II UZ 9/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 9/10

POSTANOWIENIE

Dnia 11 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Halina Kiryło

w sprawie z wniosku T. G.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia o wysokość renty,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 maja 2010 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 28 października 2009 r.,

oddala zażalenia.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 października 2009 r., Sąd Apelacyjny ustalił

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 3.297,96 zł i odrzucił skargę kasacyjną

wnioskodawczyni T. G. od wyroku tego Sądu z dnia 16 czerwca 2009 r., w sprawie

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o wysokość renty

rolniczej, wskazując w uzasadnieniu, że skarga kasacyjna jest przedmiotowo

niedopuszczalna na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c.

W ocenie Sądu, przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie była jedynie

wysokość renty rolniczej wnioskodawczyni, wobec wstrzymania wypłaty części

uzupełniającej tego świadczenia, bowiem prawo do świadczenia zostało jej

przyznane. Spór dotyczył więc prawa majątkowego (wysokości świadczenia),

stanowiącej

różnicę

pomiędzy

wysokością

dochodzonego

świadczenia

a

świadczeniem faktycznie wypłacanym wnioskodawczyni. W odniesieniu do takiego

roszczenia w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi

kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w

wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny podkreślił, że

renta jest świadczeniem powtarzającym się, stąd o wartości przedmiotu

zaskarżenia decyduje wartość dochodzonego świadczenia za okres roku, zgodnie z

art. 22 k.p.c.

W zażaleniu od powyższego postanowienia pełnomocnik wnioskodawczyni,

wniósł o jego uchylenie, wskazując że Sąd błędnie ustalił przedmiot sporu gdyż

przedmiotem decyzji

organu rentowego

było

wstrzymanie wypłaty części

uzupełniającej renty, a skarga kasacyjna dotycząc materii wskazanej w zdaniu

drugim art. 3982 § 1 k.p.c. jest przedmiotowo dopuszczalna niezależnie od wartości

przedmiotu zaskarżenia. W ocenie pełnomocnika istota sporu dotyczy nie samej

wysokości renty - lecz prawa do tzw. części uzupełniającej renty, a wysokość

świadczenia rentowego w tego rodzaju sprawie ma znaczenie wtórne. Zasadniczym

problemem jest odpowiedź na pytanie, czy rolnikowi przysługuje prawo do tzw.

części uzupełniającej renty w sytuacji, gdy z uwagi na swój stan zdrowia nie

prowadzi gospodarstwa rolnego, ale jest jego współwłaścicielem.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna

przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o

przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego, natomiast w pozostałych sprawach z tego zakresu

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych (art. 398 2 k.p.c.). Z

dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że w sprawie, w której

kwestionuje

się

zawieszenie

części

uzupełniającej

renty

lub

emerytury,

dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Aktualne pozostaje w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące

dopuszczalności kasacji z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (por. np.

postanowienia z dnia 24 czerwca 2009 r., II UZ 19/09, z dnia 21 lipca 2009 r., II UZ

26/09, oba niepublikowane). Odrzucając skargę kasacyjną jako niedopuszczalną ze

względu na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż dziesięć tysięcy złotych,

Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że sprawa o wypłatę części uzupełniającej

renty ma charakter majątkowy i nie jest jednocześnie sprawą o przyznanie lub

wstrzymanie prawa do tego świadczenia. Zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2008

r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) renta rolnicza składa się z części składkowej i części

uzupełniającej, ustalanych zgodnie z art. 25 i 26 ustawy. Dla każdej z tych części

ustala się wskaźnik wymiaru. Tym samym renta rolnicza jest jednym świadczeniem

składającym się z dwóch części. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była jedynie

wysokość renty rolniczej wnioskodawczyni, wobec wstrzymania wypłaty części

uzupełniającej tego świadczenia. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od

której wniesiono odwołanie (art. 4779 k.p.c., art. 47714 k.p.c.). W zaskarżonej decyzji

organ rentowy nie orzekał o przyznaniu lub wstrzymaniu skarżącej renty (prawo do

tego świadczenia zostało wnioskodawczyni przyznane i od 30 stycznia 2004 r.

otrzymuje ona rentę rolniczą), ale o zawieszeniu wypłaty części uzupełniającej

świadczenia, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z treścią tego przepisu, wypłata

emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia społecznego rolników ulega

częściowemu zawieszeniu, na zasadach określonych w ust. 2-8 tego przepisu,

jeżeli

emeryt

lub

rencista

prowadzi

działalność

rolniczą.

W

przypadku

wnioskodawczyni zawieszona została część uzupełniająca renty rolniczej na

podstawie art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników, ze względu na prowadzenie działalności rolniczej. Nie nastąpiło zatem

wstrzymanie renty, lecz zawieszenie wypłaty jej części uzupełniającej. Sprawę, w

której kwestionuje się zawieszenie części uzupełniającej renty rolniczej, można

porównać do sprawy, w której kwestionuje się zmniejszenie emerytury z powodu

przekroczenia dolnej granicy przychodów. W obu typach spraw nie następuje

wstrzymanie świadczenia, zatem spraw tych nie dotyczy zdanie drugie art. 392 2 § 1

k.p.c. i dopuszczalność skargi kasacyjnej w tego rodzaju sprawach zależy od

wartości przedmiotu zaskarżenia. Zatem w sprawie, w której kwestionuje się

zawieszenie

części

uzupełniającej

renty

rolniczej,

dopuszczalność

kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 398

skargi

§ 1 k.p.c.),

ponieważ sprawa ta nie jest sprawą o przyznanie renty ani sprawą o jej

wstrzymanie (por. podobny pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z

dnia 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, dotąd niepublikowane).

W tym stanie rzeczy, stanowisko Sądu Apelacyjnego jest trafne (art. 398 6 § 2

k.p.c.), co biorąc pod uwagę, należało orzec jak w postanowieniu, zgodnie z art.

39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.