III CNP 83/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 83/07

POSTANOWIENIE

Dnia 7 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku G. P.

przy uczestnictwie M. P.

o zniesienie współwłasności nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 marca 2008 r.,

skargi uczestnika

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w N. z dnia 15 marca 2007 r., sygn.

akt III WSC (…),

oddala skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w N. zniósł

współwłasność lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w K. przy ul. S. objętego księgą

wieczystą nr (…) złożonego z 3 pokoi z 3 kuchni korytarza i dwóch piwnic o pow. 104 m2

usytuowanego na parterze i na drugim piętrze budynku w ten sposób, że przyznał go na

wyłączną własność G. P. i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz M. P. tytułem spłaty

kwotę 28 000 zł, którą rozłożył na cztery raty po 7000 zł. Niesporne było, że udział we

własności lokalu wnioskodawczyni wynosił 3/4 części, a uczestnika 1/4 część.

Sąd Okręgowy w N. postanowieniem z dnia 15 marca 2007 r. apelację

wnioskodawczyni oddalił.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu drugiej

instancji opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 123 § 1 pkt 2 i art.

65 § 1 w zw. z art. 207 k.c., art. 208 k.c., art. 226 § 1 zd. 2 k.c. oraz na naruszeniu

prawa procesowego, a to art. 230 , art. 278, art. 233 § 1, art. 520 § 3 zd. 2, oraz art. 328

§ 2 k.p.c. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o stwierdzenie, „że zaskarżone wyroki

są niezgodne” z prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia, w zasadzie sądu drugiej instancji,

kończącego postępowanie w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września 2004 r.

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05, OSNC

2006, nr 1, poz. 15 i uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26

października 2005 r., III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 78, której nadano moc zasady

prawnej). Oznacza to możliwość wniesienia skargi od prawomocnych wyroków,

nakazów zapłaty, postanowień co do istoty sprawy wydanych w postępowaniu

nieprocesowym oraz od postanowień tzw. formalnych kończących postępowanie w

sprawie. Uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest

niezgodne z prawem, ma charakter prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia

od państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie.

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy nowy stan

prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi

orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu pojęcia niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, określonego w 4241 k.p.c., nie można utożsamiać z pojęciem

szeroko rozumianej bezprawności występującym w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej.

Definiując tę przesłankę uwzględnić trzeba specyfikę władzy sędziowskiej i sądowego

stosowania prawa. Orzeczeniem niezgodnym z prawem w omawianym sensie jest

orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, albo wydane w wyniku

szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego stosowania prawa (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35), co można

stwierdzić „na pierwszy rzut oka” bez wnikania w szczegóły sprawy i bez prowadzenia

głębszej analizy prawniczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., I BP

13/06, M.P. P. 2007, nr 5, s. 253).

Orzeczenie Sądu Okręgowego nie narusza prawa w wyżej zasygnalizowanym

znaczeniu. Przede wszystkim pełnomocnik skarżącej przeoczył, że Sąd Okręgowy nie

uwzględnił zarzutu uczestnika, co do przedawnienia roszczenia o zwrot części nakładów,

których zresztą wartość - według wyliczenia Sądu Rejonowego - wynosiła zaledwie 1560 zł

(¼ z 6241 zł). Ustalił bowiem, i to między innymi na podstawie zeznań córki

wnioskodawczyni, że te nakłady były finansowane także przez J. P. oraz, że częściowo

wymianę okien sfinansował ojciec uczestnika W. P. Bezzasadne były więc zarzuty

dotyczące obrazy art. 123 § 1 i 65 § 1 w zw. z art. 207 k.c., art. 226 § 1 zd. 2 k.c. i art. 5 k.c.

Skoro wnioskodawczyni po śmierci ojca uczestnika sprawowała faktyczny zarząd

lokalem, to rzeczywiście uczestnikowi przysługiwało na podstawie art. 208 k.c. prawo

żądania złożenia przez wnioskodawczynię rachunku z tego zarządu. Nieprzedłożenie go

można było w okolicznościach sprawy potraktować jako brak wykazania wysokości

należności z tego tytułu, skoro skarżąca na poparcie tego roszczenia nie zgłosiła żadnych

dowodów. W związku z tym roszczeniem można zauważyć, że uczestnik nie zgłosił

roszczenia z tytułu wyłącznego posiadania przez wnioskodawczynię przedmiotu sporu

po śmierci W. P. (art. 206 k.c.).

Zarzut obrazy art. 278 k.p.c. miał polegać na przyjęciu wartości spornego lokalu

- za opinią biegłego - na kwotę 140 000 zł gdy tymczasem strony zgodnie wskazywały

jego wartość na kwotę 104 000 zł. Był on chybiony już z tego względu, że biegły, jak

wynika z treści ekspertyzy, zastosował właściwą metodę wyceny znajdującą podstawę

w powołanych przepisach prawnych. Poza tym wskazywana przez strony wartość, była

w zasadzie podawana na użytek wielokrotnie podejmowanych prób ugodowych i

wobec niezawarcia ugody, uczestnik ostatecznie zażądał rozliczenia stron według

wartości nieruchomości lokalowej wynikającej z opinii biegłego.

Chybiony był zarzut obrazy art. 230 k.p.c., gdyż wbrew stanowisku skarżącej od

początku postępowania uczestnik kwestionował dokonanie niektórych nakładów przez

wnioskodawczynię, a zwłaszcza ich wartość. Także nietrafny był zarzut obrazy art. 328

§ 2 k.p.c., albowiem uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie posiada braków, które

uniemożliwiałyby kontrolę zaskarżonego orzeczenia.

Podstawę skargi nie mogą stanowić zarzuty dotyczące ustalania faktów lub

oceny dowodów. Zarzut więc obrazy art. 233 § 1 k.p.c. był niedopuszczalny i gdyby nie

inne podniesione - zdaniem skarżącej - uchybienia skarga musiałaby ulec odrzuceniu

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13 /05,

OSNC 2006, nr 4, poz. 76). Na marginesie można jednak zauważyć, że na rozprawie

biegły wyjaśnił, iż wskazany w skardze błąd rachunkowy w oznaczeniu części wspólnej

budynku nie miał znaczenia dla ustalenia wartości rynkowej spornego lokalu.

Skarżąca nie mogła powołać się też skutecznie na zarzut obrazy art. 520 § 3

k.p.c., gdyż na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem nie przysługuje (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

17 listopada 2005 r., II CNP 15/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 153)

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 42411 § 1 k.p.c.).