III CK 236/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CK 236/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 lipca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa "W." sp.j. – M. K. i S. R.

w B.

przeciwko "N. Polska" Towarzystwu Ubezpieczeniowemu S.A. w R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 28 lipca 2004 r.,

kasacji strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 stycznia 2003 r.,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2003 r. Sąd Apelacyjny w L. oddalił apelację

powódki – „W.” spółki jawnej M. K. i S. R. w B. od wyroku Sąd Okręgowego w L. z

dnia 28 czerwca 2002 r., oddalającego powództwo wytoczone przeciwko „N.

Polska” Towarzystwu Ubezpieczeniowemu S.A. w R. o zasądzenie kwoty

44.908,66 zł z odsetkami ustawowymi.

W sprawie ustalone zostało, że M. K. i S. R., wspólnicy spółki cywilnej „W.”,

która uległa przekształceniu w spółkę jawną, zawarli z pozwanym Towarzystwem

umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmującej okres od dnia 27

września 1998 r. do dnia 26 września 1999 r. Zakresem ubezpieczenia objęto

odpowiedzialność cywilną kontraktową wynikającą z umów zawartych przez spółkę.

W dniu 28 maja 1999 r. Korporacja Logistyczna G. S.A. w B. zawarła z B.

Fabrykami Mebli S.A. umowę o świadczenie usług logistycznych, w której przejęła

pełną odpowiedzialność materialną za powierzony jej towar. W dniu 1 czerwca

1999 r. zawarta została umowa zlecenia, w której jako zleceniodawcy wskazani

zostali spółka cywilna „W.” i G. Spółka z o.o. , a jako zleceniobiorca – Spółka G.Umową tą zleceniodawcy zlecili zleceniobiorcy, a zleceniobiorca przyjął do

wykonania zlecenie reprezentowania interesów zleceniodawców w kontaktach m.in.

z B. Fabrykami Mebli. Jako zakres zlecenia przyjęto: prowadzenie negocjacji,

zawieranie kontraktów, nadzorowanie prawidłowego wykonywania kontraktów i

badania rynku logistycznego, w tym analizy działania firm konkurencyjnych.

Inwentaryzacja w B. Fabrykach Mebli, obejmująca okres od dnia 30 czerwca do

dnia 30 września 1999 r., wykazała niedobór na kwotę 54.504,27 zł i niedoborem

tym Fabryki obciążyły Spółkę G. Poinformowana o tym spółka cywilna „W.”,

pismem z dnia 27 kwietnia 2000 r. zwróciła się do pozwanego Towarzystwa o

wyrażenie zgody na podjęcie negocjacji z poszkodowanym w celu ograniczenia

wysokości roszczenia i zawarcia ugody. Zgoda taka została udzielona. Ostatecznie

wartość niedoboru została

ustalona na kwotę

44.908,66 zł. Spółka

G. skompensowała ją z należnością jaką miała względem B. Fabryk Mebli. Spółka

cywilna „W.” przelała na konto Spółki G. wymienioną kwotę i zażądała od

pozwanego Towarzystwa wypłaty – na podstawie zawartej umowy ubezpieczenia odszkodowania odpowiadającego wysokości przelanej kwoty.

W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny uznał, że zgoda pozwanego

Towarzystwa na podjęcie przez spółkę cywilną „W.” negocjacji i zawarcia ugody z

poszkodowanym – B. Fabrykami Mebli nie oznaczała zgody na wypłacenie

odszkodowania oraz że powódka nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 13

ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, według którego bez

zgody pozwanego Towarzystwa nie była uprawniona do uznania i zaspokojenia

roszczenia poszkodowanego. Zwracając uwagę, że umowa zlecenia z dnia 1

czerwca 1999 r. jest mało precyzyjna, Sąd Apelacyjny stwierdził, że powódka w

żaden sposób nie wykazała z jakiego tytułu miałaby odpowiadać za niedobór, jaki

powstał w Fabrykach Mebli. Poza tym Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zgłoszonego

w apelacji wniosku o przesłuchanie świadka D. S. na okoliczności zakresu zgody

udzielonej przez pozwane Towarzystwo w związku z pismem z dnia 27 kwietnia

2000 r., albowiem uznał ten wniosek za spóźniony.

