III CO 238/26 · Sąd Najwyższy

III CO 238/26 POSTANOWIENIE 27 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.‎o zapłatę,‎na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie‎postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 445/26,‎o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (A.T.)

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie postanowieniem z 18 lutego 2026 r. wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę, z powództwa C. sp. z o.o. w P. przeciwko Bank S.A. w W., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał, że powódka jako nabywca wierzytelności od kredytobiorcy wystąpiła przeciwko pozwanej jako kredytodawcy z żądaniem zapłaty, przy czym roszczenie to wywodziła z oświadczenia złożonego na podstawie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn.:

Dz. U. z 2025 r., poz. 1362). Powódka wskazała, iż proces przeciwko bankowi o roszczenie wynikające z czynności bankowej powinien być prowadzony przed sądem jej siedziby (art. 372 k.p.c.). Pomimo tego Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu postanowieniem z 29 sierpnia 2025 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego (art. 30 k.p.c.). Wobec niesporządzenia uzasadnienia postanowienia z 29 sierpnia 2025 r., Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie stwierdził, że nie wie jakie były tego motywy i podjął próbę ich rekonstrukcji i oceny. zauważył jednak, że jest związany orzeczeniem o przekazaniu sprawy na mocy art. 200 § 2 k.p.c. i zdecydował o przedstawieniu sprawy Sądowi Najwyższemu do rozważenia przekazania tej sprawy do innego sądu rejonowego, a w szczególności Sądowi Rejonowemu Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie decyzja o pozostawieniu w mocy postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu o przekazaniu sprawy z twierdzeniem, że prawo wyboru sądu, wbrew treści art. 372 k.p.c., dotyczy tylko powoda, którym jest kredytobiorca, mogłaby oznaczać przyznanie sądowi kompetencji ustawodawczych. W przypadku zaś rozpoznania sprawy przez sąd właściwy zgodnie z postanowieniem o przekazaniu sprawy, tj. przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie, wbrew ustawowemu prawu strony do wyboru sądu swej siedziby, ucierpi dobro wymiaru sprawiedliwości, rozumiane jako realizacja konstytucyjnego i konwencyjnego prawa strony do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie nadmienił również, że Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu ma kilka tysięcy podobnych spraw, które zamierza przekazać do sądu właściwości miejscowej, wykorzystując te same argumenty prawne.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 200 § 14 k.p.c., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu. Według zaś § 2 tego artykułu, sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy; nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu; sąd ten w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który uzna za właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.Regulacja art. 441 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sprawa została przekazana do innego sądu po stwierdzeniu swej niewłaściwości przez sąd, do którego została wniesiona, niezależnie od tego, czy przekazanie było prawidłowe.

Wystąpienie, o którym mowa w art. 441 k.p.c. nie może być wykorzystywane do inicjowania kontroli prawidłowości zastosowania art. 200 § 14 k.p.c.Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu) właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie wymienionego przepisu.Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy.

Artykuł 441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).Przytoczone przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może zaś prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości.Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c., orzekł jak w sentencji. Grzegorz Misiurek‎ (A.T.)[SOP]