III CK 233/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CK 233/04

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Iwona Koper

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K.

o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2005

r., kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 marca

2004 r., sygn. akt II Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego K. z dnia 30

grudnia 2003 r., sygn. akt Dz. Kw. (…) i sprawę przekazuje temu Sądowi Rejonowemu

do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy oddalił wniosek o wpis Skarbu Państwa jako właściciela do 3/8

części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (…) w księdze wieczystej Kw (…).

Dotychczasowy wpis wymienia Skarb Państwa w 5/8 a J. S. w 3/8 części.

Wnioskodawca wskazywał, że w uzasadnieniu decyzji Ministra Finansów z 17 kwietnia

2001 r. znajdującej się w aktach wymienionej księgi wieczystej stwierdzono, iż J. S. jest

tą samą osobą co J. z C. C., dlatego Skarb Państwa winien być wpisany jako właściciel

całej nieruchomości.

Oddalając apelację wnioskodawcy od postanowienia oddalającego wniosek Sąd

Okręgowy potwierdził zapatrywanie sądu prowadzącego księgę wieczystą, że

wnioskodawca był obowiązany dołączyć do wniosku odpis tej decyzji.

Kasację wniósł Skarb Państwa przytaczając jako podstawę naruszenie art. 6268 §

2 k.p.c. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu

Rejonowego w K.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wpis w księdze wieczystej jest dokonywany po rozpoznaniu wniosku na

posiedzeniu niejawnym, co ze względu na treść art. 31 ustawy o księgach wieczystych i

hipotece implikuje pisemność postępowania. Odpowiada temu przepis art. 6268 § 2

k.p.c. określający granice kognicji sądu w postępowanie o wpis w sformułowaniu o

badaniu „dołączonych do wniosku dokumentów”.

Sąd orzekający wywiódł z tego wniosek, że dokument będący podstawą wpisu

musi być dołączony do wniosku w sensie dosłownym, nawet wówczas, gdyby został

złożony wcześniej i znajdował się w aktach tej księgi. Istotnie obowiązek ich dołączenia

wynika bezpośrednio z art. 6262 § 3 k.p.c.

Rozstrzygając zasadność kasacji należy jednak ustalić funkcję norm, wyrażonych

w obydwu powołanych przepisach (art. 6268 § 2 i 6262 § 3 k.p.c.) k.p.c. zawierających

sformułowanie o dołączeniu dokumentów. Wynika z nich obowiązek koncentracji

dowodów,

pisemność

postępowania

i

celowe

ograniczenie

kognicji

sądu

zabezpieczające postępowanie o wpis przed deformacją polegająca na uwikłaniu się w

rozstrzyganie sporów o istnienie praw podlegających ochronie.

Zasadniczym

celem

ksiąg

wieczystych

jest

ustalenie

stanu

prawnego

nieruchomości (oraz niektórych praw) i zabezpieczanie obrotu nimi. Dlatego struktura

ksiąg powinna być prosta i zrozumiała, a to wymaga wyłączania i przechowywania poza

księgami, tj. w aktach (art. 28 kwh) wielu dokumentów. Akta te są jednak z księgą

złączone i fizycznie stanowią jeden zbiór (plik) dla sędziego lub referendarza. W tych

właśnie aktach pozostawiane są dokumenty składanych wraz z wnioskami stosownie do

przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w

sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (np. § 5 ust. 4 i 5, § 6

ust. 1). Ponieważ każdy wpis wymienia podstawę, tzn. rodzaj, datę i numer lub

sygnaturę dokumentu oraz wystawiającego, a nawet numer karty akt, pod którym został

w aktach umieszczony dokument (§ 10 ust. 1 pkt 3), jest on w zasadniczym zarysie

jawny dla każdego. Nadto przepisy rozporządzenia przewidują sytuacje, w których na

podstawie jednego dokumentu dokonuje się wpisów więcej niż w jednej księdze (§ 10

ust. 1 pkt 4) a nawet objęcie części dokumentu treścią wpisu (§ 10 ust. 3). Wynika z

nich, że reguła dołączania do wniosku dokumentu stanowiącego podstawę wpisu nie

wyklucza możliwości posłużenia się nim po złożeniu do akt. Ponieważ celem

kategorycznego nakazu dołączania dokumentów do wniosku jest zapewnienie

sprawności działania sądu prowadzącego księgi wieczyste i zapewnienie ich

przejrzystości, wskazanie jako podstawy wpisu dokumentu znajdującego się już w

aktach tej samej księgi nie narusza tych przepisów. Można powiedzieć, że ponowne

składanie tego samego dokumentu do akt przy kolejnym wpisie byłoby wyrazem

czczego formalizmu, zwłaszcza jeśli się zważy, że odpis decyzji Ministra Finansów, o

który w sprawie chodzi wykonany przez wnioskodawcę nie spełniałby wymagania

określonego w art. 31 kwh.

Również zbadanie przez sąd prowadzący księgę wieczystą decyzji znajdującej

się w aktach tej księgi dla dokonania oceny, czy powołany we wniosku dokument

stanowi podstawę wpisu nie narusza przepisu art. 6268 § 2 k.p.c., skoro nie wymaga od

sędziego rozpoznającego wniosek, podejmowania żadnych dodatkowych czynności.

Dlatego kasacja oparta została na usprawiedliwionej podstawie, co uzasadnia

rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z mocy art. 39313 § 1 k.p.c.