III CKN 143/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 143/97

POSTANOWIENIE

Dnia 28 sierpnia 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Z. Strus

Sędziowie:

SN - T. Żyznowski (spraw.)

SN - E. Skowrońska-Bocian

Protokolant: K. Brzezińska

po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 1997 r.

na rozprawie sprawy z wniosku R. K.

z udziałem J. N.

o podział majątku spółki

na skutek kasacji uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w B.

z dnia 31 stycznia 1997 r., sygn. akt VII Ga […]

postanawia:

oddalić kasację.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 października 1996 r. w sprawie sygn. akt

V GNs […] Sąd Rejonowy ustalił wartość wspólnego majątku wspólników

na kwotę 30.690.43 zł, przyznał poszczególne składniki majątku wspólnego

określone w sentencji tego postanowienia wnioskodawcy R. K. i uczestnikowi

postępowania J. N.;

zasądził od uczestnika postępowania na rzecz

wnioskodawcy R. K. kwotę 14.632,42 zł płatną w terminie tamże określonym

z ustawowymi

odsetkami.

Orzekł

o

obowiązku

wydania

przyznanych

ruchomości oraz o opłatach i kosztach postępowania.

Z ustaleń dokonanych przez tenże Sąd Rejonowy wnika, że strony zawarły w

1990 r. (bez zachowania formy pisemnej) umowę spółki cywilnej, którą zgłosili

do ewidencji działalności gospodarczej dnia 31 października 1990 r. Pismem z

dnia 1 czerwca 1994 r. - z powołaniem się na treść art. 869 § 2 k.c. i fakt

uniemożliwienia mu wejścia do zakładu - wnioskodawca R. K. wypowiedział

swój udział w spółce. Wpis dotyczący prowadzonej przez wspólników

działalności gospodarczej wykreślony został z ewidencji decyzją Urzędu Miasta

i Gminy G. z dnia 15 lipca 1994 r. Żadna ze stron nie udowodniła wniesienia

do spółki wkładów, które podlegałyby zwrotowi po rozwiązaniu spółki

na podstawie art. 875 § 2 k.c. Strony nie przedłożyły wiarygodnych

dokumentów mogących obrazować skład i wielkość majątku spółki w dacie jej

rozwiązania. Sąd orzekający w pierwszej instancji oparł się w tym względzie

na zeznaniach przytoczonych w uzasadnieniu orzeczenia świadków i stron.

Wartość zaś przedmiotów wchodzących w skład majątku spółki ustalona została

na podstawie opinii biegłego E. K..

Apelację złożył uczestnik postępowania J. N.. Zarzucił on niewyjaśnienie

wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

oraz niewyjaśnienie jakie składniki majątkowe spółki były zaewidencjonowane

w księdze podatkowej (przychodów i rozchodów), od czasu powstania spółki

do jej rozwiązania, a nadto zarzucił brak ustalenia na jaki cel wykorzystana

została pożyczka z Rejonowego Biura Pracy w G.. Zarzucając naruszenie

przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie do rozliczenia spółki

przepisów art. 871 § 1 i 2 k.c. i przyjęcie wartości składników majątkowych

spółki nie odpowiadających rzeczywistości.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 1997 r. VII Ga […]

Sąd Wojewódzki w B. oddalił apelację, podzielając w całości ustalenia

Sądu pierwszej instancji co do składników wchodzących w skład majątku spółki

oraz ich wartości.

Kasację złożył uczestnik postępowania J. N.. Opierał on kasację

na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie a w szczególności pominięcie art. 869 § 2 k.c.

i naruszenie wymogów art. 871 § 1 i 2 k.c. przez nie ustalenie daty wystąpienia

wnioskodawcy ze spółki jak i nie ustalenia jaki majątek posiadała spółka

na dzień

wystąpienia

z

niej

przez

wnioskodawcę

pomimo

istnienia

niepodważalnych dowodów w postaci dokumentów poniesionych kosztów

działalności spółki przechowywanych w Urzędzie Skarbowym w O..

