II UZ 84/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 84/05

POSTANOWIENIE

Dnia 13 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Wagner (przewodniczący)

SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku B. I.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 lutego 2006 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego we W.

z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 października 2005 r. III AUa ../03 Sąd

Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. odrzucił skargę

kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. od wyroku tego Sądu z dnia 3

marca 2005 r. Sad ustalił, że przedmiotem zaskarżenia jest wysokość emerytury

wnioskodawcy B. I., którą zaskarżonym wyroku podwyższono przez uwzględnienie

dodatkowego okresu składkowego wynoszącego 28 dni. Jest to więc sprawa o

wysokość świadczenia. Organ rentowy mimo wezwania go przez Sąd do określenia

wartości przedmiotu zaskarżenia nie usunął braków skargi kasacyjnej. Z tych

przyczyn skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.

Postanowienie to organ rentowy zaskarżył zażaleniem wnosząc o jego

uchylenie. Zarzucił on, że przedmiotowa sprawa jest sprawa o przyznanie

emerytury, a zatem zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia. Sprawa toczyła się w wyniku odwołań

wnioskodawcy od kilku decyzji organu rentowego odmawiających przyznania prawa

do emerytury. Wyrokiem z dnia 20 października 2003 r. Sąd Okręgowy w L. zmienił

wszystkie zaskarżone decyzje a dalej idące odwołania oddalił. Zdaniem organu

rentowego sprawa mieści się w kategorii spraw o przyznanie emerytury.

Stanowisko organu rentowego znajduje oparcie w treści postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 28 listopada 2001 r., II UZ 82/01 (OSNP 2003 nr 19, poz. 474)

stwierdzającego, że w sprawie o przyznanie emerytury kasacja przysługuje

niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, chociażby zaskarżono wyłącznie

wysokość przyznanego świadczenia

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podstawą odrzucenia skargi

kasacyjnej był przepis art. 4986 § 2 k.p.c., który stanowi, że sąd drugiej instancji

odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu,

skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 398 4 § 1 oraz skargę, której

braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Organ

rentowy nie uzupełnił w terminie braku polegającego na niewskazaniu wartości

przedmiotu zaskarżenia, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 398 4 § 2 k.p.c.,

który stanowi, że w sprawach o prawa majątkowe skarga kasacyjna powinna

zawierać oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Fakt, że organ rentowy nie

uzupełnił tego braku, nie jest w zażaleniu kwestionowany. Podniesiony zarzut

dotyczy kwestii, że zdaniem skarżącego skarga nie jest dotknięta brakiem, gdyż w

sprawie o przyznanie emerytury skarga taka przysługuje niezależnie od wartości

przedmiotu zaskarżenia.

Zarzut ten jest nieuzasadniony. Sprawa niniejsza toczyła się na skutek

odwołania wnioskodawcy od decyzji organu rentowego odmawiających przyznania

prawa do emerytury. Żądanie przyznania prawa do emerytury lub renty jest

roszczeniem o prawa majątkowe, podobnie jak żądanie ustalenia wysokości lub

zmiany wysokości tych świadczeń. Przepis art. 3982 § 1 k.p.c. stanowi, że skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe z zakresu prawa

pracy i ubezpieczeń społecznych, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu

zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o

objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W sprawach o przyznanie

emerytury lub renty skarga kasacja jest dopuszczalna niezależnie od wartości

przedmiotu zaskarżenia, co nie oznacza, że strona wnosząca skargę jest zwolniona

od obowiązku wskazania tej wartości. Określone w art. 398 4 § 2 k.p.c. wymaganie

ma charakter bezwzględny i dotyczy skarg wnoszonych we wszystkich sprawach o

prawa majątkowe. Jednakże nadanie biegu skardze w sprawie o przyznanie czy

wstrzymanie emerytury lub renty bez wezwania strony do wskazania wartości

przedmiotu zaskarżenia nie jest uchybieniem mającym wpływ na rozstrzygnięcie,

skoro dopuszczalność skargi nie jest uzależniona od tej wartości. Inaczej jest w

sprawach, w których spór nie dotyczy prawa do emerytury lub renty, które to prawo

zostało wcześniej przyznane, lecz dotyczy wysokości świadczenia.

W

niniejszej

sprawie

prawo

do

emerytury

zostało

przyznane

wnioskodawcy od dnia 1 września 2001 r na podstawie wyroku Sądu Okręgowego

w L. z dnia 20 października 2003 r. zmieniającego decyzje organu rentowego.

Organ rentowy nie zaskarżył tego wyroku apelacją i w części przyznającej

emeryturę od wskazanej daty wyrok stał się prawomocny. Apelację wniósł

wnioskodawca, który zaskarżył wyrok w części oddalającej jego odwołanie, żądając

między innymi przyznania emerytury od wcześniejszej daty i uwzględnienia

dodatkowego okresu zatrudnienia. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2005

r. uwzględnił apelację tylko w zakresie tego ostatniego żądania zmieniając

zaskarżony wyrok w ten sposób, że do wysokości emerytury przysługującej

wnioskodawcy od 1 września 2001 r. doliczył okres składkowy od 22 grudnia 1981

r. do 10 stycznia 1982 r.

W pozostałej części apelacja wnioskodawcy została

oddalona.

Organowi rentowemu przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej

tylko od tej części wyroku, w jakiej została uwzględniona apelacja wnioskodawcy.

Orzeczenie to dotyczy wysokości emerytury, którą Sąd Apelacyjny podwyższył w

związku

z

wydłużeniem

okresu

składkowego

w

stosunku

do

okresu

uwzględnionego przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżenie tego orzeczenia skargą

kasacyjną oznacza, że wnoszący skargę kwestionuje ustaloną przez Sąd drugiej

instancji wysokość emerytury żądając jej obniżenia – oddalenia apelacji

wnioskodawcy także w tej części. Pogląd wyrażony w powołanym w zażaleniu

postanowieniu Sądu Najwyższego, że w sprawie o przyznanie emerytury kasacja

przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, chociażby zaskarżono

wyłącznie wysokość przyznanego świadczenia, jest dyskusyjny, jednak niezależnie

od tego, nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wyroku

sądu drugiej instancji. Przedmiotem skargi nie może więc być inne żądanie niż

przedmiot orzeczenia sądu drugiej instancji niekorzystnego dla strony wnoszącej

skargę. Przyznanie prawa do emerytury nie było przedmiotem postępowania przed

Sądem Apelacyjnym, gdyż w tym zakresie wyrok Sądu pierwszej instancji

uprawomocnił się. Przedmiotem sporu w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

była wysokość przyznanego świadczenia. W takiej sytuacji dopuszczalność skargi

uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia a obowiązek określenia tej

wartości obciąża stronę wnoszącą skargę. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi

brak formalny skargi, a skutkiem nieusunięcia braku w zakreślonym przez sąd

terminie jest odrzucenie skargi. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z tymi

zasadami.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.