III CK 303/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CK 303/04

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku T. D.

przy uczestnictwie J. M., K. D., J. D., H. D., Z. D., H. A., K. M., J. P., J. P., R. K.,

Starostwa Powiatu M. i Gminy K.

o zasiedzenie w przedmiocie skargi J. M.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Rejonowego w M. z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt I Ns (…) po rozpoznaniu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2005 r., kasacji wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 8 grudnia 2003 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia sądu

rejonowego, który postanowieniem z 10 lipca 2003 r. wznowił postępowanie zakończone

prawomocnym postanowieniem z 28 sierpnia 1996 r. (sygn. I Ns (…)) i w wyniku

rozpoznania sprawy z wniosku T. D. o zasiedzenie nieruchomości, stwierdził nabycie

przez wnioskodawczynię własności nieruchomości położonej w K., oznaczonej w

ewidencji gruntów nr (…)/3 o pow. 0.0282 ha i (...)/2 o pow. 0,0004 ha.

W

uzasadnieniu

sąd

wskazał,

że

spór

dotyczy

pasa

gruntu

między

nieruchomością oznaczoną jako działka nr (...) a nieruchomością wnioskodawczyni

użytkowanej jako droga powszechnego korzystania (ulica A.) pochodzącego z

pierwotnych nieruchomości: poprzedników prawnych J. M., tj. C. T. i spadkobierców jej

męża oraz z nieruchomości A. i M. G. – poprzedników prawnych T. D. Pas gruntu, o

którym mowa nie ma uregulowanego stanu prawnego. W postępowaniu o zasiedzenie

zakończonym w 1996 r. nie brali udziału zainteresowani ze strony T. ani J. M. nie

będący wówczas jeszcze właścicielem działki nr (...). Dlatego był on legitymowany do

wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Nowe, mniej korzystne dla T. D.

postanowienie zapadło na podstawie przeprowadzonych dowodów i odpowiada

ustalonemu odmiennemu stanowi posiadania.

W kasacji wnioskodawczyni skarżąca wskazała jako podstawę:

naruszenie art. 524 § 2 k.p.c. polegające na bezpodstawnym uznaniu J. M. za

zainteresowanego mimo niedostatków skargi w zakresie sprecyzowania na czym

polegało naruszenie jego praw,

naruszenie art. 412 § 1 k.p.c. przez zniesienie całego postępowania i zmianę

prawomocnego postanowienia,

nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji w zakresie wszystkich jej zarzutów

(art. 378 § 1 k.p.c.).

Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia

Sądu Rejonowego w M. z 10 lipca 2003 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kodeks określa mianem zainteresowanego każdą osobę, której praw dotyczy

wynik postępowania (art. 510 § 1 k.p.c.). Ogólne sformułowanie usprawiedliwia szeroką

wykładnię tego pojęcia, tym bardziej, że prawomocne postanowienia w sprawie o

zasiedzenie jest skuteczne erga omnes (art. 610 § 1 k.p.c.). Dlatego przymiot

zainteresowanego ma nie tylko osoba pretendująca do własności tej samej

nieruchomości (zainteresowany bezpośrednio) ale i osoba, której prawa lub sytuacja

faktyczna – doniosła prawnie (np. posiadanie) pozostają w związku z przedmiotem

postępowania. Wnosząc skargę o wznowienie postępowania, J. M. powoływał się na

współposiadanie pasa drogowego określanego mianem ul. A., co uzasadniało status

osoby zainteresowanej w sprawie. Według dokonanych przez sąd ustaleń pas gruntu

oddzielający nieruchomości wnioskodawczyni i skarżącego o wznowienie postępowania

został utworzony z tychże nieruchomości i przeznaczony oraz wykorzystywany jako

droga dojazdowa przez mieszkańców na tym obszarze. Likwidacja jego znacznej części,

szerokości ok. 3 m zmienia stan faktyczny i bezpośrednio wpływa na korzystanie z

prawa własności nieruchomości znajdujących się przy tej drodze (potrzeba ustanowienia

drogi koniecznej). Dlatego nabywca nieruchomości położonej przy spornym pasie

drogowym, którego poprzednicy nie byli uczestnikami postępowania może wnieść

skargę o jego wznowienie. Trafnie skarżący wywodzi, że interes J. M. wynika z nabycia

działki nr (...) i w tym uprawnieniu się konkretyzuje, jednak pomija twierdzenia

skarżącego co do posiadania pasa gruntu, o którego zasiedzenie zabiega T. D.

Okoliczności te nie pozwalają na przestrzenne ograniczenie interesu w żądaniu

wznowienia postępowania, mimo sformułowania zawartego w skardze o oddalenie

wniosku w części dotyczącej terenu należącego do ulicy A. Istnienie podstawy

wznowienia określonej w art. 524 § 2 k.p.c. nakazuje, zgodnie ze zdaniem drugim tego

przepisu, stosować przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia

możności działania, czyli w odniesieniu do okoliczności sprawy art. 401 pkt 2 k.p.c.

Zarzucając naruszenie art. 412 § 1 k.p.c. skarżąca zmierza do wykazania, że sąd winien

był dokonać wznowienia postępowania w odniesieniu do części nieruchomości.

Zapatrywanie takie byłoby prawidłowe w razie złożenia skargi w procesie, zwłaszcza

dotyczącym świadczenia podzielnego. W postępowaniu nieprocesowym pierwiastek

publiczny jest wydatniej eksponowany. Znajduje to odbicie w zmniejszonym zakresie

związania sądu żądaniem wnioskodawcy. Jeśli chodzi o zasiedzenie oznacza to

kompetencje

do

określenia

przedmiotu

zasiedzenia

stosownie

do

wyników

postępowania (por. postanowienie SN z 10 stycznia 2002 r., I CZ 194/01 niepubl.) w

sposób wiążący również osoby, które nie były uczestnikami postępowania. Stosowanie

przepisów o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania

zainteresowanych wymagało przeprowadzenia ponownie postępowania z ich udziałem.

Sąd orzekający nie był w takim wypadku związany zakazem ustanowionym w art. 384

k.p.c., dlatego w wyniku wniesienia i uwzględnienia w całości skargi o wznowienie mógł

wydać

orzeczenie

niekorzystne

dla

skarżącego

albo

dla

wnioskodawczyni

(postanowienie SN z 19 listopada 1998 r., sygn. III CKN 28/98, niepubl).

W rozpoznawanej sprawie zmiany dotyczyły kształtu i powierzchni nieruchomości

określanej przez T. D. we wniosku jako działka nr (...). Rozstrzygnięcie to nie narusza

wskazanego

przepisu

skoro

skarżący domagał się

wznowienia

postępowania

postanowieniu

dotyczących

dotyczącego stwierdzenia zasiedzenia tejże nieruchomości.

Innych

uchybień

zarzucanych

zaskarżonemu

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. skarżąca nie precyzuje w sposób pozwalający na

wyodrębnienie dodatkowej podstawy kasacji. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw

kasacji Sąd Najwyższy.

Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 393 12 k.p.c. orzekł jak w

postanowieniu.