III CNP 63/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 63/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z wniosku wierzyciela Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo

Handlowego M. sp. z o.o. w G.

przy uczestnictwie dłużnika K. Biura Projektowo-Badawczego Budownictwa

Przemysłowego w upadłości w K.

o ustalenie listy wierzytelności,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 stycznia 2007 r.,

na skutek skargi wierzyciela

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Rejonowego w K.

z dnia 27 października 2005 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 27 października 2005 r. oddalił

sprzeciw wierzyciela od postanowienia Sędziego – Komisarza z dnia 2 czerwca

2004 r. o odmowie uznania zgłoszonej przez wierzyciela wierzytelności w

postępowaniu upadłościowym. Od postanowienia z dnia 27 października 2005 r.

wierzyciel na podstawie art. 4241

§ 1 k.p.c. wniósł skargę, w której żądał

stwierdzenia niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem. Skargę oparł na

podstawie naruszenia art. 217 § 2 w zw. z art. 227 k.p.c. przez oddalenie wniosku

wierzyciela o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a także art. 328 § 2 k.p.c.

przez

niewyjaśnienie

nieuwzględnienia

w

uzasadnieniu

zaskarżonego

dokumentów załączonych

do

orzeczenia

sprzeciwu

przyczyn

wniesionego

na

postanowienie sędziego – komisarza.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje – przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 4241 § 1 k.p.c. –

od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach wskazanych w art. 424 1 § 2 k.p.c. także

od takiego orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji.

W świetle przytoczonego uregulowania zasadniczego znaczenia nabiera

kwestia, czy zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem kończącym postępowanie

w sprawie. Wyjaśnienie tej kwestii, istotnej z punktu widzenia zaskarżalności

orzeczeń

skargą

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia, wymaga zdefiniowania pojęcia „postanowienie kończące postępowanie

w sprawie”. W judykaturze i doktrynie pojęcie to jest definiowane rozbieżnie i przy

zastosowaniu różnych kryteriów. Można spotkać wypowiedzi, według których

postanowieniami kończącymi postępowanie w sprawie są: takie, które zamykają

drogę do wydania wyroku; po wydaniu których dalsze postępowanie nie może

się toczyć; które kończą sprawę jako pewną całość poddaną pod osąd; w wyniku

których wykluczona zostaje możliwość przedsiębrania w danej sprawie dalszych

czynności; które kończą całość postępowania, a nie tylko jego fragment; które

zamykają drogę do wydania wyroku; które dotyczą całości sprawy, będąc ostatnim

orzeczeniem wydanym w postępowaniu. Przyjmuje się, że w sformułowaniu

„postanowienie kończące postępowanie w sprawie” słowo „sprawa” występuje

w znaczeniu materialnoprawnym. W tym ujęciu „sprawę” należy rozumieć jako

całość sporu (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z dnia

24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, uchwałę składu

siedmiu sędziów z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1,

uchwałę składu 7 sędziów z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC

2001, nr 2, poz. 22)

Uwzględniając dorobek myśli zawartych w przytoczonych poglądach przyjąć

należy, że kończącymi postępowanie w sprawie są te postanowienia, których

uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty

przez sąd danej instancji.

Przeciwieństwem tych postanowień są postanowienia nie kończące

postępowania w sprawie, lecz kończące w postępowaniu sądowym jedynie

zagadnienia incydentalne, uboczne.

Przedstawiona definicja postanowienia kończącego postępowanie w sprawie

sformułowana została na potrzeby sądowego postępowania rozpoznawczego,

może jednak stanowić podstawę definiowania tego pojęcia w postępowaniu

upadłościowym. Sąd Najwyższy wypowiadając się co do charakteru postanowienia

sędziego-komisarza i sądu w przedmiocie listy wierzytelności, wydanych na

podstawie art. 161 § 2 i 165 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 1991 r. Nr 118,

poz. 512 ze zm.) stwierdził, że nie kończą one postępowania upadłościowego jako

całości. Nie przesądzają również o zasadności wierzytelności, gdyż jej uznanie lub

odmowa uznania skutkuje tylko w ramach postępowania upadłościowego i nie

wyłącza stosownego powództwa po jego ukończeniu (postanowienie SN z dnia

20 grudnia 1996 r., II CKU 68/96, niepubl.). W postanowieniu z dnia 14 listopada

19956 r., I CKU 28/96, Sąd Najwyższy uznał, że orzeczeniami kończącymi

postępowanie upadłościowe są wydane na podstawie art.196, 217 i 218 Prawa

upadłościowego, natomiast inne postanowienia, wydawane w licznych kwestiach

wpadkowych, nie mają takiego charakteru. Podzielając stanowisko wyrażone

w powołanych orzeczeniach, stwierdzić należy, że postanowienie oddalające

sprzeciw wierzyciela od postanowienia sędziego komisarza o odmowie uznania

zgłoszonej przez wierzyciela wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, nie

jest postanowieniem kończącym to postępowanie. Już z tych przyczyn, nie wdając

się w analizę samej skargi, należało ją odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.).

jz