III CKN 860/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 860/98

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSN - Andrzej Wypiórkiewicz (spraw.)

Sędziowie:

SN - Marian Kocon

SA - Krzysztof Strzelczyk

Protokolant: Bożena Kowalska

po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy z powództwa E. S.

przeciwko J. D.

o ustalenie nieważności czynności prawnej

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L.

z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt II Ca […]

oddala kasację.

UZASADNIENIE

W dniu 1 lipca 1987 r. doszło do zawarcia w formie aktu notarialnego

umowy darowizny pomiędzy powodem E. S. jako darczyńcą a pozwanym J. D.

jako obdarowanym. Przedmiotem tej darowizny była uregulowana w księdze

wieczystej współwłasność do 1/2 części nieruchomości miejskiej o pow. 360 m2.

Pozwany był wówczas mężem córki darczyńcy T. S., do której należał pozostały

udział we własności nieruchomości.

W dniu 26 października 1993 r. powód E. S. wystąpił przeciwko

pozwanemu J. D. przed Sądem Rejonowym z powództwem „o unieważnienie

aktu notarialnego darowizny” oraz o zobowiązanie pozwanego do przeniesienia

udziału we własności nieruchomości z powrotem na rzecz powoda.

Powództwo oparte zostało na twierdzeniu, że ze względu na zły stan zdrowia

powód,

przystępując

do

umowy

darowizny,

nie

posiadał

zdolności

do swobodnego powzięcia woli.

Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 13 stycznia 1998 r., uchylił wyrok

zaoczny i powództwo oddalił.

Stosownie do przyjętych ustaleń powód zdecydował się na obdarowanie

pozwanego swoim udziałem we własności nieruchomości dlatego, że w tym

samym dniu pozwany darował drugiej córce powoda M. Ł. i jej mężowi X. Ł.

sąsiednią działkę o pow. 360 m2. W tym czasie na obydwóch działkach

prowadzona była już budowa domu bliźniaczego, którego część oznaczona

na działce należącej do pozwanego miała należeć do małżonków Ł.,

zaś pozostała część do pozwanego i jego żony T. - J. S.. Od 1991 r. pomiędzy

małżonkami D. zaczęły narastać konflikty, które w 1993 r. doprowadziły

do rozwodu. Powód, zawierając umowę darowizny z pozwanym, miał w pełni

zachowaną

zdolność

do

swobodnego

powzięcia

i

wyrażenia

woli.

Rozumiał znaczenie podejmowanej czynności prawnej. Obydwie umowy

darowizny były zaplanowane po uzgodnieniach rodzinnych. Miały one na celu

uregulowanie stosunków własnościowych w związku z budową domu

bliźniaczego na dwóch graniczących działkach, przeznaczonego dla małż. D.

i małż. Ł..

Dokonując oceny prawnej ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uznał, że

brak jest podstawy do stwierdzenia po myśli art. 82 kc nieważności woli

złożonej przez powoda w umowie darowizny.

Sąd Wojewódzki, wyrokiem z dnia 2 czerwca 1998 r., oddalił jako

niezasadną apelację wniesioną przez powoda. Sąd drugiej instancji przyjął, że

dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia pozostają w zgodności z treścią

zebranego i wszechstronnie ocenionego przez ten Sąd materiału dowodowego,

a zatem brak jest usprawiedliwionej podstawy do uwzględnienia apelacji.

Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony przez powoda E. S., który

w kasacji domaga się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania. Z podstaw wywiedzionych z art. 393 1 kpc

skarżący zarzuca naruszenie art. 82 kc przez błędną jego wykładnię oraz art. 233

§ 1 kpc przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Błędność

wykładni

polega

na

niewłaściwym

wykładaniu

treści

normatywnej przepisu prawnego. Skarżący uzasadnia naruszenie art. 82 kc

przez błędną jego wykładnię tym, że Sąd Wojewódzki wbrew treści zebranego

w sprawie materiału dowodowego przyjął, iż powód E. S. posiadał naturalną

zdolność do swobodnego powzięcia i wyrażenia woli darowania pozwanemu

udziału we własności nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości takiej

zdolności był pozbawiony z powodu zaburzeń w świadomości. Taki sposób

motywowania zarzutu błędnej wykładni przepisu jest całkowicie niewłaściwy,

gdyż odwołuje się do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a nie do zasad

wykładni prawa. Nie może być zatem usprawiedliwiony.

Natomiast uzasadnienie zarzutu naruszenia przez Sąd Wojewódzki

art. 233 § 1 kpc na skutek przekroczenia przez Sąd Wojewódzki granic

swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi

do wniosku, że skarżący podjął polemikę z oceną dowodów przeprowadzoną

przez Sąd drugiej instancji. Dla prawidłowego wykazania naruszenia art. 233

§ 1 kpc niezbędnej jest przedstawienie uzasadnionych twierdzeń prowadzących

do jedynie słusznego wniosku, że przyjęta przez Sąd ocena była całkowicie

dowolna tj. nie licząca się z regułami logicznego myślenia, zasadami życiowego

doświadczenia i nie była też wszechstronna. Taki stan rzeczy w sprawie

nie zachodził. Sąd Wojewódzki bowiem mógł być przekonany co do tego, że

twierdzenia składające się na podstawę faktyczną powództwa nie są zgodne

z rzeczywistym stanem, skoro z nie kwestionowanych przez stronę skarżącą

okoliczności wynikało, że do umowy darowizny doszło w sposób przemyślany

w celu uregulowania stosunków własnościowych na zabudowywanych

działkach przeznaczonych dla córek powoda i ich mężów, a powód wytoczył

powództwo w warunkach rozkładu pożycia małżeńskiego pozwanego i jego

żony T. S.. Takie wnioskowanie jest zgodne z zasadami doświadczenia

życiowego i jest logiczne. Poza tym materiał dowodowy zebrany w sprawie

nie dostarczył danych o stanie zdrowia powoda wskazujących na to, że

przystąpił on do umowy darowizny w stanie zaburzenia czynności

psychicznych, pozbawiających go świadomości i zdolności do powzięcia

decyzji (por. opinię Zakładu Medycyny Sądowej w L.). Odwoływanie się

skarżącego do niedosytu materiału dowodowego, spowodowanego rezygnacją

z opinii lekarza specjalisty endokrynologa w związku z występującą u powoda

cukrzycą nie ma powiązania z istotą zarzutu naruszenia art. 233 § 1 kpc,

natomiast

odnosi

się

do

zasad

gromadzenia

materiału

dowodowego

i wyjaśnienia sprawy do rozstrzygnięcia. Naruszenia z tego zakresu czynności

procesowej nie mieszczą się w przyjętej podstawie kasacyjnej. Nie uzasadnia też

zarzutu dowolności ocen negatywny stosunek Sądu meriti do reprezentowanej

przez stronę powodową wersji, że działka stanowiąca własność pozwanego

nabyta została przez niego za pieniądze powoda, gdyż z reguły własność

nieruchomości nabywana jest za środki własne kupującego. Przede wszystkim

zaś okoliczność ta nie miała znaczenia z uwagi na podstawę faktyczną

powództwa, nawiązującą do hipotezy art. 82 kc.

Z tych zasad Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 393 12 kpc

z braku usprawiedliwionych jej podstaw.

aw

jb.