr 37, poz. 222), ponieważ wykonywane było za właściciela

lub dotychczasowego posiadacza (por. uchwałę z dnia 8 grudnia 1987 r., III CZP

47/87, OSNC 1988/7-8/91, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 października

1956 r., 1CO 9/56, OSN 1957/1/1, postanowienie z dnia 20 października 1997 r.,

II CKN

408/97,

OSNC

1998/4/61

oraz

powołaną

już

uchwałę

z

dnia

26 października 2007 r., III CZP 30/07).

Trafnie stwierdził Sąd Okręgowy, że władanie nieruchomością przez

wnioskodawcę było posiadaniem samoistnym w złej wierze, skoro znane mu były

okoliczności nabycia go i prawa osób wpisanych w księdze wieczystej jako

właściciele. Nie mają racji skarżący, że należało je ocenić jako wykonywanie

zarządu na podstawie przepisów wymienionych rozporządzeń. Nie został wydany

żaden akt prawny o przejęciu zarządu nad nieruchomością. Dokonane ustalenia

wskazują na podejmowanie właścicielskich czynności, stosownych do charakteru

nieruchomości i sposobu korzystania z niej. Należało do nich nie tylko decydowanie

o osobach najemców, pobieranie czynszów, dysponowanie tymi środkami, ale

utrzymywanie jej we właściwym stanie, także przez przeprowadzanie na własny

koszt remontów, bieżącego utrzymania, zmianę sposobu korzystania z budynku,

dostosowanie go do potrzeb nowego użytkownika. Niezasadnie skarżący łączą

przekazanie

budynku

Komendzie

Milicji

z

aktem

o

charakterze

decyzji

administracyjnej. Sam fakt użycia druku stosowanego w przypadkach osób, które

uzyskały decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego nie przesądza, że był to taki

właśnie akt władczej decyzji. Czynność przekazania wymagała określenia

warunków, na jakich przejmujący budynek będzie z niego korzystać i jeśli obie

strony uznały za dogodne skorzystanie z druku nazwanego stwierdzenie warunków

najmu lokalu, to nie jest wystarczające do czynienia ustaleń odmiennych od woli

tych podmiotów. Podkreślenia wymaga, że co do zasady organy państwowe

wykonują swoje zadania przez podejmowanie decyzji, którym nadają formę aktów

władczych, chociaż stanowią realizację uprawnienia cywilnoprawnego. Wymaganie

obciążenia Skarbu Państwa dodatkowym obowiązkiem wykazania, że działania

podejmowane przez jego jednostki organizacyjne w danej sprawie miały

cywilnoprawny charakter, nie znajduje uzasadnienia w treści art. 336 i art. 172 k.c.,

które nie uzależniają oceny samoistności posiadania od kategorii podmiotu

władającego nieruchomością, a za decydujące kryterium przyjmują jedynie sposób

władania nią. Sąd Okręgowy trafnie stwierdził również, że wnioskodawca,

podejmując opisane działania objawił wolę władania nieruchomością jak właściciel,

występował w charakterze właściciela i w jednoznacznie czytelny sposób

uzewnętrznił władztwo nad nieruchomością wyłącznie dla siebie i we własnym

imieniu. Nie przeczy temu fakt objęcia wymienionym załącznikiem do zarządzenia

z dnia 14 lipca 2004 r. organu gminy, także tej nieruchomości, skoro charakter

posiadania nie uległ zmianie, a w tym czasie wnioskodawca był już właścicielem tej

nieruchomości, bo stwierdzające to postanowienie sądu ma deklaratoryjny

charakter.

Nie został naruszony art. 1 k.c., ponieważ w zaskarżonym postanowieniu

Sąd Okręgowy dokonał właściwego określenia znaczenia pojęć imperium

i dominium, przyjmując że Skarb Państwa jest osobą prawną, która w odniesieniu

do posiadanej nieruchomości podejmowała działania właścicielskie od czasu utraty

przez nią charakteru mienia opuszczonego. Chybiony był zarzut niezastosowania

przepisów art. 172 § 2 w związku z art. 175 w związku z art. 121 pkt 4 k.c. Żądanie

wnioskodawcy zostało uwzględnione, a zatem pierwsze z kwestionowanych

uregulowań

zostało zastosowane przy uwzględnieniu powołanych uregulowań.

Pozostałe natomiast bezzasadnie kwestionują bieg terminu zmierzającego do

zasiedzenia w okresie obowiązywania przepisów dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r.

o publicznej gospodarce lokalami (t.j. Dz. U. Nr z 1950 r. Nr 36, poz. 343), ustawy

z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (t.j. Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227),

ustawy z 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (t.j. Dz.U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165),

które wprowadziły ograniczenia w swobodnym korzystaniu przez właścicieli z lokali

mieszkalnych i użytkowych znajdujących się w budynkach usytuowanych na ich

nieruchomościach. Nie ma podstaw do przyjęcia, że ograniczenia te pozbawiały

właścicieli prawa własności, czy też czyniły niemożliwym wykonywanie go. Kwestia

opłacalności korzystania z tego prawa nie ma znaczenia dla oceny możliwości

wykonywania uprawnień właścicielskich.

Nie ma wpływu na bieg zasiedzenia nieruchomości przebywanie właściciela

za granicą ani przyjęcia obywatelstwa innego państwa, ponieważ wykonywanie

prawa własności nie wymaga osobistego działania. Nietrafnie skarżący zarzucają,

że działanie wnioskodawcy jest przejawem nadużycia prawa, skoro przesłanki

nabycia własności przez zasiedzenie wynikają z jednoznacznych uregulowań

prawnych. Stosowanie art. 5 k.c. nie może prowadzić do wyłączenia skutku,

którego powstanie przewiduje ustawa, na co wskazał Sąd Najwyższy w powołanej

uchwale

z dnia

października

2007

r.

Postulat

potraktowania

okresu

obowiązywania tych przepisów jako zawieszenia biegu terminu prowadzącego do

zasiedzenia własności nieruchomości przez Skarb Państwa nie mógł być

uwzględniony z uwagi na brak przesłanek do przyjęcia, że istniała przeszkoda do

objęcia nieruchomości we władanie wywołana siłą wyższą, zwłaszcza że w istocie

nie doszło do tego z uwagi na bezczynność właścicieli.

Z powyższych względów skargi kasacyjne uczestników postępowania

jako niezawierające

uzasadnionych

Sąd Najwyższy (art. 398

podstaw

zostały

oddalone

przez

k.p.c.). Orzeczenie o obowiązku uczestników zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego wnioskodawcy wynika z art. 398 21 w związku

z art. 391 § 1 oraz art. 520 § 3 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.).

Wniosek uczestniczki Zofii P. o zasądzenie kosztów związanych z postępowaniem

kasacyjnym został oddalony jako bezzasadny z uwagi na to, że nie brała ona

udziału w tym postępowaniu, za który nie można uznać złożenia pisma z żądaniem

przyznania kosztów, których w istocie nie poniosła. Nie było zatem podstaw do

zastosowania art. 39821 w związku z art. 391 § 1 i z art. 520 § 3 k.p.c.