III CK 524/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CK 524/02

POSTANOWIENIE

Dnia 6 maja 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z wniosku W. O.

przy uczestnictwie […]

o dział spadku i zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 6 maja 2004 r.,

kasacji wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w R.

z dnia 10 kwietnia 2002 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę

Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd

Rejonowy

postanowieniem

w

R. –

po

ponownym

rozpoznaniu

sprawy

–

z dnia 22 marca 2001 r. dokonał działu spadku i zniesienia

współwłasności zabudowanej nieruchomości w ten sposób, że działkę nr 48/1

przyznał na własność W. O., a działkę nr 48/2 – na współwłasność w częściach

równych C. J., I. M., M. M. i D.M., orzekł o dopłatach na rzecz W. O. i spłacie na

rzecz J.M. oraz o kosztach postępowania.

Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że nieruchomość położona w R. przy ul

C. 28 stanowiła współwłasność w częściach równych zmarłych W. O. i J. M.

Wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania są spadkobiercami udziałów we

współwłasności tej nieruchomości.

Nieruchomość

jest

zabudowana

dwoma

budynkami

mieszkalnymi.

Frontową część działki zajmuje dom drewniany, w którym zamieszkują C. J., M. M. i

J. M., a w głębi stoi parterowy dom murowany, postawiony przez A. M. i J. M.,

zamieszkiwany obecnie przez I. M. i J. M. Wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy

postępowania zamieszkują poza spadkową nieruchomością.

W toku postępowania zostały sporządzone przez biegłych sądowych dwa

projekty podziału nieruchomości. Projekt przygotowany przez J. G., zaopiniowany

pozytywnie przez organ administracyjny w dniu 3 czerwca 1987 r., przewidywał

podział nieruchomości na dwie działki, z których każda była zabudowana domem.

Opina sporządzona przez Z. N., którą organ administracyjny zaaprobował w piśmie

z dnia 10 lipca 1992 r., również zawierała propozycję podziału nieruchomości na

dwie działki, jednakże jedna z nich była niezabudowana, a na drugiej stały oba

domy. Projekt podziału nieruchomości sporządzony przez J. G. był zgodny z

propozycją podziału wskazaną przez wnioskodawczynię. Za drugim projektem

podziału nieruchomości opowiedzieli się natomiast spadkobiercy J. M.

Wartość nieruchomości i dokonanych na nią nakładów została ustalona na

podstawie niekwestionowanej opinii biegłego A. M.

Sąd Rejonowy sposób podziału nieruchomości oparł na opinii biegłego Z.

N. Pozwala on bowiem wybudować na powstałych działkach – po rozebraniu domu

drewnianego – dwa bliźniacze budynki i zrealizować zaprojektowany chodnik,

przewidziany w planach zagospodarowania ośrodka sportowego „S”. Ponadto Sąd,

przyznając działkę zabudowaną wskazanym uczestnikom postępowania, kierował

się tym, że w obu domach zamieszkują tylko spadkobiercy J. M., natomiast

spadkobiercy W. O. mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe poza spadkową

nieruchomością.

W

apelacji

wnioskodawczyni

zakwestionowała

sposób

podziału

nieruchomości. Sąd Okręgowy oddalił jednak jej apelację, podzielając ustalenia

faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji.

W kasacji, opartej na obu podstawach z art. 393 1 k.p.c., pełnomocnik

wnioskodawczyni zarzucił naruszenie przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami oraz obrazę art. 233 § 1 k.p.c. Powołując się na te podstawy

kasacyjne wniósł o uchylenie orzeczeń Sądów obu instancji i przekazanie sprawy

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny,

wydając

zaskarżony wyrok

naruszył

–

zdaniem

skarżących – art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (Dz. U, Nr 115, poz. 741 ze zm., dalej: ustawa o gospodarce

gruntami) „przez oparcie się na opinii osób nieuprawnionych do wydania opinii

o projekcie podziału zamiast na opinii wydanej przez Prezydenta Miasta R”.

Przepis art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce jest adresowany do sądu, który

orzeka o podziale nieruchomości. W zdaniu drugim przytoczonego przepisu

ustawodawca nałożył na sąd obowiązek zasięgnięcia opinii wójta, burmistrza

(prezydenta miasta), jeżeli dokonanie podziału nieruchomości jest uzależnione od

ustaleń planu miejscowego.

W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego

postanowienie – zaistniała taka sytuacja. Dlatego Sąd, wskazując karty 621 i 699

akt, podkreślił, że oba projekty podziału nieruchomości uzyskały pozytywne opinie.

Opinia aprobująca propozycję podziału nieruchomości, na której Sąd oparł

rozstrzygnięcie, znajduje się na karcie 699 akt. Pismo zawierające tę opinię

pochodzi z dnia 10 lipca 1992 r. i podpisał je – jak wynika pieczęci – Naczelnik

Wydziału Architektury i Geodezji Urzędu Miejskiego w R., będący architektem

miejskim (jego imię i nazwisko są nieczytelne). Z treści pisma nie wynika, aby

wystawiający opinię działał z upoważnienia Prezydenta Miasta R. W tej sytuacji nie

można odeprzeć zarzutu skarżących, że opinia z dnia 10 lipca 1992 r. nie

odpowiada art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami, który wymaga, aby

wystawił ją Prezydent Miasta R. Trudno też odeprzeć zarzut, że opinia mogła się

zdezaktualizować ze względu na znaczny upływ czasu od jej wydania do chwili

orzekania przez Sąd drugiej instancji (10 lat). Zarzut naruszenia art. 96 ust. 2

ustawy o gospodarce nieruchomościami należało więc uznać za uzasadniony.

Chybiony natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. „przez

oparcie rozstrzygnięcia na opinii o projekcie podziału nieruchomości przedmiotowej,

która nie ma charakteru prawnego takiej opinii”. Przytoczony przepis reguluje

bowiem kwestię oceny wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych

w sprawie. Nie może zatem dojść do jego naruszenia w sposób wskazany przez

skarżących. Warunki, jakim powinna odpowiadać wymagana w sprawie opinia,

określa natomiast art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39313 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 39319 k.p.c.).

er