Wskazując

na

powyższe

skarżący

wnosił

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w S. do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3933 k.p.c. kasacja powinna czynić zadość wymaganiom

przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego

orzeczenia, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o

uchylenie lub zmianę wyroku w całości lub w części. Przepis ten w odniesieniu

do obowiązku przytoczenia podstaw i wniosków kasacyjnych pozostaje w

związku z granicami rozpoznania kasacji, o których jednoznacznie rozstrzyga

art. 39311. Stosownie do tego przepisu Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Granice kasacji określają przytoczone przez skarżącego podstawy kasacyjne

(art. 3931 kpc) oraz wnioski kasacyjne (art. 3933 k.p.c.). Stąd zrozumiałymi są dotujące się jeszcze od orzecznictwa przedwojennego - wymagania, jakim ma

odpowiadać skarga kasacyjna (por. m.in. orzeczenie z dnia 21 grudnia 1934 r. C

III 321/34 - Zb. orzeczeń Izby Cywilnej, 1935, z. VII, poz. 275 i uchwałę składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1938 r. C III 319/37 OSP 1938, z. XVIII, poz. 241). Zgłaszane w kasacji zarzuty tak w odniesieniu

do prawa materialnego jak i przepisów kodeksu postępowania cywilnego

wymagają przytoczenia konkretnego przepisu ze wskazaniem w jaki sposób

został pogwałcony.

Taki kierunek orzecznictwa jest kontynuowany także pod rządem aktualnie

obowiązujących

przepisów

kodeksu

postępowania

cywilnego

(por.

w

szczególności post. Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r. I CZ 22/96 OSNC 1997, nr 4, poz. 46 i nie publikowane orzeczenia z dnia 25 kwietnia

1997 r. I CKN 84/97 i z dnia 31 stycznia 1997 r. II CKN 44/96). Sformułowanie

zatem zarzutu kasacji w ramach podstawy przewidzianej w art. 3931 pkt 1 o

naruszeniu przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 869 § 2 k.c. i

871 § 1 i 2 k.c. musi być w toku badania zasadności tego zarzutu ograniczone

tylko do wymienionych przepisów. Sąd Najwyższy jako instancja kasacyjna nie

jest bowiem ani zobowiązany ani nawet uprawniony do poszukiwania i

dociekania o jakie dalsze przepisy prawa materialnego skarżącemu chodziło i

jaką postać naruszenia tego przepisu miał na uwadze kasator. Zmierzałoby to

bowiem do przypisywania skarżącemu określonych intencji, czy zamiaru, co

jest niedopuszczalnym w świetle przytoczonych przepisów o kasacji.

Ponoszeniem takiego ryzyka ustawodawca - ze zrozumiałych względów - nie

obciążył instancji kasacyjnej.

Oczywiście chybionym jest zarzut pominięcia art. 869 § 2 k.p.c.

wyszczególniony w kasacji. W myśl tego przepisu z ważnych powodów

wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów

wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony, a

zastrzeżenie przeciwne jest nieważne. Kodeks cywilny odróżnia rozwiązanie

spółki (art. 873 i n.), co zawsze oznacza utratę bytu spółki, od wystąpienia

wspólnika ze spółki, które nie zawsze taki skutek powoduje. Mianowicie tylko

w wypadku spółki dwuosobowej skuteczne wystąpienie jednego ze wspólników

jest równoznaczne z rozwiązaniem spółki. Obowiązujące przepisy nie

przewidują funkcjonowania jednoosobowej spółki cywilnej. Przy bezspornej

dacie skutecznego wypowiedzenia umowy Sąd Rejonowy jednoznacznie i w

sposób nie budzący wątpliwości wskazał, że datę rozwiązania spółki określa

data wypowiedzenia przez wnioskodawcę swego udziału nie zaś zgłoszenie do

ewidencji zaprzestania wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej

(k. 320).

Stosownie do art. 875 § 1 k.c. od chwili rozwiązania spółki stosuje się

odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w

częściach ułamkowych z zachowaniem postanowień przewidzianych w § 2 i 3

tego przepisu. W myśl zaś § 2 tego przepisu z pozostałego po zapłaceniu długów

majątku spółki zwraca się wspólnikom ich nakłady, stosując odpowiednio

przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki. Czyli na

podstawie art. 875 § 2 k.c. w pierwszej kolejności zwraca się wspólnikom ich

wkłady stosując zasady określone w art. 871 § 1 k.c. Prawo do zwrotu w naturze

przysługuje nie do rzeczy wniesionych do spółki na własność lecz tylko co do

rzeczy wniesionych do używania. Sądy obu instancji ustaliły, że żaden ze

wspólników nie udowodnił wniesienia do spółki wkładów, które podlegałyby

zwrotom na podstawie powołanych przepisów.

