III AZP 4/94 · Sąd Najwyższy

Postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 13 października 1994 r.

III AZP 4/94

Sąd Najwyższy jest związany cofnięciem wniosku o podjęcie uchwały w

przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego (art. 13 pkt 4 i art. 20 ust. 2

ustawy o Sądzie Najwyższym - jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 13, poz. 48).

Przewodniczący: Prezes SN Jan Wasilewski, Sędziowie SN: Teresa

Flemming-Kulesza, Adam Józefowicz (współsprawozdawca), Janusz Łętowski, Walery

Masewicz, Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 października 1994 r. na posiedzeniu

niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjnego "P."

Spółka Cywilna w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 31 grudnia 1992

r. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymiarze cła, w związku z

wnioskiem składu 5 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1994 r., [...], o podjęcie

przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwały zawierającej odpowiedź na

zagadnienie prawne objęte tym wnioskiem

p o s t a n o w i ł:

na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 13, poz. 48) wobec cofnięcia wniosku

pozostawić go bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 maja 1994 r. [...] przedstawił do

rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego następujące zagadnienie

prawne: "Czy dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, ydanej na

podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ze względu na wydanie jej bez podstawy prawnej

lub z rażącym naruszeniem prawa powinny być brane pod uwagę także skutki

społeczno-ekonomiczne będące następstwem stwierdzenia nieważności decyzji oraz

uzasadniony interes strony, która działała w zaufaniu do decyzji administracyjnej,

uznanej następnie za nieważną?" W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy

stwierdził, że powyższe zagadnienie prawne budzi poważne wątpliwości w sprawach

wymiaru opłat celnych. Wątpliwości ujawniają się zwłaszcza wtedy, gdy centralny organ

administracji celnej stwierdza nieważność ostatecznej decyzji o wymiarze cła od

konkretnego towaru z tej przyczyny, że dokonany tą decyzją wymiar stawki celnej był

nieprawidłowy. Zdaniem zwykłego składu Sądu Najwyższego oznacza to dla strony

nieoczekiwane i w jej przekonaniu rażąco krzywdzące działanie administracji publicznej,

skoro strona uiściła wymierzoną stawkę celną, wliczyła ją do ceny towaru (z reguły

stronami w tych sprawach są podmioty gospodarcze importujące towary z zagranicy),

towar został sprzedany, a konieczność ponoszenia znacznie wyższych, wymierzonych

ponownie (nawet po upływie kilku lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna)

opłat celnych może powodować finansowy krach przedsiębiorstwa. Ponadto

dochodzenie przez strony odszkodowań w trybie art. 160 k.p.a. z reguły nie jest

skuteczne. Przy rozpoznawaniu spraw tego rodzaju pojawia się poważna wątpliwość,

czy zastosowanie niewłaściwej, z reguły niższej, stawki celnej może być w każdym

przypadku identyfikowane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt.

2 k.p.a, co zobowiązuje organy administracji celnej do stwierdzenia nieważności takich

decyzji, czy też organy orzekające w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji

wymierzających stawki celne powinny uwzględniać także dyrektywy wynikające z

konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do organów państwa, względnie wartości

pozaprawne mające istotne znaczenie dla ogólnych interesów państwa, jak na przykład

skutki społeczno-gospodarcze.

Zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 13 października 1994 r.

[...] cofnął wniosek o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwały

zawierającej odpowiedź na pytanie prawne objęte postanowieniem Sądu Najwyższego

z dnia 27 maja 1994 r., wobec czego pozostawiono powyższy wniosek bez

rozpoznania. Kategoryczne sformułowanie zawarte w art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 20

września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 13, poz. 48)

nie zezwala bowiem składowi powiększonemu Sądu Najwyższego na ocenę zasadności

cofnięcia wniosku o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na zagadnienie prawne

objęte takim wnioskiem. Należy zatem przyjąć, że skład powiększony Sądu

Najwyższego jest związany postanowieniem zwykłego składu tego Sądu o cofnięciu

wniosku o podjęcie przez skład powiększony uchwały, o której mowa w art. 13 pkt. 4 tej

ustawy, w związku z tym orzeczono jak w sentencji.