III CKN 688/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 688/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Gerard Bieniek

Sędziowie:

SN - Helena Ciepła

SN - Marek Sychowicz (spraw.)

Protokolant: Beata Rogalska

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa A. W.

przeciwko G. K.

o zwolnienie przedmiotu z egzekucji

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L.

z dnia 26 marca 1998 r., sygn. akt II Ca […]

oddala kasację.

UZASADNIENIE

Powód żądał zwolnienia od egzekucji prowadzonej na wniosek pozwanej

w stosunku do jego ojca zajętego w toku tej egzekucji samochodu marki F. […]

o nr rej. […] twierdząc, że samochód stanowi jego własność, gdyż został

darowany mu przez rodziców.

Sąd Rejonowy w L. wyrokiem z dnia 26 listopada 1997 r. oddalił

powództwo. Sąd ten ustalił, że samochód zajęty przez komornika stanowił

własność rodziców powoda, a umowa z dnia 28 sierpnia 1996 r, którą rodzice

powoda darowali mu ten samochód, była czynnością pozorną, a więc nieważną.

Sąd Wojewódzki w L. wyrokiem z dnia 26 marca 1998 r. oddalając apelację

powoda od wyroku sądu pierwszej instancji stwierdził, że darowizna samochodu

na rzecz powoda w rzeczywistości uczyniona została po zajęciu samochodu

przez komornika w dniu 6 września 1996 r. i stosownie do art. 848 k.p.c.

nie miała wpływu na dalszy bieg postępowania egzekucyjnego a powód

obejmując

samochód

w

posiadanie

miał

świadomość

antydatowania

umowy darowizny, a zatem działał w złej wierze i nie uzyskał jego własności

(art. 169 § 1 k.c.).

Wyrok sądu drugiej instancji powód zaskarżył kasacją. Podstawę kasacji

stanowi naruszenie art. 169 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, art. 233 § 1

k.p.c. poprzez jednostronną ocenę zebranego materiału i art. 5 k.p.c. poprzez

niepouczenie powoda o możliwości całkowitej zmiany podstawy faktycznej

oddalenia jego roszczenia. Skarżący wniósł o zmianę obu wydanych w sprawie

wyroków.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Stosownie do art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Wojewódzki był władny ocenić

przeprowadzone

w

sprawie

dowody

według

własnego

przekonania,

na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Naruszenie

wymienionego przepisu mogłoby polegać na ocenie dowodów z pogwałceniem

zasad logicznego rozumowania lub reguł zwykłego doświadczenia życiowego.

Takiego

zarzutu

nie

można

jednakże

zasadnie

postawić

Sądowi

Wojewódzkiemu. Okoliczności, że przy zajęciu samochodu w dniu 6 września

1996

r.

ojciec

powoda

wskazał

siebie

jako

jego

właściciela

i że do przerejestrowania samochodu na nazwisko powoda doszło dopiero

w dniu 10 września 1996 r., dawały podstawę do przyjęcia, że umowa

darowizny samochodu powodowi zawarta została już po zajęciu samochodu.

Wniosku tego nie podważa - na co powołuje się kasacja - to, że ojciec powoda

przy zajęciu samochodu nie wskazał żony jako jego współwłaściciela

i że zachowanie ojca powoda było zdeterminowane tym, że akt darowizny

samochodu na rzecz powoda był - jak utrzymuje skarżący - zdziałany jedynie

nieco ponad tydzień wcześniej. W świetle ustaleń dotyczących stosunków

rodzinnych powoda, a w szczególności jego stosunków z ojcem oraz zdarzeń

związanych z zajęciem samochodu nie budzi także zastrzeżeń prawidłowość

wniosku, do którego doszedł Sąd Wojewódzki, iż powód wiedział o zajęciu

samochodu przed sporządzeniem umowy jego darowizny.

2. W systemie apelacyjnym sąd drugiej instancji jest sądem merytorycznym

i rozstrzygnięcie sprawy może oprzeć na ustaleniach odmiennych, aniżeli

ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji. Może też dokonać innej niż

ten sąd oceny prawnej stanu faktycznego sprawy. Nie ma przy tym obowiązku

uprzedzania o tym stron, także gdy działają bez adwokata lub radcy prawnego.

Obowiązek taki nie wynika z żadnego przepisu postępowania, a w szczególności

z art. 5 k.p.c. Przepis ten przewiduje mianowicie udzielanie stronom

działającym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek

co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych

czynności i skutkach zaniedbań. Potrzeba udzielenia powodowi takich pouczeń

w postępowaniu przed sądem drugiej instancji nie wystąpiła.

3. Ustalenie zaskarżonego wyroku, iż obejmując samochód w posiadanie

powód miał świadomość antydatowania umowy darowizny w pełni uzasadniało

przyjęcie, że powód działał w złej wierze. Stosownie do art. 169 § 1 k.c.

zła wiara powoda wyłączała nabycie przez niego własności samochodu

na podstawie tego przepisu. Wyrażając taki pogląd Sąd Wojewódzki nie

naruszył art. 169 § 1 k.c.

Ponieważ kasacja okazała się nie mieć usprawiedliwionych podstaw, Sąd

Najwyższy ją oddalił (art. 39312 k.p.c.).

aw

jg