III CKN 268/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 30 czerwca 2000 r., III CKN 268/00

Podejmowane w ramach art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) badanie

treści i formy dołączonej do wniosku o wpis decyzji administracyjnej nie

obejmuje sprawdzenia, czy w postępowaniu administracyjnym brały udział

wszystkie osoby zainteresowane jego wynikiem.

Przewodniczący: Sędzia SN Andrzej Wypiórkiewicz (sprawozdawca)

Sędzia SN Marian Kocon, Sędzia SA Krzysztof Strzelczyk

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2000 r. na rozprawie

sprawy z wniosku Skarbu Państwa, Urzędu Rejonowego w K. przy uczestnictwie

Aleksandra B., Jana S., Krystyny B., Doroty B., Agnieszki B., Romana B., Ryszarda

B., Bogusława B., Marii B., Macieja K., Marii K., Teresy T., Antoniego B., Jacka B.,

Marii D., Teresy D., Bogusławy W., Juliana B., Iwony B., Antoniego S., Wojciecha

S., Wojciecha B. i Małgorzaty P. o wpis do księgi wieczystej, na skutek kasacji

uczestnika postępowania Aleksandra B. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w

Krakowie z dnia 29 kwietnia 1998 r.,

postanowił oddalić kasację.

Uzasadnienie

Uwzględniając wniosek Skarbu Państwa, Urzędu Rejonowego w K., na

podstawie decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium

Rady Narodowej miasta K. z dnia 14 marca 1973 r. o wywłaszczeniu na rzecz

Państwa nieruchomości, Sąd Rejonowy wpisał do nowo założonej księgi wieczystej

Kw nr (...) w miejsce osób dotychczas ujawnionych Skarb Państwa jako właściciela

parcel l.kat. 143 o powierzchni 51 a 77 m2, l.kat. 72 o powierzchni 3 a 38 m 2 i l.kat.

73 o powierzchni 87 a 35 m2, położonych w K.P. Sąd Wojewódzki, postanowieniem

z dnia 29 kwietnia 1998 r., oddalił apelację wniesioną od wymienionego wyżej wpisu

przez uczestnika Aleksandra B., jednego ze spadkobierców osób wykreślonych z

księgi. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, Sąd drugiej instancji przyjął, że

decyzja wywłaszczeniowa stanowiła dostateczną podstawę do wpisu Skarbu

Państwa z uwagi na jej prawomocność.

Uczestnik

Aleksander

B. zaskarżył

kasacją

postanowienie

Sądu

Wojewódzkiego. Domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i oddalenia

wniosku o wpis przez odpowiednią zmianę postanowienia Sądu Rejonowego albo

uchylenia orzeczenia i poprzedzającego go wpisu i przekazania sprawy Sądowi

Rejonowemu

do

ponownego

rozpoznania.

Utrzymywał,

że

zaskarżone

postanowienie zapadło z rażącym naruszeniem art. 46 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm. – dalej "u.k.w.h."),

gdyż Sąd nie dokonał „swoistej kontroli legalności decyzji administracyjnej”.

Zapadła zaś ona z oczywistym naruszeniem istotnych przepisów administracyjnego

prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie

wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U. 1962 r., Nr 18, poz. 94) oraz

kodeksu postępowania administracyjnego (art. 28, art. 40, art. 109 § 1), bowiem nie

brały udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkie osoby zainteresowane

jego wynikiem, jak też nie wszystkie te osoby otrzymały orzeczenie o

wywłaszczeniu nieruchomości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podejmowane przez Sąd Rejonowy, w ramach art. 46 ust. 1 u.k.w.h., badanie

treści i formy dołączonej do wniosku o wpis decyzji administracyjnej, nie jest

czynnością instancji odwoławczej powołanej do usuwania ewentualnych wad

decyzji. Służy ono jedynie konieczności ustalenia, czy załączony do wniosku

dokument stanowi podstawę wpisu. Badanie formy decyzji administracyjnej polega

na sprawdzeniu, czy ma ona urzędowe cechy pozwalające przyjąć, że pochodzi od

właściwego organu i jest ostateczna w trybie instancji administracyjnych, badanie

zaś treści sprowadza się do ustalenia, czy decyzja może wywołać skutki

cywilnoprawne, a w szczególności – jak w sprawie rozpoznawanej – czy przedmiot

decyzji administracyjnej wiąże się z materialnoprawną podstawą zmiany treści

księgi wieczystej. W zakresie tak ograniczonej kognicji sądu w postępowaniu

wieczystoksięgowym pozostaje też zbadanie, czy decyzja administracyjna pochodzi

od właściwego organu administracyjnego. Wszakże tylko w razie stwierdzenia

oczywistej niewłaściwości organu sąd nie byłby związany decyzją administracyjną.

Podobnie, sąd nie jest związany decyzja administracyjną wydaną bez zachowania

jakiejkolwiek procedury, bo wówczas przedłożona sądowi przy wniosku o wpis

decyzja nie mogłaby być zakwalifikowana jako właśnie decyzja.

Taki stan rzecz w sprawie nie zachodził. Wydział Gospodarki Komunalnej i

Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej miasta K. był organem władnym do

przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie przepisów

ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ ten orzekł, stosując przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jego

decyzja ma wszystkie cechy właściwe decyzji administracyjnej (m.in. oznaczenie

organu, od którego pochodzi, przedmiotu postępowania i sposobu rozstrzygnięcia,

datę wydania i podpis osoby upoważnionej do jej wydania). Ponadto została

zaopatrzona

w

klauzulę

ostateczności.

Wywłaszczenie

nieruchomości

spowodowało odjęcie prawa własności od dotychczasowego właściciela i uzyskanie

tego prawa przez Państwo. Zmiana ta podlegała ujawnieniu w drodze wykreślenia

prawa własności osób dotąd figurujących w dziale II księgi wieczystej i wpisanie w

ich miejsce Skarbu Państwa.

Wbrew temu, co twierdzi się w kasacji, Sąd Rejonowy nie był natomiast

uprawniony w ramach art. 46 u.k.w.h. do poddania kontroli prawidłowości

postępowania

organu

administracyjnego

szczególności,

nie

badać,

musiał

w toku

czy

rozpoznania

w postępowaniu

sprawy.

W

administracyjnym

uczestniczyły wszystkie osoby zainteresowane i czy odpis decyzji administracyjnej

wszystkim tym osobom został doręczony. W takim bowiem wypadku sąd stałby się

instancją

kontrolującą

przebieg

i

sposób

podejmowania

czynności

administracyjnych w toku rozpoznawania sprawy. Uchybienia proceduralne

popełnione

w postępowaniu

jeszcze

same

przez

się

nie

przesądzają

o

bezwzględnej nieważności decyzji, która uwalniałaby sąd od związania jej treścią.

W

razie

stwierdzenia

we

właściwym

postępowaniu

administracyjnym

bezwzględnej nieważności decyzji wywłaszczeniowej doszłoby do sprzeczności

pomiędzy

treścią

księgi

wieczystej

a

rzeczywistym

stanem

własności

nieruchomości, co mogłoby uzasadnić powództwo oparte na art. 10 ust. 1 u.k.w.h.

Z tych powodów, gdy podstawa kasacyjna okazała się nieuzasadniona, Sąd

Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 k.p.c.