II ZOW 7/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II ZOW 7/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)‎SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)‎Ławnik SN Marek MolczykProtokolant Anna Rusak przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku SSA Piotra Żywickiego w sprawie M. W. - byłego sędziego Sądu Okręgowego w T., obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, przewidzianego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 roku w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej odwołania wniesionego przez obwinionego od wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu z dnia 21 października 2019 r., sygn. akt ASD 7/2017, I. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu z 21 października 2019 r., sygn. akt ASD 7/2017 i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych umarza postępowanie w sprawie wobec M. W. - byłego sędziego Sądu Okręgowego w T.; II. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sędzia Sądu Okręgowego w T. M.W. został obwiniony o to, że w dniu 23 grudnia 2015 r., około godziny 15:00 w T., jadąc ul. […] w stronę ul. […], prowadził samochód osobowy marki C. o numerze rejestracyjnym […], znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. mając w tym czasie w swoim organizmie taką ilość alkoholu etylowego, która doprowadziła do stężenia przekraczającego wartość 0,25 mg/l ‎w wydychanym przez niego powietrzu i tym samym przekraczającego wartość 0,5 promila we krwi, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego o którym mowa w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.), polegającego na uchybieniu godności urzędu sędziego.Wyrokiem z 21 października 2021 r., sygn. akt ASD 7/2017, Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w Poznaniu uznał obwinionego M.W. winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, przyjmując, że przewinienie to wyczerpywało również znamiona występku określonego w art. 178a § 1 k.k., za który M. W. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Sierpcu z 1 lutego 2018 r., sygn. akt II K 67/17, zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt V Ka 538/18, tj. przewinienia dyscyplinarnego w postaci uchybienia godności urzędu, określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p. i za przewinienie to na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p. wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną złożenia z urzędu.Powyższy wyrok zaskarżył w całości obwiniony M.W. W treści odwołania z 28 listopada 2019 r. skarżący podniósł następujące zarzuty:1)naruszenie art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia przez sąd pierwszej instancji w oparciu o przepis ustawy, tj. art. 118 zdanie pierwsze ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych, który jest niezgodny z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,2)naruszenie art. 438 pkt 3 k.p.k., poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść, poprzez ustalenie, że „przewinienie to wyczerpuje również znamiona występku określonego w art. 178a § 1 k.k., za który M.W. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Sierpcu z 1 lutego 2018 r., sygn. akt II K 67/17, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z 17 października 2018 r., sygn. akt V Ka 538/18, mimo, że przedmiotowe skazanie uległo zatarciu.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.W razie nieuwzględnienia wniosków, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego obwinionemu przewinienia, sformułowania:

„przewinienie to wyczerpuje również znamiona występku określonego w art. 178a § 1 k.k., za który M.W. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Sierpcu z 1 lutego 2018 r. ‎w sprawie o sygn. akt II K 67/17, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego ‎w Płocku z dnia 17 października 2018 r., w sprawie o sygn. akt V Ka 538/18”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Obwiniony M.W. zmarł […] 2022 r. Pismem z 18 listopada 2022 r. Urząd Stanu Cywilnego w Toruniu przesłał Sądowi Najwyższemu Izbie Odpowiedzialności Zawodowej odpis skrócony aktu zgonu obwinionego M.W. (odpis aktu zgonu, k. 71).Śmierć jest negatywną przesłanką procesową w postępowaniu karnym ‎i w postępowaniu dyscyplinarnym (17 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy u.s.p.)Obwiniony zmarł po wniesieniu odwołania i punktem odniesienia dla decyzji procesowej Sądu Najwyższego nie jest wyrok uniewinniający, tylko wyrok uznający obwinionego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego.

W takiej sytuacji, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego i umarza postępowanie dyscyplinarne (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. ‎w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.pk. w związku z art. 128 u.s.p.).Odwołalnie nie podlega zatem rozpoznaniu i nie jest możliwe wydanie orzeczenia merytorycznego.Ujemna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. w związku z art. 439 pkt 9 k.p.k. nakazuje uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.Tracą zatem na znaczeniu zarzuty odwołania.Zrzeczenie się przez sędziego urzędu powoduje rozwiązanie stosunku służbowego (art. 68 ust. 1 u.s.p.), ale nie powoduje zakończenia postępowania dyscyplinarnego -art. 118 u.s.p. Nie ma podstaw do stwierdzenia niekonstytucyjności tej regulacji ze względu na wzorce z art. 2 i 32 ust. 1 ustawy zasadniczej, gdyż regulacja w odniesieniu do adwokatów i radców prawnych nie jest tożsama z sytuacją sędziów.Status sędziego jest w dużej części uregulowany bezpośrednio w Konstytucji, co wystarczająco uzasadnia stwierdzenie, że sytuacja sędziego różni się zasadniczo od sytuacji adwokatów i radców prawnych.

Tłumaczy to i uzasadnia objęcie sędziów odpowiedzialnością dyscyplinarną również po rozwiązaniu stosunku służbowego (zrzeczeniu się urzędu).Zatarcie skazania za przestępstwo nie przenosi się wprost do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, gdyż odpowiedzialność ta ma samodzielną podstawę w ustawie i zatarcie skazania w prawie karnym nie oznacza wyłączenia tego samego czynu od oceny na gruncie odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie służbowe. Innymi słowy zatarcie skazania nie zaciera czynu jako przewinienia dyscyplinarnego w aspekcie potencjalnej odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego.Odwołanie obwinionego nie podważa w sferze faktów popełnienia przezeń określonego czynu, za który został ukarany dyscyplinarnie.Wykracza to jednak ponad potrzebę argumentacji, gdyż w sprawie nie można rozstrzygać merytorycznie o popełnieniu przez obwinionego przewinienia dyscyplinarnego.Uchyleniu podlega zatem orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 21 października 2019 r., ASD 7/2017 i postępowanie ‎w sprawie dyscyplinarnej podlega umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 w zw.

‎z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. oraz art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia ‎27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.Z tych motywów orzeczono jako w sentencji.