II UZ 79/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 79/05

POSTANOWIENIE

Dnia 18 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krystyna Bednarczyk (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSA Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku W. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 stycznia 2006 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną W.

W. z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż 10 tys. zł. Wnioskodawca

jest adwokatem i w jego sprawie organ rentowy decyzją z dnia 27.02.2003r.

przyznał mu emeryturę od dnia 1.01.2003r. uwzględniając ponad 50 lat okresów

składkowych a do podstawy wymiaru zarobki z 20 lat. Po jego odwołaniu decyzją z

dnia 8.04.2003r. uwzględnił do okresu ubezpieczenia nadto staż pracy w latach

1953-54 i 1960-63, jednak odmówił ustalenia zarobków w oparciu o zeznania

świadków i ponownego obliczenia podstawy wymiaru. Sąd Okręgowy obie decyzje

uznał za prawidłowe i odwołanie wnioskodawcy oddalił. Sąd Apelacyjny wyrokiem z

dnia 21.06.2005r. oddalił jego apelację. Stwierdził, że ustalenia Sądu Okręgowego

o braku wykazania podstawy składek w spornych latach z okresu 1960-75 nie

przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 k.p.c., zwłaszcza, że

podstawa wymiaru emerytury zgodnie z art. 15 ustawy emerytalnej winna zostać

udowodniona w sposób nie budzący wątpliwości. Przedstawione dowody w

zakresie wynagrodzenia z okresu aplikacji adwokackiej oraz pracy w zespole

adwokackim nie umożliwiały ustalenia podstawy składek.

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach oraz wskazaniu na istotne

zagadnie

prawne,

czy

„wobec

prawdopodobnego

zniszczenia

lub

braku

dokumentów źródłowych dotyczących otrzymywanego wynagrodzenia za pracę

oraz wymiaru składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, nie jest wykluczone

przyjęcie

jako

podstawy

wymiaru

składek

przeciętnego

wynagrodzenia

obowiązującego w gospodarce narodowej (uspołecznionej), w łączności z

porównywalnymi

zapisami

w

książeczce

ubezpieczeniowej

(zachowanymi),

zeznaniami ubezpieczonego oraz świadków, a w konsekwencji ustalenie na tych

podstawach wysokości emerytury dla ubezpieczonego”, wnioskodawca wniósł o

uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia

ewentualnie o ich uchylenie oraz decyzji pozwanego i orzeczenie zgodnie z

wnioskiem.

W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej na podstawie

art. 3986 § 2 w z. z art. 3982 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 tys. zł, bowiem z oświadczenia

wnioskodawcy na rozprawie apelacyjnej wynika, że uwzględnienie odwołania

spowodowałoby wzrost emerytury o 400 zł lub o 500 zł, co sprawia, że skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna.

W zażaleniu wnioskodawca nie kwestionował oświadczenia złożonego na

rozprawie apelacyjnej, zarzucił jednak, że udał się później do ZUS, gdzie wskazano

mu na popełnienie oczywistego błędu, gdyż według szacunkowych obliczeń wzrost

świadczenia wyniósłby około 1.000 zł miesięcznie. Z drugiej strony zarówno w

postępowaniu apelacyjnym i po wniesieniu skargi kasacyjnej nie został wezwany do

oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, co uniemożliwiło mu sprawdzenie

oraz dokonanie stosownych obliczeń przewidywanego wzrostu świadczenia

emerytalnego. Uzupełniając ten brak wskazał na wartość przedmiotu zaskarżenia

na kwotę 12.000 zł. Z tych przyczyn wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Sprawa dotyczyła ponownego obliczenia podstawy wymiaru emerytury i

niewątpliwie miała charakter majątkowy, stąd dopuszczalność skargi kasacyjnej

warunkowała wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.).

Argumentacja

zażalenia

oparta

jest

na

dwóch

zarzutach. Wartość

przedmiotu zaskarżenia jest inna niż przyjęta przez Sąd Apelacyjny, a po wtóre

wadliwe było postępowanie, gdyż wnioskodawca nie został wezwany do jej

oznaczenia po wniesieniu skargi kasacyjnej.

W jej ocenie należy wyjść od stwierdzenia, że w każdej sprawie majątkowej

wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) jest jej istotnym elementem (art. 19, art.

368 § 2 k.p.c.). Zawsze obowiązek jej oznaczenia spoczywa na rozpoczynającym

sprawę sądową i ma ona charakter wiążący dla sprawy, chyba że podlegać będzie

sprawdzeniu w toku postępowania (art. 25 k.p.c).

Ta oczywista uwaga jest konieczna w sprawie dlatego, że wnioskodawca

który jest adwokatem dopiero w postępowaniu apelacyjnym określił wartość

przedmiotu sporu. Stało się to na rozprawie apelacyjnej i nie jest to kwestionowane.

Sąd drugiej instancji w takiej sytuacji mógł uznać, że wartość ta nie podlega

sprawdzeniu w dalszym postępowaniu.

W sprawie sądowej raz określona wartość przedmiotu sporu oznacza, że w

kolejnej instancji, a już na pewno w przypadku postępowania kasacyjnego wartość

przedmiotu

zaskarżenia

może

być

wyższa,

niż

objęta

zaskarżonym

rozstrzygnięciem.

Nie jest więc zasadny zarzut, że wnioskodawca nie był wzywany do podania

wartości przedmiotu zaskarżenia skoro ustalał to Sąd drugiej instancji. Także

dlatego, że w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia nie może być

oznaczona w dowolny sposób, tylko dla uzyskania prawa do jej wniesienia.

Argumentacja co do przedstawianej obecnie wartości przedmiotu zaskarżenia

(sporu) podana w zażaleniu mogła być przedstawiona na początku sprawy a już

najpóźniej przed drugą instancją i wnioskodawca mógł to uczynić zwłaszcza, że

działa we własnej sprawie.

Nie chodziłoby też tylko o ogólne twierdzenie o wzroście świadczenia o 1000

zł miesięcznie, gdyż wyliczenie wysokości emerytury ma swój algorytm określony w

ustawie z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jednolity Dz.U. z

2004r., nr 39, poz. 353 ze zm.) poczynając od podstawy wymiaru, kwoty bazowej i

okresów składkowych i nieskładkowych.

Z tych motywów Sąd Najwyższy postanowił o oddaleniu zażalenia na mocy

art. 39814 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.