III CKN 557/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 557/98

POSTANOWIENIE

Dnia 16 października 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Z. Strus

Sędziowie:

SN - G. Filcek (spraw.)

SN - Z. Kwaśniewski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 1998 r.

sprawy z wniosku E. P.

z udziałem B. W.

o stwierdzenie zasiedzenia

na skutek kasacji wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w R.

z dnia 29 stycznia 1998 r., sygn. akt I Cz […]

p o s t a n a w i a:

oddalić kasację.

UZASADNIENIE

Wniosek E. P. o stwierdzenie zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1989 r. pasa

gruntu wzdłuż granicy działek oznaczonych numerami […]9 i […]3 położonych

w K. został odrzucony. Jako przyczynę zastosowania art. 199 § 1 pkt 2 kpc

Sąd Rejonowy

w R. przyjął

„stan sprawy

prawomocnie osądzonej”.

Sąd stwierdził mianowicie, że wnioskodawczyni i uczestnik postępowania B. W.

brali udział w postępowaniu o rozgraniczenie działek oznaczonych powyższymi

numerami ewidencyjnymi, które to postępowanie zakończyło się prawomocnym

postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 8 października 1997 r. sygn. I

Ns […]. Sąd dokonał rozgraniczenia zgodnie z ustalonym stanem prawnym,

wykazanym aktami uwłaszczeniowymi wydanymi w odniesieniu do obu działek

na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności

gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Sąd prowadził

postępowanie dowodowe związane z twierdzeniami E. P., że jej poprzednicy

prawni

korzystali

z

pasa gruntu

znajdującego

się poza ogrodzeniem

użytkowanej przez nich działki nr […]9, zajął jednak stanowisko, że

przeprowadzone dowody nie pozwalają uznać, by posiadanie poprzedników

obecnej wnioskodawczyni uzasadniało ich uwłaszczenie w większym rozmiarze

niż to nastąpiło. Nie uzasadniało też zasiedzenia przez nich powierzchni gruntu

znajdującej się poza granicą ewidencyjną działki nr […]9.

W związku z wynikami postępowania w sprawie o rozgraniczenie Sądy

obu instancji rozpoznające niniejszą sprawę o zasiedzenie uznały, że zostały

spełnione przesłanki przewidziane w art. 199 § 1 pkt 2 kpc, gdyż zachodzi

identyczność podmiotów występujących w obu sprawach, a także tożsamość

przedmiotu poddanego rozstrzygnięcia Sądu, którym był w obu sprawach zakres

prawa własności E. P. i B. W. w odniesieniu do terminu działek […]9 i […]3.

Wnioskodawczyni

złożyła

kasację

od

postanowienia

Sądu

Wojewódzkiego w R. z dnia 29 stycznia 1998 r. w którym Sąd ten oddalił

zażalenie wnioskodawczyni na odrzucenie jej wniosku o zasiedzenie.

Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc.

Wobec wniesienia kasacji od postanowienia kończącego postępowanie,

ale nie rozstrzygającego co do istoty sprawy Sąd Najwyższy rozpoznał kasację

na posiedzeniu niejawnym (art. 3938 § 2 kpc) i uznał, że zgłoszony w niej zarzut

naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 kpc jest bezpodstawny. Dochodząc do wniosku, że

w sprawie o zasiedzenie własności nieruchomości wystąpił problem „powagi

rzeczy osądzonej” uzasadniający odrzucenie wniosku, sądy obu instancji

dokonały właściwej oceny stanu rzeczy występującego w tej sprawie i doszły do

słusznego wniosku, że wyczerpuje on przesłanki określone w powołanym wyżej

przepisie.

Uwzględniając art. 13 § 2 kpc, przewidujący odpowiednie stosowanie

przepisów o procesie do innych rodzajów postępowania unormowanych w

kodeksie postępowania cywilnego, należy zgodzić się ze stanowiskiem sądów

obu instancji, że sprawa „o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami

... została już prawomocnie osądzona”. Tym samym jest bowiem rozstrzyganie o

zasięgu prawa własności właścicieli sąsiadujących z sobą nieruchomości w

sprawie o rozgraniczenie i w wytoczonej tuż po jej zakończeniu sprawie o

zasiedzenie opartej na twierdzeniu, że upływ biegu zasiedzenia nastąpił przed

wydaniem postanowienia określającego granice nieruchomości. O sprawie

prawomocnie osądzonej w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 kpc nie można byłoby

mówić wówczas, gdyby wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności

nieruchomości opierał się na twierdzeniu, że bieg zasiedzenia rozpoczął się i

upłynął po dokonanym rozgraniczeniu.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że przyjęciu stanu „powagi rzeczy

osądzonej” sprzeciwiała się okoliczność, iż rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu i o

zasiedzeniu oparte byłoby na różnych podstawach prawnych (art. 153 i art. 172

kc). Identyczność podstaw prawnych nie jest objęta treścią art. 199 § 1 pkt 2 kpc

nie jest zatem konieczną przesłanką zastosowania tego przepisu.

Powołany przepis wymaga tylko tożsamości przedmiotu postępowania i

tożsamości stron, co niewątpliwie zachodziło w rozpatrywanym przypadku. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego i w literaturze przedmiotu wielokrotnie

wskazywano, że o zawisłości sporu względnie „powadze rzeczy osądzonej”

decyduje także cel poszukiwanej ochrony prawnej. Z tego powodu

przyjmowano, że wytoczenie z jednej strony powództwa o świadczenie, z

drugiej zaś powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego daje

podstawy do zastosowania omawianego przepisu, chociaż - co jest oczywiste rozstrzygnięcie w każdej z tych spraw opierałaby się nie tylko na różnych

normach prawnych, ale należących ponadto do różnych rodzajów prawa.

Odmienność podstaw prawnych ni sprzeciwiała się zatem uznaniu, że wniosek o

zasiedzenie dotyczył sprawy prawomocnie osądzonej.

W konsekwencji powyższych uwag Sąd Najwyższy, uznał wskazaną

podstawę kasacji za nieusprawiedliwioną i postanowił jak w sentencji w oparciu

o art. 39312 kpc.

aw

jg