III CKU 28/96 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKU 28/96

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lutego 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - A. Wypiórkiewicz (spraw)

Sędziowie

SN - H. Ciepła

SA - T. Domińczyk

Protokólant - M. Czarnecka

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - I. Kaszczyszyn

po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 1997 r.

sprawy z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

z udziałem […] Spółdzielni […] w upadłości w S.

o wpis

na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości

S/C V […] od wpisu Sądu Rejonowego w P.

z dnia 6 stycznia 1995 r., sygn. akt Dz. Kw. […]

postanawia

uchylić dokonany w księdze wieczystej Kw Nr […] wpis hipoteki

przymusowej w kwocie 24.346,32 zł wraz z odsetkami na rzecz

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., Dz. Kw nr […] i

wniosek tego zakładu oddalić.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P. dokonał w dniu 6 stycznia 1995 r. w księdze

wieczystej nr […] wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 24.346 zł 32 gr.

Wraz z odsetkami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

(Dz. Kw […]). Nieruchomość wierzyciela została na rzecz […] Spółdzielni […]

w S. w likwidacji, dłużnika ZUS z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie

społeczne.

Sąd Rejonowy w L., postanowieniem z dnia 5 stycznia 1995 r.,

sygn. VIII U […], ogłosił upadłość […] Spółdzielni […] w S..

W dniu 18 grudnia 1996 r. Minister Sprawiedliwości złożył kasację od

wpisu hipoteki przymusowej, opartą na zarzucie rażącego naruszenia art. 48 ust.

1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19,

poz. 147 ze zm.) oraz art. 27 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia

24 października 1934 r. - prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz.

512).

Ponadto

Minister

Sprawiedliwości

zarzuca

naruszenie

interesu

Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do stanowiska zajętego przez skarżącego

wpis hipoteki przymusowej po ogłoszeniu upadłości wierzyciela nieruchomości

nie był dopuszczalny, a gdy to nastąpiło doszło do stanu godzącego w powagę

wymiaru sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości domaga się na tej

podstawie zmiany zaskarżonego wpisu przez oddalenie wniosku Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 27 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z

dnia 24 października 1934 r. - prawo upadłościowe (tekst jedn. - Dz. U. z 1991

r. Nr 118, poz. 512) po ogłoszeniu upadłości żaden wierzyciel nie może uzyskać

przeciwko upadłemu prawa zastawu ani wpisu do ksiąg wieczystych lub wpisu

w rejestrze celem zabezpieczenia wierzytelności, chociażby powstała ona przed

ogłoszeniem upadłości. Z przepisu tego wynika zatem, że po ogłoszeniu

upadłości - jak w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy - Sąd Rejonowy

nie może dokonać wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej w celu

zabezpieczenia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek

na ubezpieczenie społeczne, gdyż zachodzi przeszkoda do wpisu (por. również

stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 18 lutego 1994 r.,

sygn. III CZP 4/94 - OSNCP z 1994 r., nr 9, poz. 170). Gdy zaś to nastąpiło,

doszło do rażącego naruszenia art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o

księgach wieczystych i hipotece - (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) oraz

wymienionego wyżej art. 27 prawa upadłościowego, co w pełni uzasadnia

podstawy kasacji Ministra Sprawiedliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wpis i

oddalił wniosek ZUS - Oddziału w L., gdyż stan sprawy pozwala na stosowne

rozstrzygnięcie (art. 39315 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc i art. 37 ustawy

o ks. wiecz. i hip.).

Uwzględnienie

rewizji

nadzwyczajnej

nie

stoi

na

przeszkodzie

okoliczność, że kasacja wniesiona została po upływie sześciu miesięcy od

uprawomocnienia się wyroku, gdyż ustanowienie

hipoteki bez podstawy

prawnej podważa zaufanie do ksiąg wieczystych, a tym samym godzi w interes

Rzeczypospolitej Polskiej (art. 421 § 2 kpc w brzmieniu sprzed nowelizacji

kodeksu postępowania cywilnego).

aw

jg