III CNP 6/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 6/17 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Myszka w sprawie ze skargi A.M. i L.M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II Ca (…) wydanego w sprawie z wniosku L.G. ‎przy uczestnictwie M.G., A.M., L.M. i M.Z. ‎o dział spadku i zniesienie współwłasności,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2017 r., odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w K. – po rozpoznaniu sprawy z wniosku L.G. przy uczestnictwie M.G., A.M., L.M. i M.Z., na skutek apelacji wnioskodawczyni oraz uczestników A.M., L.M. i M.Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 maja 2014 r. – postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:- ustalił, iż przedmiotem działu spadku po W.M. i X.M., częściowego działu spadku po A.M. i zniesienia współwłasności jest nieruchomość obejmująca działki ewidencyjne: nr […] o obszarze 0,0582 ha, nr […]1 o obszarze 0,4420 ha i nr […]2 o obszarze 0,5380 ha o łącznej wartości 509 190 zł, - w wyniku działu spadku po W.M. i X.M. , częściowego działu spadku po A.M. i zniesienia współwłasności przyznał na własność wnioskodawczyni L.G. część nieruchomości obejmującą działki nr […]1 o obszarze 0,4420 ha oraz nr […]2 o obszarze 0,5380 ha o łącznej wartości 67 490 zł, natomiast uczestnikom A.M. i L.M. na współwłasność po połowie część nieruchomości obejmującą działkę nr […] o obszarze 0,0582 ha o wartości 441 700 zł,- zasądził na rzecz wnioskodawczyni L.G. od uczestników A.M. i L.M. z tytułu dopłat kwoty po 93 552,50 zł płatne w terminie jednego roku od dnia uprawomocnienia się postanowienia,- zasądził na rzecz uczestniczki M.G. od uczestników A.M. i L.M. z tytułu spłat kwoty po 63 648,75 zł płatne w terminie jednego roku od dnia uprawomocnienia się postanowienia,- zasądził od wnioskodawczyni L.G. na rzecz uczestników A.M., L.M. i M.Z. z tytułu nakładów kwoty po 23 064,75 zł, natomiast w pozostałej części apelacje oddalił.

W dniu 21 listopada 2016 r. uczestnicy A.M. i L.M. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 października 2015 r., w której zarzucili naruszenie art. 198 i 199 w związku z art. 65 k.c., art. 58, art. 216 § 2, 3 i 4 w związku z art. 212 § 3, art. 995 § 1 i art. 1036 k.c., a także art. 64 ust. 2 Konstytucji, „…co doprowadziło do oparcia zaskarżonego orzeczenia na oczywiście bezprawnej czynności, odmowie rozłożenia spłat na raty, ich obniżenia lub odroczenia płatności i nieprawidłowej dacie ustalenia wartości spadku (…)”, a ponadto naruszenie przepisów postępowania przez „…oparcie orzeczenia o stanie i wartości nieruchomości spadkowej (gospodarstwo rolne) o art. 316 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (…)” oraz „…przekroczenie zakazu reformationis in peius wyrażonego w art. 384 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (…)”.

W konkluzji skarżący wnieśli o „…stwierdzenie niezgodności w zaskarżonym zakresie orzeczenia z prawem (w tym również postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia 9.05.2014 r., sygn. akt I Ns […])”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 5192 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego postanowienia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W wyjątkowych wypadkach – jak stanowi § 2 powołanego artykułu – gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie postanowienia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.Z przytoczonego przepisu wynika, że przesłanką dopuszczalności skargi jest istnienie szkody wyrządzonej przez wydanie zaskarżonego postanowienia.

Jeżeli szkoda nie wystąpiła, skarga nie przysługuje, co oznacza, że jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tego względu – zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 4 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. – skarga powinna zawierać m.in. uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie postanowienia, którego dotyczy. Z kolei zgodnie z art. 4248 § 1 k.p.c., skarga niespełniająca wymagań określonych w art. 4245 § 1 k.p.c. ulega odrzuceniu.Spełnienie wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. polega na złożeniu przez skarżącego oświadczenia, że szkoda wystąpiła – ze wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnieniu tego oświadczenia, co nastąpi wtedy, gdy twierdzenie zostanie uzasadnione na tyle, że będzie można uznać je za prawdziwe (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16 oraz z dnia 18 stycznia 2006 r., III CNP 22/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 111).Nie jest spełnieniem omawianego wymagania odwołanie się do szkody, która jeszcze nie wystąpiła, przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest bowiem istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości.

Szkodą majątkową w rozumieniu przepisów o skardze jest rzeczywisty, a nie tylko hipotetyczny uszczerbek w majątku skarżącego, w związku z czym nie stanowi jeszcze szkody samo powołanie się na pasywa w majątku wynikające z tytułu egzekucyjnego, jakim jest zaskarżone orzeczenie, bez równoczesnego uprawdopodobnienia, że wynikające z niego zobowiązania są realizowane (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2008 r., II BP 68/07, OSNP 2010, nr 1 - 2, poz. 6 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110, z dnia 29 listopada 2016 r., I CNP 55/15, nie publ., z dnia 21 grudnia 2016 r., II CNP 46/16, nie publ., z dnia 27 grudnia 2016 r., V CNP 61/16, nie publ. i z dnia 17 lutego 2017 r., V CNP 66/16, nie publ.).Skarżący nie spełnili wymagania przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., ponieważ wskazali jedynie na możliwość wystąpienia szkody ze względu na zobowiązania wynikające z zaskarżonego postanowienia, lecz nie uprawdopodobnili, że zobowiązania te są realizowane, natomiast przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi.Skarżący nie spełnili też wymagania przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c., nie wskazali bowiem przepisów, z którymi zaskarżone postanowienie jest niezgodne.

Stosownie do art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. skarga powinna zawierać przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienie, a stosownie do art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. – wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Przytoczenie podstaw skargi i ich uzasadnienia polega na wskazaniu naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania z równoczesnym powołaniem przepisów prawa, które miały doznać naruszenia i wyjaśnieniu, na czym zarzucane naruszenie polegało. Odrębnym wymaganiem jest wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, ustawodawca bowiem wyraźnie oddzielił podstawy skargi od przepisów prawa, z którymi orzeczenie jest niezgodne (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2006 r., III CNP 1/06, nie publ., z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 140, z dnia 28 lutego 2006 r., I CNP 12/06, nie publ., z dnia 2 marca 2006 r., IV CNP 16/06, nie publ., z dnia 26 lipca 2006 r., IV CNP 68/06, nie publ., z dnia 19 marca 2015 r., II CNP 58/14, nie publ., z dnia 13 listopada 2015 r., IV CNP 24/15, nie publ., z dnia 26 października 2016 r., II CNP 15/16, nie publ. i z dnia 27 lutego 2017 r., IV CNP 51/16, nie publ.).Skarżący wskazali na naruszenie art. 198 i 199 w związku z art. 65 k.c., art. 58, art. 216 § 2, 3 i 4 w związku z art. 212 § 3, art. 995 § 1 i art. 1036 k.c., art. 64 ust. 2 Konstytucji oraz art. 316 i art. 384 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i wskazali na czym to naruszenie polegało.

Nie wskazali natomiast przepisu prawa, z którym zaskarżone postanowienie jest niezgodne.Oznacza to, że skarga nie spełnia także wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. postanowił, jak w sentencji. aj