III CO 301/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CO 301/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 kwietnia 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Łochowski w sprawie z powództwa R. N.‎przeciwko A. N.‎o rozwód,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 kwietnia 2022 r.,‎na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w K.akt sprawy o sygn. XI C […], celem oznaczenia sądu przed, który należy wytoczyć powództwo odmawia oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć‎ powództwo.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 1 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w K. przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy z powództwa R. N. przeciwko A. N. o rozwód, celem oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 45 § 1 k.p.c. jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (art. 45 § 2 k.p.c.).Pojęcie „sąd” w treści art. 45 § 2 k.p.c. zostało użyte w znaczeniu procesowym.

Wystąpienie o oznaczenie sądu ma więc charakter czynności jurysdykcyjnej. Zatem sąd, do którego wpłynął pozew może „wystąpić” do Sądu Najwyższego jedynie w ten sposób, że wyda w tym przedmiocie stosowne orzeczenie. Wobec tego warunkiem oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo (art. 45 § 1 k.p.c.) jest wydanie przez sąd, do którego wpłynął pozew, postanowienia o wystąpieniu do Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 września 2020 r., IV CO 184/20; z 27 listopada 2020 r., II CO 244/20; z 24 lutego 2021 r., I CO 26/21; z 31 stycznia 2022 r., III CO 107/22; z 7 lutego 2022 r., III CO 25/22).

Brak takiego postanowienia, inicjującego postępowanie, o jakim mowa w art. 45 k.p.c., wyklucza zbadanie przez Sąd Najwyższy przesłanek istotnych dla oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.Postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 1 lutego 2022 r., wbrew treści art. 357 § 21 k.p.c., zostało sporządzone od razu wraz z uzasadnieniem. Podpis sędziego został złożony pod uzasadnieniem, natomiast sentencja postanowienia nie została podpisana. Jednak zgodnie z art. 324 § 3 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. sentencję postanowienia powinien podpisać skład sądu.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 26 września 2000 r., III CZP 29/00 (OSNC 2001, nr 2, poz.

25) orzeczenie, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym także wówczas, gdy zostało ogłoszone. Jeżeli zatem – jak w niniejszej sprawie – wydane na posiedzeniu niejawnym postanowienie zostało skonstruowane w ten sposób, że wraz z uzasadnieniem stanowi jeden dokument, to podpisanie przez sędziego samego uzasadnienia, przy braku podpisu sentencji, pociąga za sobą ten skutek, że takie postanowienie w znaczeniu prawnoprocesowym nie istnieje (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 13 marca 2002 r., III CZP 12/02, OSNC 2003, nr 2, poz. 17).Przy czym, z uwagi na konstrukcję postanowienia z 1 lutego 2022 r. i wyraźne określenie części motywacyjnej postanowienia jako uzasadnienia, nie ma możliwości przyjęcia, że Sąd Okręgowy skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 357 § 5 k.p.c. i sporządził zasadnicze powody rozstrzygnięcia, a nie uzasadnienie.

Skoro zatem w sensie procesowym brak postanowienia Sądu Okręgowego obejmującego wystąpienie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 45 k.p.c., to oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo nie jest możliwe.Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 § 2 k.p.c. odmówił oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.