II UZ 58/23 · Sąd Najwyższy

II UZ 58/23 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romuald Dalewski w sprawie z powództwa I. B. ‎przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie‎o wysokość emerytury,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 listopada 2023 r.,‎zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III AUa 1205/20, oddala zażalenie.[SOP]

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 kwietnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację I. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 sierpnia 2020 r.Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego złożyła odwołująca się, skarżąc wyrok w całości. Ostatecznie pełnomocnik odwołującej się oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.568 zł.Postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie w pkt 1 ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.568 zł i w pkt 2 odrzucił skargę kasacyjną.W motywach rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny powołując się na art. 3982 § 1 k.p.c., podniósł, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy zł., jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Oznacza to, że poza wymienionymi kategoriami spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego), w każdej innej sprawie o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia.Zdaniem Sądu Apelacyjnego niniejsza sprawa nie należy do spraw wymienionych w art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. Została ona zainicjowana odwołaniem wniesionym od decyzji organu rentowego w przedmiocie wysokości emerytury. Odwołująca się kwestionowała wysokość świadczenia a nie datę jego przyznania.Mając zatem na względzie przedmiot postępowania w niniejszej sprawie, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia, Sąd Apelacyjny skargę kasacyjną uznał za niedopuszczalną.W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że została do służby przywrócona po zakończeniu jej sprawy karnej, zakończonej prawomocnym umorzeniem postępowania wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego.

Z winy organów państwowych wyrażonych w oczywiście niesłusznym oskarżeniu znalazła się poza służbą na okres wielu lat. Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach prawomocnie ustalił, że okres od 9 października 2003 do 30 maja 2010 (czyli cały okres absencji z powodu sprawy karnej) należy wliczać do okresu służby od którego zależą uprawnienia należne funkcjonariuszowi.W sprawie doszło do fikcji prawnej zaliczenia Odwołującej się lat 2007-2009 na poczet okresu służby branego pod uwagę do obliczenia i przyznania tzw. emerytury mundurowej, przy czym organy i sąd ustaliły fikcję prawną że należy uznać, że w latach tych odwołująca otrzymała wynagrodzenie na poziomie 0 zł (słownie: zero złotych).

Zdaniem skarżącej sprawa dotyczy prawa do ustalenia emerytury, bo stanowi próbę „walki” prawnej o ustalenie że okres 3 lat służby odwołującej ma jakąkolwiek wartość w kontekście przeliczeń emerytalnych.Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie skarżącej nie podlega uwzględnieniu.W pierwszej kolejności wymaga przypomnienia, że wszystkie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są co do zasady sprawami o prawa majątkowe i tak należy je traktować. Pośrednio wynika to z art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Oznacza to, że wymienione kategorie spraw mają charakter majątkowy, jednak wartość przedmiotu zaskarżenia nie determinuje dopuszczalności skargi kasacyjnej, która w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje co do zasady wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Skoro sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami o prawa majątkowe, to znaczy, że możliwe (a w niektórych przypadkach konieczne) jest oznaczenie w nich wartości przedmiotu sporu oraz wartości przedmiotu zaskarżenia, a sądy kolejnych instancji mają obowiązek egzekwowania od stron oznaczenia tej wartości oraz uprawnienie do weryfikacji podanych kwot.W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 4779 k.p.c., art. 47714 k.p.c.; por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601; z 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, LEX nr 583831; z 22 lutego 2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210), w granicach jej treści i zakresu odwołania.Wskazana błędnie w postępowaniu instancyjnym wartość przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia apelacją nie jest wiążąca dla postępowania kasacyjnego, a w rezultacie zarówno sąd drugiej instancji, jak również Sąd Najwyższy w ramach badania warunków formalnych skargi kasacyjnej może sprawdzić, czy podana w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia jest zgodna z zasadami jej ustalania zawartymi w art. 19-24 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2017 r., II UZ 83/17, LEX nr 2427174 i przytoczone w nim orzecznictwo).W przedmiotowej sprawie spór nie dotyczył przyznania emerytury, ale jej wysokości.

Odwołująca wnosi bowiem o zaliczenie jej do emerytury okresu z lat 2007-2009 gdzie nie pełniła służby. Zatem jej sprawa ma charakter majątkowy bowiem dotyczy wysokości emerytury a nie samego prawa do świadczenia.W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość świadczenia, jest sprawą o prawa majątkowe, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 października 2009 r., II UZ 34/09, LEX nr 574545; z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 30/10, LEX nr 707896; z dnia 2 marca 2011 r., II UZ 1/11, LEX nr 844747; z dnia 23 stycznia 2012 r., II UK 84/11, LEX nr 1163332).

Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach, w których przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia, ustalonego w odniesieniu do świadczeń przyszłych na podstawie art. 22 k.p.c. (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2012 r., III UZP 3/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112).Prawidłowo zatem Sąd Apelacyjny ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.568 zł, co w konsekwencji skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej.Kierując się przedstawionymi motywami, opierając się na treści art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. [ał]