II UZ 53/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 26 września 2005 r.

II UZ 53/05

Sąd drugiej instancji nie ma obowiązku informowania pełnomocnika

ustanowionego z urzędu o dacie upływu terminu do wniesienia kasacji, a więc

brak takiej informacji nie może stanowić podstawy przywrócenia uchybionego

terminu (art. 168 § 1 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Beata Gudowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2005 r. sprawy z wniosku Krystyny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o emeryturę, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2005 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. [...] oddalił wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia kasacji i odrzucił kasację Krystyny B. od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2004 r. [...].

Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu postanowienia uznał, że „do znacznego przekroczenia terminu wniesienia kasacji doszło wskutek opieszałego działania pełnomocnika” powódki ustanowionego dla niej z urzędu. Pełnomocnik został wyznaczony

przez Okręgową Radę Adwokacką w dniu 24 stycznia 2005 r., a termin do wniesienia

kasacji upływał 28 stycznia 2005 r., o czym pełnomocnik wiedział, a mimo tego kasację sporządził dopiero 23 lutego 2005 r. przez co - w ocenie Sądu Apelacyjnego działał „tak, jakby dopiero od daty ustanowienia go pełnomocnikiem rozpoczął swój

bieg miesięczny termin do wniesienia kasacji”. Sąd podkreślił, że powołane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji orzeczenie Sądu Najwyższego z

22 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001 nr 1, poz. 7), nie ma w sprawie zastosowania ponieważ „w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż wniosek o przywrócenie

terminu do wniesienia kasacji jest spóźniony”. Natomiast postanowienie to dotyczyło

sytuacji, gdy „uznanie dokonania czynności za spóźnioną doprowadziło do odrzucenia wniosku” o przywrócenie tygodniowego terminu z art. 169 § 1 k.p.c. do złożenia

wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji.

Podnoszone przez pełnomocnika argumenty, że do uchybienia terminu do

wniesienia kasacji doszło z powodu trudności wnioskodawczyni z poruszaniem się,

Sąd uznał za nieprzekonujące skoro „wnioskodawczyni bez przeszkód stawiała się w

Sądzie, a rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe nie powodują niemożliwości poruszania się”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, „tak znaczne przekroczenie terminu spowodowane zostało przez działania pełnomocnika” i w takiej sytuacji wystąpił brak możliwości przywrócenia terminu do wniesienia kasacji, co powoduje odrzucenie kasacji.

W zażaleniu ubezpieczona wniosła o „rozpoznanie postanowienia” w sprawie

oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji i zarzuciła Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. „przez przyjęcie, iż niewniesienie kasacji

w terminie było zawinione przez pełnomocnika strony”. Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. “poprzez sprzeczność treści postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji z

jego uzasadnieniem”.

Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Wobec zmiany z dniem 6 lutego 2005 r. przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego dotyczących kasacji, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22

grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), w niniejszej

sprawie do zażalenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego

w brzmieniu obowiązującym od wejścia w życie tej ustawy, natomiast co do kasacji w brzmieniu sprzed tej daty.

Wniesione w sprawie zażalenie jest bezzasadne. Ze względu na podniesiony

w nim zarzut kontrola Sądu Najwyższego ograniczona jest do oceny zasadności postanowienia Sądu drugiej instancji odmawiającego przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia kasacji, które wprawdzie nie podlega zaskarżeniu, jednakże ma

decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia zaskarżalnego postanowienia o odrzuceniu kasacji.

Wprawdzie ma rację skarżąca, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nastąpiło po upływie terminu z art. 3934 k.p.c., jednakże nie oznacza to, że termin do

wniesienia kasacji rozpoczął swój bieg od dnia, w którym pełnomocnik dowiedziała

się o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w sprawie. Sąd Najwyższy od początku orzekania kasacyjnego wyjaśnia, że dla biegu terminu do złożenia kasacji nie ma znaczenia złożenie przez stronę (obojętnie - przed, czy po upływie terminu), wniosku o

ustanowienie adwokata z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 1997 r., I PKN 120/97, OSNAPiUS 1998 nr 3, poz. 88). Trafnie natomiast zwrócił

uwagę Sąd Apelacyjny, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik „działał tak, jakby

dopiero od daty ustanowienia go pełnomocnikiem rozpoczął swój bieg miesięczny

termin do wniesienia kasacji”.

