III BU 2/06 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 19 października 2006 r.

III BU 2/06

Nie zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c.,

jeżeli strona przed wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu

do złożenia skargi kasacyjnej, której nie wniosła ze względu na błędne pouczenie sądu drugiej instancji.

Sędzia SN Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2006 r. sprawy z odwołania Marii M. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w L. o prawo do zbiegu świadczeń, na

skutek skargi odwołującej się o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2005 r. [...]

o d r z u c i ł skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 4 października 2005 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił

apelację ubezpieczonej Marii M. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 7

lipca 2004 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego w L. z dnia 5 maja 2003 r., odmawiającej ubezpieczonej prawa do emerytury rolniczej w zbiegu ze świadczeniem pracowniczym z uwagi na treść art. 108

ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity

tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

skarżąca zaskarżyła w całości powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego i wniosła o

stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Jako podstawę skargi pełnomocnik skarżącej wskazał naruszenie prawa materialnego, to jest art. 107 w związku z art. 108

zdanie drugie i art. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Pełnomocnik

skarżącej oświadczył, że wzruszenie przedmiotowego wyroku Sądu Apelacyjnego

nie było możliwe w drodze innych środków prawnych, gdyż skarżąca została pouczona, że skarga kasacyjna w jej sprawie nie przysługuje. W wyniku wydania

przedmiotowego wyroku została wyrządzona skarżącej szkoda polegająca na wypłacaniu niższego świadczenia. Zdaniem skarżącej powinna ona otrzymywać dodatek

do emerytury od lutego 2003 r., to jest przez okres 43 miesięcy. Na tej podstawie

skarżąca stwierdziła, iż poniosła szkodę w wysokości 12.040 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przepis ten wyraża

zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej

środków prawnych. Wyjątek od wskazanej zasady przewiduje art. 424 1 § 2 k.p.c.,

który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych,

dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:

istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającym z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. W przedmiotowej sprawie wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 424 1 § 2 k.p.c., nie występuje.

Poddając analizie okoliczności nieskorzystania przez skarżącą z przysługującego jej środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, należy podkreślić, że faktycznie została ona - z niezrozumiałych dla Sądu Najwyższego powodów - powiadomiona, że od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2005 r.

skarga kasacyjna nie przysługuje. Skarżąca występowała w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej instancji samodzielnie. O braku możliwości wniesienia skargi

kasacyjnej została pouczona przez przewodniczącego składu orzekającego na rozprawie apelacyjnej. Skarżąca mimo to wniosła o doręczenie jej pisemnego uzasad-

nienia wyroku. Takie samo pouczenie zostało umieszczone na zwrotnym poświadczeniu odbioru.

Sąd Najwyższy podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 2

lutego 2006 r., I CNP 4/06, zgodnie z którym istnienie sytuacji wyjątkowej w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. może wchodzić w rachubę, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu uzyskania błędnej informacji od pracownika sądu. Jednakże, pomimo wskazanych powyżej uchybień, nieskorzystanie

przez skarżącą z przysługującego jej prawa do wniesienia kasacji od orzeczenia

sądu drugiej instancji nie nastąpiło w okolicznościach, które można by zakwalifikować jako wyjątkowy wypadek w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie złożyła bowiem wniosku o przywrócenie

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo iż w świetle przedstawionych powyżej

okoliczności stanu faktycznego wniosek taki - jak się wydaje - powinien zostać rozpoznany pozytywnie. Dopiero w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej można by mówić o wykorzystaniu przez stronę wszystkich

przysługujących jej środków prawnych zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. (postanowienie

SN z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06)

W myśl art. 4248 § 2 in fine k.p.c. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2. Wypełniając dyspozycję tego przepisu,

Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.