III CO 292/25 · Sąd Najwyższy

III CO 292/25 POSTANOWIENIE 8 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa K. N.‎przeciwko […] i […]‎o ustalenie, ochronę dóbr osobistych oraz zapłatę,‎na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gliwicach‎postanowieniem z 10 lutego 2025 r., I C 1805/24,‎o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (A.T.) UZASADNIENIESąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z 10 lutego 2025 r. wystąpił do Sądu Najwyższego - na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. - o przekazanie sprawy z powództwa K.

N. przeciwko […] i […] o ustalenie, ochronę dóbr osobistych oraz zapłatę. Sąd nie przedstawił motywów tego wystąpienia, a jedynie w zarządzeniu o przekazaniu akt do Sądu Najwyższego z 10 lutego 2025 r. wskazano, że jeden z pozwanych […] jest sędzią […] i rozważenia wymaga przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego ([…]).Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2).Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwości sądu mają istotne znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy.

Artyjuł 441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji. Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).Powołana przez Sąd Okręgowy we wskazanym zarządzeniu okoliczność dotycząca tego, że jeden z pozwanych jest sędzią […] nie pozwala na przyjęcie, iż dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.

Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna. Nie uzasadnia istnienia takiej obawy wzmianka poczyniona przez Sąd Okręgowy.Sąd Okręgowy nie dokonał też analizy omawianej okoliczności przez pryzmat przesłanek określonych w art. 441 k.p.c. i nie wyjaśnił dlaczego - w jego ocenie - miałaby ona uzasadniać przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w konkretnym stanie faktycznym.Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie, przy ocenie zastosowania art. 441 k.p.c., argumentów przemawiających - ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości - za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeśli nie przedstawił ich we właściwy sposób sąd występujący o takie przekazanie.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (A.T.)[r.g.]‎