III CNP 22/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 18 stycznia 2006 r., III CNP 22/05

Wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, która została odrzucona, nie stoi na przeszkodzie ponownemu

wniesieniu skargi od tego orzeczenia przez tę samą stronę (art. 4243 k.p.c.).

Sędzia SN Jacek Gudowski

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela Ubezpieczeniowego

Funduszu Gwarancyjnego w W. przy uczestnictwie dłużników Jana G. i Pawła G.

oraz małżonki dłużnika Ewy G. o nadanie klauzuli wykonalności na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 stycznia 2006 r. na skutek skargi Ewy G. o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu

Okręgowego w Siedlcach z dnia 8 marca 2005 r.

odrzucił skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 listopada 2004 roku Sąd Rejonowy w Siedlcach

nadał klauzulę wykonalności wyrokowi tego Sądu z dnia 25 kwietnia 2002 r. i

wyrokowi Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 25 listopada 2002 r., wydanemu

przeciwko małżonkowi dłużnika Jana G. – Ewie G., ograniczając jej

odpowiedzialności do majątku objętego majątkową wspólnością małżeńską.

Zażalenie małżonki dłużnika Ewy G. od tego postanowienia zostało orzeczeniem

Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 8 marca 2005 r. oddalone.

Postanowienie Sądu Okręgowego oddalające zażalenie Ewa G. zaskarżyła

skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, lecz Sąd

Najwyższy – postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006,

nr 1, poz. 16) – tę skargę odrzucił. W uzasadnieniu podkreślił, że od postanowienia

w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu skarga o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje

(art. 4241 § 1 k.p.c.). Na uboczu Sąd Najwyższy zauważył, że skarga małżonki

dłużnika dotknięta była także nieusuwalnym brakiem formalnym polegającym na

zaniechaniu uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody.

W dniu 19 października 2005 r. Ewa G. ponownie złożyła skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 8 marca

2005 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zważywszy, że zgodnie z art. 4243 k.p.c., od tego samego orzeczenia strona

może wnieść tylko jedną skargą, rozważenia wymaga kwestia, czy skarga

dłużniczki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna już tylko z tego powodu, że

jest kolejną (drugą) jej skargą od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z

dnia 8 marca 2004 r.

Podejmując tę kwestię trzeba podkreślić, że skarga przewidziana w art. 424 1

k.p.c. jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służącym osiągnięciu przez

stronę określonego celu, jakim jest stwierdzenie niezgodności z prawem

zaskarżonego orzeczenia, stwarzające podstawę do dochodzenia odszkodowania

od państwa na podstawie art. 4171 § 1 k.c. Nadzwyczajność tego środka i ściśle

określony cel skłoniły ustawodawcę do ograniczenia wielokrotności składania skargi

od tego samego orzeczenia, gdyż brak tego ograniczenia umożliwiałby – ze szkodą

dla porządku prawnego – wielokrotne wnoszenie skargi, zaskarżanie orzeczenia

częściami, mnożenie zarzutów i argumentów, opieranie jej na zmienianych

podstawach itd. Ustawodawca założył więc, że strona, która poniosła szkodę na

skutek wydania prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, powinna tak

kierować swymi działaniami procesowymi, aby w jednej skardze precyzyjnie

określić to orzeczenie, przytoczyć wszystkie zachodzące podstawy, sformułować

wszelkie zarzuty oraz wskazać wszystkie przypisy, z którymi zaskarżane orzeczenie

jest niezgodne. Założenie to – uwzględniające obowiązywanie przed Sądem

Najwyższym przymusu adwokacko-radcowskiego – służy także sprawności

postępowania oraz minimalizuje zagrożenia dla pewności obrotu prawnego.

Należy jednak podkreślić, że możliwość wniesienia przez stronę – lub na jej

rzecz przez podmioty uprawnione (art. 4242 k.p.c.) – tylko jednej skargi dotyczyć

może jedynie skargi wniesionej skutecznie, tj. dopuszczalnej oraz nadającej się

najpierw do poddania jej tzw. przedsądowi (art. 4249 w związku z art. 3989 i art.

42412 k.p.c.), a następnie – w wypadku przyjęcia do rozpoznania – do

merytorycznego rozstrzygnięcia. Mówiąc inaczej, od tego samego orzeczenia

strona może wnieść skutecznie tylko jedną skargę. Z tego stwierdzenia wynika

więc, że wniesienie przez tę samą stronę od tego samego orzeczenia skargi, która

została z jakiegokolwiek powodu odrzucona, nie stoi na przeszkodzie ponownemu

wniesieniu skargi od tego orzeczenia, jeżeli, oczywiście, zachowany zostanie termin

przewidziany w art. 4246 § 1 k.p.c. Poczynione stwierdzenie upoważnia do wniosku,

że choć skarga Ewy G. jest jej kolejną skargą od tego samego orzeczenia, to –

zważywszy, że poprzednia skarga została odrzucona – nie można jej z tej tylko

przyczyny odrzucić jako niedopuszczalnej.

Przyczyny niedopuszczalności tkwią jednak gdzie indziej, jak bowiem wyjaśnił

Sąd Najwyższy w cytowanym na wstępie, wydanym w tej samej sprawie,

orzeczeniu z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, od postanowienia w

przedmiocie nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu – które nie

może być uznane za postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 4241

§ 1 k.p.c. – skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia nie przysługuje (por. także np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

14 listopada 1996 r., I CKN 7/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 31, z dnia 22 stycznia

1997 r., I CKN 48/96, OSNC 1997, nr 8, poz. 107 lub z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CZ

22/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 147).

Ponadto skarga dłużniczki nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 424 5 §

1 pkt 3, 4 i 5.

Z tych względów skargę należało odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.).