Wyrok wymieniony na wstępie powódka zaskarżyła kasacją. Kasacja oparta

została na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 393 1 k.p.c. i zarzuca

naruszenie:

– art. 233 § 1 w zw. z art. 382 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że Sąd pierwszej

instancji w ramach swobodnej oceny dowodów uznał, iż zgoda pozwanego

na prowadzenie przez powódkę negocjacji i zawarcia ugody nie oznaczała

jednocześnie zgody na zapłatę przez powódkę odszkodowania i że wątpliwe jest

w ogóle istnienie zobowiązania powódki do naprawienia szkody,

– art. 381 k.p.c. poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z zeznań świadka D. S.

– art. 826 § 2 w zw. z art. 807 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie

i w konsekwencji uznanie, że powódka naruszyła § 13 o.w.u. w takim stopniu,

że uzasadnia to oddalenie powództwa,

– art. 65 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe

uznanie, że oświadczenie pozwanego złożone na piśmie z dnia 27 kwietnia 2000 r.

nie obejmuje zgody na wypłatę odszkodowania przez powódkę.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. 1. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 382 k.p.c. skarżąca

uzasadniła błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych sprawy i ich wadliwą

oceną w świetle przepisów prawa materialnego. Tak sformułowany zarzut

nie stanowi o naruszeniu wymienionych przepisów.

Przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy oceny dowodów i jego naruszenie może

polegać na błędnym uznaniu, że przeprowadzony w sprawie dowód jest wiarygodny

i ma moc dowodową albo że jest niewiarygodny lub że nie ma mocy dowodowej.

Zarzut takiego naruszenia powinien być postawiony w odniesieniu do wskazanego

konkretnie dowodu i wskazywać w czym skarżący upatruje przekroczenia przez sąd

granic

przysługującego

mu

prawa

do

swobodnej

oceny

dowodów

oraz że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie art. 382 k.p.c. może zaś polegać na pominięciu przez sąd drugiej

instancji części materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed tym

sądem lub przed sądem pierwszej instancji i wymaga wskazania, jaki konkretnie

materiał został pominięty i że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy.

2. Kwestia zakresu zgody udzielonej przez pozwane Towarzystwo w związku

z pismem spółki cywilnej „W.” z dnia 27 kwietnia 2000 r. była przedmiotem sporu

między stronami od początku postępowania w sprawie. Nie można zatem zasadnie

twierdzić – co czyni skarżąca – że potrzeba powołania dowodu z zeznań świadka

D. S. na wymienioną okoliczność powstała „później”, tj. przed zamknięciem

rozprawy przez sąd pierwszej instancji. Powódka nawet nie twierdzi, że dowodu z

zeznań świadka D. S. nie mogła powołać w postępowaniu przed tym sądem. Sąd

Apelacyjny zasadnie zatem uznał, bez naruszenia art. 381 k.p.c., że powołanie

dopiero w apelacji tego dowodu jest spóźnione.

II. 1. Wbrew zapatrywaniu skarżącej § 13 o.w.u., a ściślej jego pkt 5, który

w rzeczywistości został powołany przez Sąd Apelacyjny, pozostaje bez związku

z art. 826 k.c. Artykuł ten w § 1 nakłada mianowicie na ubezpieczającego

obowiązek zmniejszenia szkody w ubezpieczonym mieniu oraz zabezpieczenia

bezpośrednio zagrożonego mienia przed szkodą, co oznacza obowiązek podjęcia

określonych działań faktycznych zmierzających do realizacji tych celów i w § 2

pozbawia

ubezpieczającego

odszkodowania,

jeżeli

dopuścił

się

rażącego

niedbalstwa w wykonaniu tego obowiązku z określonym tam wyjątkiem (§ 2).

