II UZ 69/99 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 6 lipca 1999 r.

II UZ 69/99

Kasacja jest dopuszczalna jako dotycząca ustalenia prawa, jeżeli przedmiotem sprawy jest ocena prawna, czy czynności były wykonywane w ramach

stosunku pracy, czy też na podstawie umowy zlecenia.

Przewodniczący: SSN Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), SA Krystyna Bednarczyk.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 1999 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ewy R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o zapłatę składek, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1999 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 1998 r. [...] Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

apelację wnioskodawczyni Ewy R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o zapłatę składek, stwierdzając że umowy, które

wiązały ją z Rytą M. miały charakter umów o pracę (nie zaś cywilnoprawnych umów

zlecenia), co uzasadniało decyzję organu rentowego o wymierzeniu z urzędu składek

z tytułu pracowniczego ubezpieczenia społecznego za okres od stycznia 1994 r. do

grudnia 1996 r. w łącznej kwocie 3.096 zł wraz z odsetkami od 16 lutego 1994 r. do

14 października 1997 r. w kwocie 3.247,50 zł. W ocenie Sądu, umowy nazwane „zleceniem” zawierane przez wnioskodawczynię, miały na celu obejście ustawy i jako

takie były nieważne na podstawie art. 58 § 1 KC. Kasacja wnioskodawczyni od tego

wyroku, oparta na naruszeniu przez Sąd art. 22 § 1 KP oraz art. 217, 224 § 1, 227,

233 § 1 i 382 KPC, została odrzucona przez Sąd Apelacyjny jako przedmiotowo nie-

dopuszczalna (art. 393 pkt 5 KPC), bowiem „wyrok dotyczył podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie” (postanowienie z dnia 29 kwietnia 1999 r. [...]).

Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem wnioskodawczyni i zarzucając, iż istotą sprawy nie jest określenie podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych, „ale kwalifikacja prawna czynności wykonywanych na rzecz odwołującej się

przez Rytę M. (umowa zlecenia czy umowa o pracę”), wniosła o jego uchylenie i nadanie biegu kasacji.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 393 § 1 pkt 5 KPC, kasacja nie przysługuje (jest

przedmiotowo wyłączona) w sprawach o określenie podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne. Pojęcie „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie

społeczne” nie budzi wątpliwości prawnych na tle przepisów rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz

rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z

1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.). Rozporządzenie to określa m.in. wysokość i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, a także osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz osób z

nimi współpracujących, wskazując szczegółowo jakie dochody pracowników z tytułu

wykonywania pracy w ramach stosunku pracy nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a także co stanowi podstawę wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej

lub umowy zlecenia.

W sprawie, której przedmiotem jest określenie podstawy wymiaru składek – a

więc zbadanie jakie dochody pracowników, czy też osób wykonujących pracę na

podstawie cywilnoprawnych umów, wpływają na wysokość składki – kasacja nie jest

przedmiotowo dopuszczalna. Ograniczenie to jednak nie oznacza wyłączenia kasacji

w sprawach, których przedmiotem jest objęcie obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego odpowiedniego rodzaju (pracowniczego lub innego). Jeżeli przedmiotem sprawy jest kwalifikacja prawna wykonywanych czynności, a więc ocena czy

czynności te wykonywane są w ramach stosunku pracy, czy też na podstawie umowy

zlecenia (czego pochodną jest ustalenie obowiązku uiszczania odpowiednich składek

ubezpieczeniowych), kasacja – jako dotycząca ustalenia prawa, jest przedmiotowo

dopuszczalna.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył ustalenia czy czynności Ryty M. na

rzecz wnioskodawczyni były wykonywane w ramach stosunku pracy, czy też w ramach zlecenia. Istotą sprawy było więc ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku

prawnego (obowiązku ubezpieczenia społecznego), co czyni kasację w niej dopuszczalną (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1998 r., II UZ

130/97 – notka w OSNAPiUS 1999 nr 3, poz. 106).

W tym stanie rzeczy, nie podzielając stanowiska Sądu Apelacyjnego, należało

uchylić zaskarżone postanowienie, wobec stwierdzenia dopuszczalności kasacji w

niniejszej sprawie i orzec jak w postanowieniu.