III CKN 61/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 61/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 grudnia 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - H. Pietrzkowski (spraw.)

Sędziowie:

SN - B. Czech

SN - K. Zawada

Protokólant: M. Czarnecka

po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 1998 r.

na rozprawie sprawy z powództwa Zakładów […] SA w G.

przeciwko P. SA Inspektoratowi w G.

o zapłatę

na skutek kasacji pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 października 1997 r., sygn. akt I ACa […]

1. oddala kasację,

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej

kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w […], wyrokiem z dnia 28 października 1997 r.

oddalił apelację pozwanego P. S.A., Inspektoratowi w G. od wyroku

Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 12 czerwca 1997 r., na podstawie którego

zasądzona została od strony pozwanej na rzecz powodowych Zakładów

kwota 182.000 złotych z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania

z ubezpieczenia auto-casco.

Zawarte w obu wyrokach rozstrzygnięcia oparte zostały na

następujących – niespornych pomiędzy stronami – okolicznościach

faktycznych:

Strona powodowa ubezpieczyła w pozwanym Zakładzie swój

samochód marki „h.” na sumę 182.000 zł. W dniu 28 września 1996 r.

kierowca strony powodowej przejeżdżając tym samochodem przez W.

zatrzymał się na stacji benzynowej, aby wymienić zużytą żarówkę.

W tym celu poszedł do bagażnika pozostawiając samochód uruchomiony

z otwartymi drzwiami. W chwili gdy był przy bagażniku, nieznany sprawca

wsiadł do samochodu i odjechał. Postępowanie w sprawie tej zuchwałej

kradzieży zostało umorzone wobec nie wykrycia sprawcy.

Strona

pozwana

odmówiła

powodowym

Zakładom

wypłaty

odszkodowania powołując się na § 5 ust.1 pkt.6 ogólnych warunków

ubezpieczenia auto-casco zatwierdzonych uchwałą Nr […] Zarządu P. S.A. z

25 listopada 1994 r., w świetle których szkoda powstała wskutek kradzieży

samochodu

objęta

jest

ochroną

ubezpieczeniową

pod

warunkiem

zabezpieczenia samochodu przed kradzieżą w sposób przewidziany

w konstrukcji

pojazdu.

Zdaniem

strony

pozwanej

pozostawienie

uruchomionego samochodu z dokumentami w jego środku, nie spełnia tego

warunku.

W ocenie obu orzekających w sprawie sądów, powołany przez stronę

pozwaną § 5 ust.1 pkt.6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco

powinien być interpretowany z uwzględnieniem – jak tego wymaga art.65 §

2 k.c. – rzeczywistej woli stron przy zawarciu umowy ubezpieczenia. Skoro

kierowca zachował bezpośredni dozór nad samochodem przy wykonywaniu

drobnej czynności naprawczej na oświetlonej stacji benzynowej, w pobliżu

której znajdował się radiowóz policyjny, to nie musiał zabezpieczać

samochodu w sposób wynikający z literalnego brzmienia postanowień

ogólnych warunków ubezpieczenia.

W kasacji, opartej na podstawie z art.393 1 pkt. 1 k.p.c., strona

pozwana zarzuciła naruszenie: § 5 ust.1 pkt.6 o.w.u. przez błędną jego

wykładnię,

§

o.w.u.

przez

przyjęcie

niewłaściwej

wysokości

odszkodowania, art.362 k.c. przez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z § 5 ust.1 pkt.6 o.w.u. ochroną ubezpieczeniową objęte są

szkody powstałe wskutek kradzieży pojazdu pod warunkiem zabezpieczenia

przed kradzieżą w sposób przewidziany w konstrukcji pojazdu oraz pod

warunkiem zabezpieczenia z należytą starannością poza pojazdem

kluczyków i dokumentów pojazdu.

Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia tego przepisu poprzez

„przyjęcie błędnej wykładni celowościowej z pominięciem wykładni

literalnej”- nie zasługiwał na uwzględnienie. Strony łączyła umowa

ubezpieczenia. Nie może zatem budzić zastrzeżeń stwierdzenie sądów obu

instancji, że interpretując postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia

autocasco, stanowiących podstawę tej umowy, należało mieć na względzie

unormowanie zawarte w art.65 § 2 k.c. Według tego przepisu, w umowach

należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli

opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Już z tego względu nie sposób

w niniejszej sprawie odwoływać się do dosłownego brzmienia § 5 ust.1 pkt.

6 o.w.u. i na tej podstawie wyprowadzić wniosek o wyłączeniu

odpowiedzialności strony pozwanej. Istotniejsze wszakże jest to, że

postanowienia omawianego § 5 ust.1 pkt.6 o.w.u precyzują pozytywnie

zakres ubezpieczenia AC poprzez wskazanie okoliczności, w których

nastąpiła kradzież samochodu. Warunkiem odpowiedzialności strony

pozwanej jest – zgodnie z tym przepisem - zabezpieczenie samochodu w

sposób przewidziany w jego konstrukcji (chyba, że pojazd jest pozostawiony

w pomieszczeniu zamkniętym).

Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października

1987 r. II CR 292/87 (opubl. w OSNCP 1989, z.10, poz. 162),

„zabezpieczenie pojazdu przed kradzieżą w sposób przewidziany w

konstrukcji pojazdu (...) polega na zastosowaniu przez posiadacza pojazdu

wszystkich służących temu celowi urządzeń technicznych, w które pojazd

został fabrycznie wyposażony, a zwłaszcza na zamknięciu okien, drzwi

pojazdu kluczem oraz na wyjęciu kluczyka od zapłonu”. Jest poza sporem,

że samochód powodowych Zakładów nie był w taki sposób zabezpieczony,

co jednak nie uzasadnia wniosku o wyłączeniu odpowiedzialności strony

pozwanej. Jest bowiem oczywiste – zważywszy na cel umowy – iż warunek

zabezpieczenia pojazdu przed kradzieżą w sposób przewidziany w jego

konstrukcji, odnosi się do pojazdu opuszczonego i pozostawionego bez

jakiegokolwiek dozoru. Wówczas – logicznie rzecz biorąc – pojazd się

„zabezpiecza”. Wymogu tego nie można natomiast odnosić do sytuacji, gdy

kierowca po zatrzymaniu się na stacji benzynowej, wychodzi z samochodu,

pozostawiając włączony silnik, aby dostać się do bagażnika w celu usunięcia

drobnej awarii. Niekiedy praca silnika w takiej sytuacji będzie konieczna.

Z tych względów, nie aprobując rozumowania zaprezentowanego w kasacji,

należało uznać za nieuzasadniony zarzut naruszenia § 5 ust.1 pkt.6 o.w.u.

Wbrew zarzutom kasacji , nie doznał naruszenia art.362 k.c.

W ustalonych okolicznościach sprawy nie można postępowania kierowcy

kwalifikować jako przyczynienia do powstania szkody. Szkoda powstała

wskutek zuchwałej kradzieży niejako „na oczach kierowcy”, któremu nie

można zarzucić braku rozwagi.

Poza kontrolą w postępowaniu kasacyjnym musiała pozostać,

podniesiona w kasacji, kwestia wysokości odszkodowania. Strona

powodowa żądała odszkodowania w kwocie odpowiadającej wartości, na

jaką samochód został ubezpieczony. Wartość tego samochodu nie była

kwestionowana

w

toku

dwuinstancyjnego

postępowania

sądowego.

Poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne są wiążące dla sądu

kasacyjnego. Dołączona zatem do kasacji opinia biegłego, wydana na

zlecenie strony pozwanej w celu wykazania, że wartość samochodu jest

niższa od wartości, na jaką został ubezpieczony – nie mogła odnieść

oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku w postaci „skorygowania przez

Sąd Najwyższy tej oczywistej nieprawidłowości”.

Z tych wszystkich względów, uznając kasację za pozbawioną

usprawiedliwionych podstaw należało ją oddalić na podstawie art.393 12

k.p.c. i orzec o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art.98 k.p.c.

aw

db