Uznanie i zaspokojenie roszczeń poszkodowanego, których dotyczy § 13 pkt 5

o.w.u., nie należą zaś do czynności zmierzających do zmniejszenia szkody

w ubezpieczonym mieniu oraz zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonego mienia

przed szkodą w rozumieniu art. 826 § 1 k.c.

Umowa

ubezpieczenia

oraz

ogólne

warunki

ubezpieczenia

mogą

przewidywać określone obowiązki ubezpieczającego i w razie ich niedopełnienia –

odmowę wypłaty odszkodowania w całości lub w części. Postanowienia takie

nie mogą

być sprzeczne

z przepisami ustawy.

Jeżeli pozostają

z nimi

w sprzeczności – są nieważne (art. 807 § 1 k.c.).

Postanowienie § 13 pkt 5 o.w.u., jako nie pozostające w związku z art. 826

§ 1 i 2 k.c., nie może być uznane ani za zgodne ani za sprzeczne z tymi

przepisami. Ponieważ zarzut kasacji naruszenia art. 826 § 2 w zw. z art. 807 § 1

k.c. oparty został na twierdzeniu o istnieniu takiej sprzeczności, nie jest on zasadny.

2. W sprawie nie przeprowadzone zostały – jak wskazano w pkt I.2 nastąpiło

to bez naruszenia przepisów postępowania – żadne dowody wskazujące, że treść

zgody wyrażonej przez pozwane Towarzystwo w odpowiedzi na pismo z dnia

27 kwietnia 2000 r. wykraczała poza treść tego pisma. Z treści tej jednoznacznie

zaś wynika, że zgoda obejmowała podjęcie przez spółkę cywilną „W.” negocjacji z

poszkodowanym (B. Fabrykami Mebli) w celu ograniczenia wysokości roszczenia i

zawarcia ugody. Stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny, że zgoda nie dotyczyła

wypłaty odszkodowania, a ściślej zaspokojenia roszczenia odszkodowawczego

poszkodowanego, nastąpiło zatem bez naruszenia art. 65 § 1 k.c.

III. Należy zauważyć, że skutecznie niepodważone przez skarżącą

stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, iż powódka w żaden sposób nie wykazała

z jakiego tytułu miałaby odpowiadać za niedobór, jaki powstał w B. Fabrykach

Mebli, uzasadnia trafność rozstrzygnięcia sprawy zaskarżonym wyrokiem.

W związku z zawartą przez strony umową ubezpieczenia odpowiedzialności

cywilnej pozwane Towarzystwo ponosiło odpowiedzialność za szkody poniesione

przez spółkę cywilną „W.”, wynikające z umów przez nią zawartych. Jest zaś

w sprawie bezsporne, że spółka cywilna „W.” nie zawierała żadnej umowy z B.

Fabrykami Mebli, a szkoda powstała w mieniu tych Fabryk. Szkoda powstała w

związku z wykonywaniem umowy zawartej z Fabrykami nie przez poprzedniczkę

prawną powódki, ale przez Spółkę G. Umowa zlecenia z dnia 1 czerwca 1999 r. nie

dawała zaś podstawy do przyjęcia, że spółka cywilna „W.” przejęła obowiązki Spółki

G. wynikające z umowy zawartej przezeń z B. Fabrykami Mebli. W sprawie nie

zostało też ustalone, że szkoda w mieniu tych Fabryk powstała w związku

z działaniem spółki cywilnej „W.”, wykonującej obowiązki Spółki G., wynikające z

umowy zawartej przez tę Spółkę z B. Fabrykami Mebli.

Ponieważ

kasacja

okazała

się

nie

mieć

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.).

db

uzasadnionych

podstaw,