Supreme Court allows cassation appeal by lawyer when court failed to order fee payment first.

Sygn. akt II UZ 52/09

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z wniosku B. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę rodzinną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 grudnia 2010 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 28 października 2009 r.,

1. uchyla zaskarżone postanowienie,

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy kwotę

150 zł (sto pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 października 2009 r., Sąd Apelacyjny odrzucił

(jako nieopłaconą), skargę kasacyjną wnioskodawcy B. M. od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 20 maja 2009 r., w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych, o rentę rodzinną, na podstawie art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.),

wskazując, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych m.in. skarga

kasacyjna podlega opłacie podstawowej w kwocie 30 zł. Stosownie natomiast do

treści art. 1302 § 1 k.p.c. pismu wniesionemu przez adwokata lub radcę prawnego,

jeżeli podlega opłacie w stałej wysokości, która nie została uiszczona, nie nadaje

się dalszego biegu, jak również nie wzywa się do usunięcia tego braku. W myśl art.

3984 k.p.c. skarga kasacyjna powinna odpowiadać warunkom przewidzianym dla

pisma procesowego. Sąd drugiej instancji powołał się

także na uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 26 września 2006 r., II UZP 11/06 (OSNP 2007/11-12/163), w

której wskazano, że art. 1302 § 1 k.p.c. znajduje również zastosowanie do środków

odwoławczych i środków zaskarżenia podlegających opłacie podstawowej o której

mowa w art. 35 i 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych. Sąd Apelacyjny, wskazał że z dniem 1 lipca 2009 r. został co

prawda uchylony art. 1302 § 3 k.p.c. przez art. 1 pkt 3 lit a ustawy z dnia 5 grudnia

2008 r. o zamianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571), stwierdził jednak, iż zgodnie z art. 8 ust. 1

ustawy zmieniającej, przepisy ustawy mają zastosowanie do postępowań

wszczętych po jej wejściu w życie, tak więc przesłanka ta nie dotyczy niniejszej

sprawy, wszczętej przed dniem 1 lipca 2009 r. Z tego względu skarga kasacyjna

podlegała odrzuceniu jako nieopłacona na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając

naruszenie prawa procesowego – art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 3981 § 1

k.p.c. polegające na „zastosowaniu uchylonego przez art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z

dnia 5 grudnia 2008 r. o zamianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw w sytuacji, kiedy uchylony przepis nie znajduje

zastosowania do postępowań wszczętych po dacie wejścia ustawy zmieniającej w

życie - a postępowanie wszczęte skargą kasacyjną nie jest kontynuacją

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem i niezastosowanie przepisu

art. 1302 § 2 k.p.c.”, wniósł o jego uchylenie w pkt II i wraz z orzeczeniem o

kosztach postępowania zażaleniowego.

Pełnomocnik wnioskodawcy wskazał także że „w licznych orzeczeniach

Sądu

Najwyższego

uznawano

i podnoszono,

że

postępowanie

wszczęte

wniesieniem skargi kasacyjnej nie stanowi prostej kontynuacji postępowania, które

toczyło się przed sądami pierwszej i drugiej instancji, lecz stanowi nowe szczególne

postępowanie kontrolne, uregulowane w odrębnym dziale, poza unormowaniami

zwykłych środków odwoławczych, różniących się w sposób zasadniczy od

postępowań merytorycznych w sądach pierwszej i drugiej instancji (postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZ 3/07, oraz z dnia 24 sierpnia

2007 r., I CZ 93/07, oba niepublikowane). Skarga kasacyjna przysługuje od

orzeczeń prawomocnych (art. 3981 § 1 k.p.c.) i nie jest środkiem prawnym

wnoszonym w toku instancji (w ramach instancyjnego postępowania sądowego)”.

W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy, „skoro wydanie prawomocnego wyroku

przez Sąd odwoławczy kończy postępowanie prowadzone w toku instancji, to

wszystkie czynności procesowe podejmowane są już poza tokiem instancji. W

konsekwencji do skargi kasacyjnej od wyroku Sądu drugiej instancji wydanego

przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, a wniesionej po dniu jej

wejścia w życie Sąd II instancji z rażącym naruszeniem prawa procesowego

zastosował uchylony przepis art. 1302 § 3 k.p.c., zgodnie z którym sąd odrzucał bez

wezwania o uiszczenia opłaty pismo wniesione m.in. przez adwokata, w tym skargę

kasacyjną, podlegającą opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od

wskazanej prze stroną wartości przedmiotu zaskarżenia”. Do oceny, że dla

postępowania wszczętego w sprawie złożoną skargę kasacyjną obowiązujący jest

stan prawny z daty jego wszczęcia prowadzi w ocenie pełnomocnika „brzmienie art.

XVI § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy wprowadzające

Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.), ustanawiającego

wyjątek od wyrażonej w art. XV § 1 zdanie 1 zasady bezzwłocznego działania

nowej ustawy procesowej. Wyjątek ten (art. XVI § 2 ustawy) nie dotyczy

kończących postępowanie w sprawie prawomocnych orzeczeń zapadłych przed

Sądem II instancji, co oznacza, że do skargi kasacyjnej znajduje zastosowanie

reguła określona w art. XV § 1 zdanie 1 Przepisów wprowadzających”.

Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy przedstawił do rozstrzygnięcia

składowi powiększonemu Sądu Najwyższego zagadnienie prawne: „czy podlega

odrzuceniu nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez adwokata po dniu wejścia

w życie w dniu 1 lipca 2009 r. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (...), która uchyliła (w

art. 1 pkt 3 lit. a) art. 1302 § 3 k.p.c., jeżeli nie został on uprzednio wezwany przez

sąd we właściwym trybie do usunięcia tego braku (opłacenia skargi)?"

(postanowienie z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II UZ 52/09).

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zażalenie okazało się uzasadnione.

W uchwale z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10, której nadano moc

zasady prawnej, Sąd Najwyższy w składzie powiększonym uznał, że „nieopłacona

skarga kasacyjna złożona przez adwokata lub radcę prawnego po wejściu w życie

ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (...), podlega odrzuceniu w razie

niewykonania zarządzenia wzywającego do opłacenia skargi (art. 3986 § 2 k.p.c. w

związku z art. 130 § 1 k.p.c.)”. W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy, przyjął że w

związku z uchyleniem art. 1302 § 3 k.p.c., w razie wniesienia skargi kasacyjnej

podlegającej opłacie stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę

wartości przedmiotu zaskarżenia, przez adwokata lub radcę prawnego odpowiednie

zastosowanie znajduje art. 130 § 1 k.p.c., co oznacza że odrzucenie takiej skargi

może nastąpić jedynie w przypadku niewykonania zarządzenia sądu wzywającego

pełnomocnika do jej opłacenia. Uchwała ta jest wiążąca w niniejszej sprawie.

Tym się kierując orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art.398 16 w

związku z art.3941 § 3 k.p.c.