III BU 3/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III BU 3/13

POSTANOWIENIE

Dnia 20 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z odwołania K. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.

o wysokość emerytury,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 20 marca 2014 r.,

na skutek skargi wnioskodawczyni o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa (…),

1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania

2. przyznaje radcy prawnemu M. K. od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego w (…) kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) powiększoną o

kwotę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej

pomocy

prawnej

wykonywanej

z

urzędu

w

postępowaniu

skargowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w S. oddalił apelację wnioskodawczyni K. K., od wyroku Sądu

Okręgowego w S. z dnia 23 sierpnia 2012 r., którym zostało oddalone jej odwołanie od

decyzji organu rentowego (ZUS) z 8 listopada 2011 r. i z 10 listopada 2011 r. w

przedmiocie przeliczenia podstawy wymiaru emerytury.

Wnioskodawczyni w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) podniosła naruszenie art. 111 w

związku art. 21 z art. 53 ust. 2-4 i art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm., dalej: ustawa emerytalna) poprzez dokonanie przez Sąd

błędnej wykładni polegającej na nie przyjęciu, że w przypadku ponownego obliczenia

wysokości emerytury, osobie, której podstawę wymiaru emerytury stanowi podstawa

wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy kwotą bazową „ostatnio przyjętą do

obliczania świadczenia” w rozumieniu art. 111 ust. 2. jest kwota bazowa przyjęta do

obliczenia tzw. części socjalnej emerytury; art. 382 w zw. z art. 391 § 1 i art. 233 § 1

ustawy Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r, (Dz.U. z 1964 r.

Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej: k.p.c.) poprzez przekroczenie granic swobody orzekania

w związku z dokonaniem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co zdaniem

wnioskodawczyni spowodowało niezgodność tego orzeczenia z art. 2, 7, 45 ust. 1, 67

ust. 1 i 178 ust. 1 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. 1997, poz. 78, poz.

483, dalej: Konstytucja RP) w związku z art. 111, art. 21, art. 53 ust. 2-4 i art. 15 ustawy

emerytalnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do

rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Zgodnie z art. 424 12 k.p.c. w

przypadkach nieuregulowanych przepisami o skardze „na bezprawność” stosuje się

odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Niezgodność orzeczenia z prawem

powodująca odpowiedzialność odszkodowawczą Państwa musi polegać na oczywistej

obrazie prawa; nie jest nią wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa,

choćby a posteriori okazała się nieprawidłowa (wyrok Sądu Najwyższego z 24 lipca

2006 r., I BP 1/06, niepubl.). Podnoszone w skardze zarzuty i ich uzasadnienie

sprowadzają się w rzeczywistości do ogólnikowej polemiki z sędziowską oceną

materiału dowodowego oraz ustalonych w toku postępowania faktów, a zgodnie z art.

4244 k.p.c. zdanie drugie podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Ustalenia natury faktycznej w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym - będącym „sądem prawa a nie faktu” - mogą bowiem być skutecznie

kwestionowane jedynie w sposób pośredni, a mianowicie, przez wskazanie

konkretnego przepisu czy przepisów prawa procesowego i wykazanie w niej, że jego

(ich) naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana w skardze

niezgodność orzeczenia z art. 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w istocie odnosi się do kwestii

ustalenia faktów lub oceny dowodów, skoro powołane w skardze, jako jej podstawa

prawna, przepisy (art. 382 w związku z art. 391 § 1 i art. 233 § 1 k.p.c. – odnoszą się

jedynie do ustalenia faktów lub oceny dowodów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 76).

Skarżąca podobnie jak w apelacji kwestionując prawidłowość ponownego obliczenia

wysokości emerytury, swoją skargę opiera na naruszeniu podstawowych praw

człowieka, określonych w Konstytucji RP w tym prawa do obrony oraz pogwałcenie

szeregu wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w motywach zaskarżonego

orzeczenia Sądu drugiej instancji nie można dostrzec błędu w zastosowaniu prawa lub

jego wykładni. Sąd nie jest związany treścią wniosku apelacyjnego co do sposobu

rozstrzygnięcia. Wynika to z tego, że sąd ma obowiązek wydać prawidłowe orzeczenie

i nie wiąże go w tym zakresie ocena prawna zawarta we wniosku apelacyjnym.

Zgodnie z art. 382 k.p.c. postępowanie apelacyjne polega na merytorycznym

rozpoznaniu sprawy, a wyrok sądu drugiej instancji musi opierać się na jego własnych

ustaleniach faktycznych i prawnych (por. uchwałę SN z dnia 23 marca 1999 r., III CZP

59/98, OSNC 1999 nr 7-8, poz. 124). Orzeczenie niezgodne z prawem - w rozumieniu

art. 4241 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c. - to orzeczenie, które jest niewątpliwie

sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami i z ogólnie

przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w

wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa,

które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, mimo

braku wyraźnych normatywnych obostrzeń semantycznych, zarówno w art. 77

Konstytucji, jak i w art. 4241 § 1 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c. - niezgodność z

prawem powodująca odpowiedzialność odszkodowawczą musi mieć charakter

kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu

sądu można przypisać cechę bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar

przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem, jak też

prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego

nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie można ocenić jako „obiektywnie” niezgodne z

prawem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, stosownie do art. 4249 k.p.c.,

orzekł jak w sentencji.