III CKN 1074/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CKN 1074/98

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – Jacek Gudowski

Sędziowie:

SN – Mirosława Wysocka

SA – Andrzej Niedużak (spraw.)

Protokolant: Iwona Budzik

po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2001 r.

na rozprawie sprawy z powództwa R. M.

przeciwko D. M.

o rozwód,

na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 24 czerwca 1998 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację i zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 500

(pięćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki w L. oddalił

powództwo R. M. o rozwód. Według poczynionych ustaleń, strony zawarły

związek małżeński w dniu 14 kwietnia 1953 roku. Strony są bezdzietne.

W 1978 r. doszło do zerwania między małżonkami więzi fizycznej, a przyczyną

tego było nawiązanie przez powoda bliskich kontaktów z inną kobietą.

Od dnia 1 października 1986 r. powód podjął pracę w Uniwersytecie […].

Jednak do 1990 r. przyjeżdżał do żony do L., łożył na jej utrzymanie, przywoził

swoją bieliznę, którą pozwana prała. Od 1990 r. ustała między stronami także

więź gospodarcza.

W dniu 28 grudnia 1990 r. powód po raz pierwszy wystąpił o rozwód, jego

powództwo zostało jednak prawomocnie oddalone. W dniu 23 grudnia 1992 r.

powód ponownie wystąpił z pozwem o rozwód. Także to powództwo zostało

prawomocnie oddalone wobec ustalenia, że winnym rozkładu pożycia

małżeńskiego stron jest powód, a odmowa zgody na rozwód przez pozwaną nie

pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, pomiędzy stronami nastąpił trwały i zupełny

rozkład pożycia. Od wydania poprzedniego wyroku oddalającego powództwo,

tj. od dnia 7 grudnia 1995 r., w stosunkach stron nie zaszły żadne zmiany.

W szczególności, nadal nie ma podstaw do przyjęcia, że odmowa pozwanej

wyrażenia zgody na rozwód sprzeczna jest z zasadami współżycia społecznego.

Apelację powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego Sąd Apelacyjny

w […] wyrokiem z dnia 24 czerwca 1998 r. oddalił, akceptując w całości

ustalenia i wnioski Sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny stwierdził, że

zupełność i trwałość rozkładu pożycia małżeńskiego stron jest niewątpliwa,

datuje się jednak od 1990 roku, a nie jak twierdzi powód od dwudziestu lat.

Odwoływanie się przez powoda do argumentów, które podlegały już ocenie we

wcześniejszych, prawomocnie zakończonych procesach, nie może podważyć

ustalenia, że wyłącznie winnym rozkładu pożycia jest powód. Zdaniem Sądu,

w okolicznościach sprawy, gdy ustalono, że powódka ma 75 lat, choruje na

cukrzycę, dyskopatię, choroby serca i reumatyzm, pozbawiona jest zdolności do

zaspokajania swoich potrzeb, a szczególnie, nie posiada innych niż wywodzące

się z praw męża, uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (powód

sprzeciwiał się podjęciu przez nią pracy zawodowej), jej odmowa zgody na

rozwód nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny

akceptował także pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie zachodzi również

druga negatywna przesłanka rozwodu, jego orzeczenie byłoby sprzeczne

z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 in fine k.r.o.).

W kasacji opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 393 1 pkt 1

k.p.c.), powód zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie „przede wszystkim” art. 56 k.r.o. w związku z art.

18 i art. 31 Konstytucji R.P. i wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. i przekazanie sprawy Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Przepis art. 38311 kpc w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca

2000 r. stanowi, że Sąd Najwyższy orzeka w granicach kasacji, co oznacza, że

Sąd Najwyższy orzeka wyłącznie w granicach zakreślonych wnioskami kasacji

i przytoczonymi w niej podstawami kasacyjnymi. Z urzędu - jednak w granicach

zaskarżenia - bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (por.

postanowienie z dnia 20 listopada 1996 r., II CKN 11/96, nie publ.).

Jeżeli przytoczona podstawa kasacji opiera się wyłącznie na zarzucie

naruszenia prawa materialnego, wówczas wyłączone są spod oceny Sądu

Najwyższego zarzuty kwestionujące prawidłowość dokonanych przez sądy

orzekające ustaleń faktycznych. Innymi słowy, przy zarzucie naruszenia tylko

prawa materialnego, badaniu podlega prawidłowość wykładni i trafność

zastosowania przytoczonych norm prawa materialnego, nie może natomiast

podlegać kontroli prawidłowość ustaleń stanu faktycznego (por. wyrok SN

z dnia 2 października 1997 r., II CKN 360/97, nie publ., wyrok SN z dnia

11 kwietnia 1997 r. I CKN 80/97, nie publ.).

Przypomnieć więc należy, że u

podstaw rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego leżały ustalenia, że winę za całkowity i zupełny rozkład pożycia

małżeńskiego stron ponosi powód, że orzeczeniu rozwodu sprzeciwiają się

zasady współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.) oraz że odmowa zgody na

rozwód przez pozwaną nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego

(art. 56 § 3 k.r.o.).

Na tle tak ustalonego stanu faktycznego należy zatem dokonać oceny

zarzutów wypełniających wskazaną w kasacji podstawę naruszenia prawa

materialnego. Tymczasem autor kasacji, przystępując do uzasadnienia

podnoszonych zarzutów, przedstawia własną, sprzeczną z ustaleniami sądów

wersję wydarzeń. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano

bezskuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego konstruowanego na

podstawie założonego w kasacji stanu faktycznego, odmiennego od ustaleń na

których oparte zostało zaskarżone orzeczenie (por. wyrok SN z dnia 7 marca

1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997 r., nr 8, poz. 112, wyrok SN z dnia 21

lutego 1997 r., II CKN 37/96, Palestra 1997 r., nr 5-6, s. 240).

Jeżeli więc powód nie oparł kasacji także na podstawie naruszenia

przepisów postępowania (art. 3931 pkt 2 kpc) i w jej ramach nie wykazał, że stan

faktyczny sprawy ustalony został przez sądy merytoryczne z naruszeniem

określonych norm proceduralnych, to wobec tego jego kasacja, jako nie

zawierająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu (art. 39312 k.p.c.).

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 98 § 1 kpc.

aw

jb.