III CSK 115/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 115/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Gminy Miejskiej K.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. i Akademii […]w K.

o wpis prawa własności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 marca 2014 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika Akademii […] w K.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II Ca …/12,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy

w K. w uwzględnieniu wniosku Gminy K. wpisem z dnia 7

listopada 2011 r. odłączył z księgi wieczystej […] działkę nr 222 o powierzchni

0,0149 ha położoną w K. obręb 12, a następnie założył dla niej księgę wieczystą

[…], wpisując w dziale II jako właściciela Gminę K. i powołując jako podstawę wpisu

prawa własności decyzję Wojewody […] z dnia 16 września 2011 r. stwierdzającą

nabycie przez Gminę K. z dniem 1 stycznia 1996 r. z mocy prawa nieodpłatnie

własności mienia Skarbu Państwa zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 13

października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację

publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Akademia […] wniosła apelację od powyższego wpisu.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r. oddalił apelację.

Ustalił, że w księdze wieczystej […] jako właściciel nieruchomości był wpisany

Skarb Państwa - Akademia […]. Utworzenie działki nr 222, a następnie jej

odłączenie do nowo zakładanej księgi bez przeniesienia wpisu dotyczącego

Akademii

powoduje, że zostają wykreślone potencjalne uprawnienia Akademii.

Jednakże, zdaniem Sądu Okręgowego, apelacja nie mogła być uwzględniona.

Gmina

Miejska

K. przedłożyła

dokument

administracyjnej wydanej przez Wojewodę

w

postaci

ostatecznej

decyzji

w granicach jego uprawnień

wynikających z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy

wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wprawdzie kolejne

ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385

ze zm.) oraz z dnia 15 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (jedn. tekst:

Dz.U.

z

2012

r.,

poz.

ze

zm.)

doprowadziły

do

przekształcenia

dotychczasowego zarządu w prawo wieczystego użytkowania, a następnie we

własność, jednakże warunkiem nabycia przez szkołę wyższą nieruchomości

w użytkowanie wieczyste było przysługiwanie do niej prawa zarządu. Przepis art.

182 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym powodował nabycie prawa

użytkowania wieczystego, ale żeby skutecznie móc powoływać się na to prawo,

podmiot musiał wykazać się decyzją lub umową, na mocy której przejął prawo

zarządu od swego poprzednika. Oznacza to, że na dzień wejścia w życie ustawy

o szkolnictwie wyższym powinien dysponować prawem zarządu do nieruchomości.

Ustawa o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r.,

Nr 260 ze zm.), na podstawie której ujawniono prawo własności Gminy Miejskiej K.

do działki nr 222, uzależnia nabycie prawa własności od charakteru drogi i jej

zaliczenia

do

odpowiedniej

kategorii.

Potwierdzenie

tego

prawa,

będące

konsekwencją dokonania ustaleń faktycznych i zaliczenia drogi do odpowiedniej

kategorii oraz ustalenia podmiotu - zarządcy drogi - Gmina Miejska K. uzyskała w

ostatecznej decyzji wydanej przez właściwe organy w zakresie ich kompetencji.

Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie był władny rozstrzygać o

merytorycznej poprawności wydanej decyzji administracyjnej stanowiącej tytuł

prawny Gminy Miejskiej K. do rzeczonej nieruchomości, jak również prowadzić

ustaleń co do tytułu prawnego, jaki posiada bądź nie Akademia […].

Akademia […] wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła postanowienie

Sądu Okręgowego w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego,

mianowicie art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 8

ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w pierwotnym brzmieniu)

oraz art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 182 ust. 1 pkt

1 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach

wieczystych

w związku

z §

zdanie

ostatnie

rozporządzenia

Ministra

Sprawiedliwości z 26 listopada 1946 r. o urządzeniu i prowadzeniu ksiąg

wieczystych (Dz. U. z dnia 12 grudnia 1946 r.) w związku z art. 87 ustawy z 29

kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst:

Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a także przepisów postępowania,

mianowicie art. 328 § 2 w związku z art. 361 w związku z art. 391 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Akademia […] w skardze kasacyjnej skoncentrowała się przede wszystkim

na przysługiwaniu jej prawa zarządu spornej nieruchomości, którą nabyła na mocy

umowy notarialnej z dnia 15 grudnia 1970 r. Trzeba się zgodzić ze skarżącą, że

rzeczywiście w ten sposób zapewne uzyskała prawo zarządu, co mógłby

potwierdzać wpis własności w dziale II księgi wieczystej „Skarb Państwa Akademia […] w K”. Mimo to skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie

wyższym, z dniem wejścia w życie tej ustawy grunty państwowe pozostające w

zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni. Ustawa

ta nie przewidywała żadnego trybu (w szczególności administracyjnoprawnego)

stwierdzania takiego nabycia. Stan prawny w tym zakresie uległ jednak istotnej

zmianie z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o

szkolnictwie wyższym. Według art. 256 ust. 1 zdanie pierwsze tej ustawy, z dniem

wejścia w życie ustawy grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu

wieczystym uczelni publicznej stały się jej własnością, nabycie zaś prawa

własności, o którym mowa w ust. 1, stwierdza w drodze decyzji wojewoda (art. 256

ust. 2). W postępowaniu administracyjnym deklaratywnie zatem ustala się, czy

uczelnia publiczna nabyła ex lege własność gruntu Skarbu Państwa, przesłanką

zaś takiego ustalenia jest przysługiwanie uczelni publicznej prawa użytkowania

wieczystego gruntu, a wcześniej prawa zarządu. Ustaleń w tym zakresie oczywiście

jednak nie jest władny dokonywać sąd wieczystoksięgowy, którego kognicja została

zresztą bardzo istotnie ograniczona (zob. art. 6268 § 2 k.p.c.).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.