III AO 3/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 10 stycznia 1997 r.

III AO 3/96

Niemożliwe jest uwzględnienie wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów

konkretnego sądu (art. 49 KPC) w sytuacji gdy strona składająca wniosek sama

oświadcza, że nie ma zastrzeżeń co do ewentualnej bezstronności części

sędziów.

Przewodniczący SSN: Adam Józefowicz, Sędziowie SN: Janusz Łętowski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa

Władysława Z. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Wojewódzkiemu w G. i Sądowi

Rejonowemu w G. o ustalenie, na skutek wniosku powoda o wyłączenie sędziów Sądu

Wojewódzkiego w G. i sędziów Sądu Apelacyjnego w G. [...]

postanowił:

o d d a l i ć wniosek

Uzasadnienie

Władysław Z. wystąpił z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi

Sądu Wojewódzkiego w G. o ustalenie, iż jest zdolny do pełnienia obowiązków

sędziego, ponieważ Prezes tego Sądu wystąpił do Krajowej Rady Sądownictwa o jego

odwołanie na podstawie art. 59 § 1 ust. 2 prawa o ustroju sądów powszechnych

(uznanie orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia za trwale

niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego). W dniu 9 września 1996 r. powód

wystąpił o wyłączenie od rozpoznawania sprawy wszystkich sędziów Sądu Wojewódzkiego oraz Sądu Apelacyjnego w G. Niektórzy sędziowie Sądu Wojewódzkiego złożyli

wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania powyższej sprawy. Co się tyczy sędziów

Sądu Apelacyjnego, w swym piśmie z dnia 9 września 1996 r. powód naposał, że zdaje

sobie sprawę, iż "część sędziów Sądu Apelacyjnego orzekłaby w sprawie obiektywnie,

nie jest jednak w stanie różnicować tych sędziów", dlatego też składa wniosek o

wyłączenie wszystkich.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy może nastąpić z mocy samej

ustawy (art. 48 KPC) lub też na żądanie sędziego lub wniosek strony (art. 49 KPC), w

sytuacji gdy między nim (tj. sędzią) a stroną (lub jej przedstawicielem) zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Dotychczasowe orzecznictwo każe rozumieć powyższy przepis dosyć restryktywnie, a więc tak, iż wcale nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od

rozpatrywania sprawy lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą

wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Jeśli więc strona stawia wniosek o

wyłączenie wszystkich sędziów obu Sądów musi udowodnić istnienie tego rodzaju

obiektywnych okoliczności lub przesłanek. Tymczasem powód nawet nie podejmuje

próby takiego dowodzenia, lecz wyraźnie pisze, że obiektywnie nie mógłby mieć zastrzeżeń co do bezstronności powyższych sędziów, lecz "nie jest w stanie różnicować

wniosku". W tego rodzaju sytuacji wyłączenie sędziów obu Sądów byłoby oczywistym

naruszeniem prawa, bowiem żaden przepis nie dopuszcza wyłączenia sędziów "na

wszelki wypadek", czego w istocie rzeczy domaga się powód. Można nawet wyrazić

zdziwienie, iż powód będąc długoletnim sędzią, występuje z tego rodzaju wnioskiem,

wiedząc właściwie z góry (co wynika z jego własnego pisma), że uwzględnienie tak

ujętego wniosku byłoby w świetle prawa niedopuszczalne.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 52 § 1 i 2 KPC postanowił,

jak w sentencji.