III CNP 66/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 66/07

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku R. S.

przy uczestnictwie D. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lutego 2008 r.,

skargi wnioskodawczyni

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 2 czerwca 2005 r., sygn.

akt II Ca (…),

oddala skargę.

Uzasadnienie

R. S. wnioskodawczyni w sprawie o podział majątku wspólnego zakończonej

prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 2 czerwca 2005 r.

oddalającym apelację wnioskodawczyni, wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem tego orzeczenia. Jako podstawę wskazała naruszenie art. art. 23 i 31 § 1 k.r.o.

w związku z art. 215 § 2 prawa spółdzielczego przez błędną wykładnię powodującą

niezaliczenie do majątku wspólnego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu

mieszkalnego [nr (...) w domu położonym przy ul. K. w K.] oraz prawa do garażu

nabytych przez uczestnika postępowania D. S. w czasie trwania małżeństwa.

Skarżąca

domagała się

stwierdzenia, że

postanowienie

jest

niezgodne

z wymienionymi przepisami prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Uzasadniając zaskarżone postanowienie, Sąd Okręgowy odmiennie niż Sąd

Rejonowy uzasadnił ocenę, że prawo do lokalu mieszkalnego i do garażu nie stanowi

dorobku. Orzeczenie wydane w pierwszej instancji opierało się na ustaleniu, że prawa to

zostały nabyte za pieniądze uzyskane przez uczestnika tytułem pożyczki i darowizny od

jego

matki

H.

S. Przydzielenie

uczestnikowi

postępowania

spółdzielczego

własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz prawa do garażu nastąpiło 17

grudnia 1997 r., a wydanie wyroku orzekającego rozwód między stronami w dniu 24

lutego 1998 r. Sąd Okręgowy „przyjął i podzielił” ustalenia faktyczne dokonane przez

sąd pierwszej instancji, w tym ustalenia dotyczące pochodzenia środków, zwrócił jednak

uwagę na treść art. 215 § 4 pr. spółdz. określającego status wkładu budowlanego, jako

wspólny niezależnie od pochodzenia środków, z których został zgromadzony. Sąd

odwoławczy upatrywał podstawę oceny dotyczącej charakteru prawa do lokalu w

przesłance wynikającej z art. 215 § 2 pr. spółdz., to jest w przeznaczeniu przydzielonego

prawa. Sąd ten odrzucił możliwość uznania, iż przydział został dokonany dla

zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny uznając, że „z pewnością” nie była to

realizacja oczekiwania na mieszkanie przez małżonków i przydział nie spełniał celu

określonego w art. 215 § 2 pr. spółdz. Uzasadniając swe wnioski Sąd Okręgowy

przytoczył okoliczności faktyczne związane z ujawnionym, kilka miesięcy przed

przydziałem, rozkładem pożycia małżonków i opuszczeniem przez uczestnika na

początku lipca 1997 r. wspólnie zajmowanego dotychczas mieszkania oraz wniesieniem

we wrześniu 1997 r. powództwa o rozwód przez wnioskodawczynię, a także brakiem

wiedzy R. S. o uzyskaniu lokalu mieszkalnego w wyniku przydziału prawa

spółdzielczego.

Wykonując obowiązek przytoczenia podstaw skargi i wskazania przepisu prawa,

z którym zaskarżonego orzeczenie jest niezgodne (art. 424 5 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.) R. S.

wskazała, że postanowienie Sądu Okręgowego jest niezgodne z art. 23 i 31 § 1 kro oraz

z art. 215 § 2 prawa spółdzielczego obowiązującego do dnia 15 stycznia 2003 r. i

domagała się stwierdzenia tej niezgodności.

Rozpoznając skargę w granicach podstaw (art. 42410 k.p.c.) Sąd Najwyższy

zważył, co następuje:

Prawa do lokalu mieszkalnego i do garażu zostały nabyte przez uczestnika

postępowania D. S. w dniu 17 grudnia 1997 r. w okresie trwania związku małżeńskiego.

Wskazane przez skarżącą przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązujące w

chwili nabycia stanowiły, co następuje:

-

art. 23 postanawiał o równouprawnieniu małżonków oraz obowiązku wzajemnej

pomocy i współdziałania dla dobra założonej rodziny,

-

art. 31 w wersji pierwotnej nie dzielił się jeszcze na paragrafy, ta usterka skargi

nie ma jednak istotnego znaczenia, ponieważ treść § 1 po zmianie Kodeksu

rodzinnego i opiekuńczego w 2004 r. odpowiada pierwotnej treści całego przepisu

wiążącego powstanie wspólności ustawowej z chwilą zawarcia małżeństwa,

-

art. 215 § 2 prawa spółdzielczego narzucał status majątku wspólnego

spółdzielczemu prawu do lokalu przydzielonemu obojgu małżonkom lub jednemu

z nich w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych

rodziny i rozciągał to unormowanie na wkład budowlany zgromadzony przed

przydziałem.

Okoliczności faktyczne ustalone przez Sąd Rejonowy i akceptowane przez Sąd

Okręgowy

wyłączają

możliwość

uznania,

że

przydział

spółdzielczego

prawa

własnościowego do lokalu przy ul. K. w K. został dokonany dla zaspokojenia potrzeb

mieszkaniowych rodziny, a nie na rzecz D. S., ponieważ w tym czasie małżonkowie nie

mieszkali już razem, co potwierdzili obydwoje w sprawie o rozwód. Ponadto Sąd

Okręgowy akceptował ustalenia dotyczące pochodzenia środków na nabycie prawa

spółdzielczego, przyjmując, że były to darowizna i pożyczki od matki uczestnika

postępowania.

Skarżąca przeciwstawia tym ustaleniom argument o odpowiedzialności R. i D. S.

za zwrot pieniędzy pożyczonych uczestnikowi przez jego matkę w okresie istnienia

wspólnego pożycia. Zarzut ten jest chybiony, ponieważ podziałowi podlega masa

majątkowa stanowiąca dorobek a nie długi małżonków. Zagadnienie odpowiedzialności

za długi zaciągnięte przez jednego z małżonków w okresie objętym wspólnością

majątkową może być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu, na żądanie wierzyciela

niebędącego uczestnikiem postępowania o podział. Ponieważ skarżąca twierdzi, że

darowane lub pożyczone uczestnikowi pieniądze stanowiły składnik majątku wspólnego,

po czym zostały przez uczestnika zużyte na nabycie praw do lokali, to możliwe byłoby

rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny D. S. (art. 45 kro).

Skarżąca nie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu istotnego naruszenia przepisów

dotyczących takiego rozliczenia, natomiast w skardze powtarza argumenty wcześniej

podnoszone o konieczności zaliczenia do dorobku praw spółdzielczych do lokalu

nabytych przez D. S., ze względu na treść art. 215 § 2 pr. spółdz. rozważanego przez

Sąd Okręgowy i niezastosowanego ze względu na omówiony wyżej brak przesłanki

rodzinnego celu przydziału. Na marginesie zauważyć wypada, że w razie przydziału

dokonanego wskutek oczekiwania na zaspokojenie potrzeb rodziny art. 215 § 2 pr.

spółdz. regulował tylko przymusowy status lokali mieszkalnych.

Uznając, że brak podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest

niezgodne z prawem Sąd Najwyższy oddalił ją zgodnie z art. 42411 § 1 k.p.c.