III CO 401/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CO 401/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z powództwa I. K.‎przeciwko […] Ubezpieczeń […] Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.‎o zapłatę na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 maja 2022 r.,‎na skutek przedstawienia przez Sąd Rejonowy w P.akt o sygn. I C […], o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 27 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w P. po rozpoznaniu sprawy z powództwa I. K. przeciwko […] Ubezpieczeń […] Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę postanowił na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. wystąpić do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi rejonowemu z uwagi na wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

O wyznaczenie innego sądu równorzędnego występuje sąd właściwy (art. 441 § 2 k.p.c.).Wykonanie powyższej kompetencji wymaga ustalenia, czy w ocenie Sądu Najwyższego spełnione zostały przesłanki, które uzasadniają ocenę, iż przekazanie sprawy jest konieczne z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym w szczególności przez wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W niniejszej sprawie Sąd przedstawiający wniosek nie umotywował go w żadnej formie, natomiast z treści pism pełnomocnika Powódki z 16 listopada 2021 r. oraz z 6 grudnia 2021 r. wynika, iż Powódka była wieloletnim pracownikiem Sądu Rejonowego w P., a postępowanie w sprawie ma za podstawę faktyczną rozstrój zdrowia doznany wskutek wypadku przy pracy, który miał miejsce przy wykonywaniu czynności służbowych na rzecz Sądu Rejonowego w P..Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska, iżby zatrudnienie Powódki w sądzie i doznany wskutek wypadku przy pracy uszczerbek na zdrowiu stanowić miał dostateczne uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

W niniejszej sprawie nie wskazano okoliczności, które uzasadniałyby wątpliwości co do bezstronności Sądu (sędziów sądu) występującego. Ewentualne rozważania na temat tego, czy Sąd meriti jako właściwy w sposób niezależny i bezstronny rozpoznałby sprawę stanowiłoby zaprzeczenie konstytucyjnych zasad niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a w konsekwencji z pewnością nie byłoby działaniem zgodnym z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Tworzyłoby bowiem wrażenie, że przytoczone wyżej okoliczności rzeczywiście mogą zrodzić zastrzeżenia co do tego, czy sprawa zostanie rozpoznana i rozstrzygnięta z zachowaniem standardów orzekania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2020 r., sygn. akt IV CO 153/20).

Sytuacja uzasadniająca zastosowanie tego przepisu nie powstaje, gdy stroną w procesie jest pracownik sądu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2022 r., sygn. akt III CO 64/22, niepublikowane). Sąd występujący nie może natomiast niejako antycypować ewentualnych przyszłych decyzji procesowych w przedmiocie wyłączenia sędziów i uprzedzać wystąpieniem o przykazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. Również w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka należy zakładać profesjonalizm i etyczne postępowanie sędziów rozpoznających sprawę.

Wniosek o istnieniu obiektywnie uzasadnionych obaw co do braku bezstronności sędziego powinien być uzasadniony co najmniej obiektywnymi wątpliwościami strony (tzw. doktryna postrzegania względnie pozorów, ang. the appearance of independence and impartiality). Wymaga tego założenie niezależności i obiektywnej bezstronności (ang. the requirement of independence and objective impartiality, zob. też wyrok ETPC z 6 listopada 2018 r. w sprawie Ramos Nunes de Carvalho e Sá przeciwko Portugalii [Wielka Izba], nr 55391/13, §§ 154-156). Weryfikacji powyższego na poziomie procesowym służy jednak co do zasady nie instytucja przekazania sprawy w rozumieniu art. 441 k.p.c., lecz wyłączenia sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.).

Nie można niejako z góry zakładać, iż w rozpoznaniu sprawy sędzia może kierować się ocenami subiektywnymi, zamiast oparcia na obowiązującym prawie, lub by jego decyzja procesowa miała być poddana jakimkolwiek naciskom zewnętrznym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II UO 6/16., niepublikowane; 23 grudnia 2021 r., sygn. akt I CO 148/21, niepublikowane).Z uwagi na powyższe na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. a.s.