Pozbawiona znaczenia prawnego jest okoliczność,

że pełnomocnik - wbrew ustaleniu Sądu - nie został przez tenże Sąd poinformowany

o upływie terminu do wniesienia kasacji, bowiem „otrzymał jedynie do wiadomości

zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem”. Sąd Najwyższy zwraca uwagę,

że nie jest powinnością Sądu drugiej instancji informowanie pełnomocników, także

tych ustanawianych z urzędu, o dacie upływu terminu do wniesienia kasacji; jej

ustalenie należy do wyznaczonego pełnomocnika i jest pierwszą czynnością, jaką w

interesie strony winien podjąć.

Chybione jest powołanie się w zażaleniu na tezę postanowienia Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001 nr 1, poz. 7), ponieważ nie zostało ono wydane w sprawie „typowej”, jak to określiła żaląca się, lecz w zupełnie

odmiennym stanie faktycznym: dotyczyło piątego, z kolejno wyznaczanych pełnomocników, a w jego uzasadnieniu Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał też na powinność pełnomocnika podjęcia, „bez nieuzasadnionej zwłoki” czynności zmierzających do wniesienia kasacji. Żaląca się - wbrew powinności wynikającej z art. 169 § 2

k.p.c. - twierdzenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, że 17 lutego 2005

r., a więc w trzy tygodnie po wyznaczeniu jej pełnomocnikiem, miała „rzeczywistą

możliwość wniesienia kasacji”, w żaden sposób nie uprawdopodobniła. Takie arbitralne twierdzenie nie jest wystarczające dla oceny, że przez okres tych trzech tygodni

nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, porozumienia się z wnioskodawczynią i wniesienia kasacji. Trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że nie są

przekonujące jej argumenty o trudnościach wnioskodawczyni z poruszaniem się,

skoro wnioskodawczyni bez przeszkód stawiała się w Sądzie, a rozpoznane u niej

schorzenia nie powodują niemożliwości poruszania się. Żaląca się w żaden sposób

nie uprawdopodobniła, że przyczyną opóźnienia w niezwłocznym podjęciu przez nią

czynności poprzedzających sporządzenie kasacji było zachowanie się wnioskodawczyni utrudniające pełnomocnikowi porozumienie z nią. Podkreślić należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie jest

powinnością Sądu oceniającego przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia kasacji, jego przywrócenie w każdej sprawie, w jakiej pełnomocnik został ustanowiony

po upływie tego terminu. Skład orzekający zwraca uwagę, że - wbrew przekonaniu

skarżącej - z poglądu wyrażonego w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia

z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, że „za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia

terminu do wniesienia kasacji w rozumieniu art. 169 § 1 in fine k.p.c. należy uznać

nie dzień zawiadomienia adwokata o ustanowieniu go pełnomocnikiem, ale dzień, w

którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od

dnia zawiadomienia go o ustanowieniu go pełnomocnikiem więcej niż o jeden miesiąc”, nie wynika, że w każdej sprawie, w której został wyznaczony pełnomocnik z

urzędu, miesięczny termin z art. 3934 k.p.c. do wniesienia kasacji rozpoczyna swój

bieg z dniem zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Sposób, w jaki Sąd

Najwyższy określił upływ tego terminu nie oznacza, że w konkretnych okolicznościach sprawy termin ten nie jest krótszy. Ocena, kiedy nastąpiła „rzeczywista możliwość wniesienia kasacji” wymaga zachowania pewnej dozy obiektywizmu i uwzględnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na uchybienie terminowi, a więc nie

tylko daty wyznaczenia pełnomocnika, ale także jego działania po powzięciu wiadomości o jego ustanowieniu, przy uwzględnieniu charakteru sprawy i stopnia jej zawiłości. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że sprawa (o wcześniejszą emeryturę), w której

kasacja została wniesiona z uchybieniem terminu nie była skomplikowana pod

względem faktycznym, zebrany w niej materiał dowodowy nie był obszerny, a pod

względem prawnym nie była też zawiła, dlatego też zasadnie Sąd Apelacyjny oddalił

wniosek o przywrócenie uchybionego terminu.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie powołanego przepisu uznał zaskarżone postanowienie za trafne i stosownie do art. 394 1 w aktualnym

brzmieniu w związku z art. 397 § 1 i 39814 k.p.c., orzekł jak w sentencji.