III CO 244/26 · Sąd Najwyższy

III CO 244/26 POSTANOWIENIE 9 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na rozprawie 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.‎o zapłatę,‎na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie‎postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 334/26,‎o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. (M.T.)

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym. Sąd Rejonowy wskazał, że mimo złożonego przez powodową spółkę oświadczenia, iż proces przeciwko pozwanemu bankowi o roszczenie wynikające z czynności bankowej powinien być prowadzony przed sądem właściwym dla siedziby powódki, Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu postanowieniem z 27 maja 2025 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako właściwemu miejscowo z uwagi na siedzibę pozwanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Ustawa nie definiuje pojęcia „dobro wymiaru sprawiedliwości”; niewątpliwe jednak należy je intepretować w kontekście wartości istotnych dla systemu wymiaru sprawiedliwości z punktu widzenia jego zadań i celów oraz cech, jakimi powinien się charakteryzować, do których należy, między innymi, sprawne, bezstronne i skuteczne zapewnianie obywatelom ochrony prawnej, w tym rozwiązywanie powstałych między nimi sporów.

Artykuł 441 k.p.c. stanowi odstępstwo od konstytucyjnie chronionego prawa obywatela do rozpoznania jego sprawy przez wyznaczony ustawą właściwy miejscowo i rzeczowo sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), stąd powinien być wykładany ściśle i stosowany ze szczególną powściągliwością (zob. postanowienie SN z 3 marca 2023 r., III CO 85/23).Okoliczność, że Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda postanowieniem z 27 maja 2025 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli, jako miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego, nie stanowi podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym.

Nie ma bowiem przesłanek do przyjęcia, że na skutek rozpoznania sprawy przez Sąd, któremu sprawa została przekazana, ucierpi dobro wymiaru sprawiedliwości.Nie ulega przy tym wątpliwości, że art. 441 § 1 k.p.c. nie może być traktowany jako instrument pozwalający na skontrolowanie przez Sąd Najwyższy z inicjatywy sądu, któremu sprawa została przekazana, prawidłowości postanowienia o przekazaniu sprawy. Na takie postanowienie, zgodnie z art. 394 § 1 pkt 4 k.p.c., zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje jedynie stronom (zob. postanowienia SN: z 29 stycznia 2026 r., III CO 1514/25; z 6 marca 2026 r., III CO 162/26; z 6 marca 2026 r., III CO 242/26).Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Ewa Stefańska‎ (M.T.)[SOP]