III CO 687/23 · Sąd Najwyższy

III CO 687/23 POSTANOWIENIE 30 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 30 listopada 2023 r. w Warszawie‎w sprawie nieletniego M.R.,‎na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi‎postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r., VIII Nkd 293/23,‎o przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Łodzi, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy nieletniego M.R., na podstawie art. 441 § 1 i § 2 k.p.c. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem ‎o rozważenie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.7 sierpnia 2023 r. do Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wpłynęły z […] Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. materiały dotyczące podejrzenia popełnienia przez nieletniego M.R. czynu karalnego. W ocenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy, na gruncie badanej sprawy zaistniały okoliczności uzasadniające rozpoznanie sprawy przez inny sąd równorzędny ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, ‎w szczególności wzgląd na postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Uczestnicy postępowania - rodzice nieletniego M.R. są bowiem sędziami sądów powszechnych: X.Y. jest zatrudniony w Sądzie Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi w VI Wydziale Karnym, a X.Y.1 - w Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Widzewa w Łodzi w II Wydziale Cywilnym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Art. 441 k.p.c. stanowi odstępstwo od konstytucyjnej i ustawowej reguły rozpoznania sprawy cywilnej przez sąd miejscowo właściwy, co powoduje konieczność jego ścisłej wykładni. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu jest zasadne w sytuacji istnienia takich okoliczności faktycznych implikowanych przedmiotowymi lub podmiotowymi cechami konkretnej sprawy, które świadczą jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu Postępowania Cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, ponieważ godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy nie wskazał na istnienie tego rodzaju przesłanek.W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że art. 441 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać ‎z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienia SN: z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21). Jak wskazuje się w orzecznictwie, okoliczność, że strona postępowania lub jej bliscy mogą być osobami osobiście znanymi przez niektórych czy większość sędziów orzekających w danym Sądzie, może powodować jedynie uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności dotyczącą konkretnego sędziego lub sędziów.

‎W takim przypadku mogą zachodzić podstawy zastosowania art. 49 k.p.c. ‎O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 441 k.p.c., nie może jednak świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji. (A.G.)[ms]