III CB 119/24 · Sąd Najwyższy

III CB 119/24 POSTANOWIENIE 27 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa E.P. i S.P.‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.‎o ustalenie i zapłatę,‎na skutek żądania sędziego Sądu Najwyższego X.Y.‎wyłączenia od rozpoznania sprawy III CB 119/24 wyłącza sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od rozpoznania niniejszej sprawy.

UZASADNIENIE

Pismem z 21 listopada 2024 r. skarżący Bank S.A. w W. wniósł o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y.1. wymogów niezawisłości i bezstronności z powodów towarzyszących powołaniu sędziego Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3; dalej: „ustawa z 2017 r.”).Pismem z 12 lutego 2024 r. (prawidłowo powinno być „2025 r.”) sędzia Sądu Najwyższego X.Y., jedna z członków składu wylosowanego do rozpoznania powyższego wniosku, złożyła pismo zatytułowane jako „zawiadomienie wraz z wnioskiem o wyłączenie”.

W piśmie tym wskazała, że żąda wyłączenia Jej od rozpoznania niniejszej sprawy. Na poparcie swojego żądania wskazała m.in. na uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także selektywne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które miałyby świadczyć o wadliwości powołań trzech innych członków składu, konkludując, że „nie będzie zasiadać w Sądzie wadliwie obsadzonym”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przed poddaniem analizie podstaw żądania sędziego o wyłączenie od rozpoznania sprawy (art. 49 § 1 k.p.c.) należy jedynie zasygnalizować, że do alternatywnego quasi „wniosku o wyłączenie sędziego złożonego przez innego sędziego z wyznaczonego składu sądu”, a więc nieznanego przepisom postępowania cywilnego, a zawartego w piśmie z 12 lutego 2024 r., miała zastosowanie uchwała SN z 10 października 2024 r.

– zasada prawna, III CZP 44/23, w wyniku czego 24 lutego 2025 r. zostało wydane stosowne zarządzenie.Odnośnie zaś do żądania sędziego Sądu Najwyższego X.Y. o Jej wyłączenie od rozpoznania sprawy, to zgodnie z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.Należy zauważyć, że na przestrzeni lat w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym motywy żądania sędziego, podobnie jak uzasadnienie wniosku strony, nie są dla sądu orzekającego o wyłączenie wiążące.

Sąd może zatem wyłączyć sędziego na podstawie innych niż wskazane okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego.Zważyć zatem wypada, że motywy przedstawione przez sędzię X.Y. dotyczące odmowy zasiadania w „Sądzie wadliwie obsadzonym” nie stanowią w istocie rzeczywistych powodów stanowiących podstawę wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.c., a co więcej dotyczą innych członków składu orzekającego, a nie składającej żądanie.Niemniej należy zauważyć, że sędzia propaguje pogląd, który w istocie może stanowić przyczynę braku jej bezstronności przy orzekaniu w sprawie o sygn.

III CB 119/24, tj. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności. Sędzia żądająca wyłączenia bowiem propaguje, w tym w mediach, pogląd dotyczący wadliwości powołań sędziowskich i niedopuszczalności rozpoznania w każdym przypadku spraw przez skład powołany przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, na której oparły swoje orzecznictwo Europejski Trybunał Praw Człowieka i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Abstrahując od tego, że uchwała ta nie była uchwałą Sądu Najwyższego w rozumieniu konstytucyjnym i ustawowym, co zostało szeroko opisane w postanowieniach Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2024 r., I ZB 66/22, i z 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24, jak i, przykładowo, w postanowieniu Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2025 r., I CSK 2630/22, a czego żądająca wyłączenia nie zauważa, to publiczne wyrażanie jednoznacznego stanowiska odnośnie do przedmiotu wniosku skarżącego, przy jednoczesnym ignorowaniu przeciwnych racji, świadczy jednoznacznie o braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu tego rodzaju spraw.Co charakterystyczne, to żądająca wyłączenia, a nie strona skarżąca, wskazała, że przedmiotowy wniosek „nie może być rozpoznawany przez osoby znajdujące się w w tej samej sytuacji prawnej, co sędzia, którego wniosek dotyczy”.

Niezależnie od tego, że nie jest rolą sędziego zastępowanie strony i wcielanie się w rolę jej pełnomocnika, to takie stanowisko stanowi próbę wskazania, że chodzi o orzekanie in causam sua, przy czym żądająca wyłączenia nie zauważa, iż taka sytuacja również jej dotyczy (zob. powołane postanowienia SN z 5 sierpnia 2024 r., I ZB 66/22, i z 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24).W orzecznictwie wskazano, że nakaz zachowania bezstronności przez sędziego powinien urzeczywistniać się na płaszczyźnie jego relacji ze stronami sporu i przejawiać się w zakazie dyskryminacji czy faworyzowania którejkolwiek ze stron procesu (postanowienie SN z 10 maja 2024 r., I CSK 1279/23).

To zapatrywanie dotyczy również z pewnością sytuacji, w której sędzia żądający wyłączenia od rozpoznania sprawy wprost przejawia pejoratywny stosunek względem grupy sędziów, z uwagi na problematykę powołania, przy jednocześnie wybiórczym popularyzowaniu określonej argumentacji. Świadczy to o przyjęciu określonych założeń, co do przedmiotu wniosku, a zatem uniemożliwia bezstronne rozpoznanie sprawy.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia. ‎ [P.L.][a.ł]