Uzasadnienie kasacji w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 871 k.c. nie

wskazuje aby skarżący wykazywał, że przepis ten należy rozumieć i stosować

inaczej od przyjętego rozumienia go w zaskarżonym orzeczeniu. Rozbieżność

taka nie istnieje. Skarżący swoje wywody i zarzuty kieruje wyłącznie przeciwko

ustaleniom faktycznym przyjętym za podstawę zaskarżonego postanowienia.

Wykazywanie wadliwości dokonywanych ustaleń faktycznych nie jest

uzasadnieniem podstawy kasacji przewidzianej w art. 393 1 pkt 1 k.p.c., na którą

powoływał się kasator. Gdyby przyjąć - głównie ze względu na stosunkowo

krótki okres wdrażania instytucji kasacji - i złagodzić wymagania w odniesieniu

do wnoszącego kasację przez przyjęcie, że autor kasacji zamieścił w jej

uzasadnieniu niezbędne elementy do rozpoznania kasacji w płaszczyźnie

podstawy przewidzianej w art. 3931 pkt 2 k.p.c. - należy jednoznacznie

stwierdzić, że - po pierwsze: podstawa faktyczna orzeczenia jest pełna. Oznacza

to, że Sąd orzekający wyczerpał wszystkie dostępne środki dowodowe

niezbędne do rozstrzygnięcia tej sprawy. Skarżący zwalczając opinię biegłego

E.

K. pomija

bezsporną

okoliczność,

że

to

właśnie

on

składał,

i to niejednokrotne, oświadczenie w toku postępowania rezygnujące z powołania

innego biegłego. Skoro tenże biegły napotkał trudności ze strony uczestnika

postępowania - szczegółowo wynikające z materiału dowodowego i wskazane w

uzasadnieniu orzeczenia Sądu pierwszej instancji - co do możliwości dokonania

oględzin poszczególnych ruchomości, to podtrzymywane nadal w tym zakresie

zarzuty tegoż uczestnika postępowania są wynikiem wyłącznie

jego

pozostawania także i w tej fazie postępowania sądowego w złej wierze a nie

dowodzą wadliwości dokonanych czynności. Powyższe odnieść należy do

podnoszonej w kasacji wartości dowodowej dokumentów przechowywanych w

Urzędzie Skarbowym w O.. Wypada - w odniesieniu do tej części twierdzeń

skarżącego - wskazać bezsporny fakt, że w okresie od I do VII lipca 1991 r.

ewidencja przychodów i zakupów Spółki prowadzona była nierzetelnie przez

zaniżenie przychodów ze sprzedaży (k- 250). Zasadnie zatem ta dokumentacja

została odrzucona przez Sądy obu instancji jako mająca stanowić podstawę

dokonywanych ustaleń.

Po drugie - dokonane przez Sądy obu instancji ustalenia i wnioski z nich

wynikające nie tylko odpowiadają wymaganiom przewidzianym w art. 233 § 1

k.p.c., co potwierdzają uzasadnienia Sądów obu instancji (art. 328 § 2 k.p.c.),

lecz wypowiedzi Sądów cechują się szczegółowością,

wnikliwością oraz

wszechstronnością. Spełniają kryteria wskazywane w orzecznictwie (por.

uzasadnienie post. Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1996 r. III CKN

8/96 - OSNC 1997, nr 3, poz. 30).

Po trzecie - wbrew zarzutom skarżącego Sądu obu instancji - w warunkach

sprzecznych twierdzeń stron - zachowały niezależność w ukierunkowaniu

postępowania, wyciąganiu wniosków istotnych a nie narzucanych przez strony,

dążące - co jest zrozumiałe, do osiągnięcia korzystnego wyniku sprawy.

Po czwarte - w świetle powyższego kasacja jest w istocie prezentacją poglądów

i stanowiska skarżącego opartych na przekonaniu lub subiektywnym odczuciu,

że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego. Nie może to

stanowić podstawy do jej uwzględnienia.

Wobec zatem braku usprawiedliwionych podstaw kasacja podlega oddaleniu

(art. 39312 k.p.c.) -

bez potrzeby rozważania poprawności jej wniosku o

uchylenie zaskarżonego postanowienia (Sądu drugiej instancji) a przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego jej rozpoznania. Z

powyższych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w

sentencji postanowienia.

aw

jg