Supreme Court dismisses retrial request as evidence existed before final judgment and was known to the party.

Sygn. akt II UZ 51/09

POSTANOWIENIE

Dnia 12 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku M. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 marca 2010 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 lipca 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną

przez M. K. w sprawie … 341/08 zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 29 października 2008 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarga ta nie

opiera się na ustawowej przyczynie wznowienia, bowiem wskazywana przez

skarżącego decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 8

maja 2008 r. ujawniająca rzeczywisty stan okresów składkowych i nieskładkowych

w wymiarze 2 lata i 7 dni nie stanowi ani „wykrytego” dowodu, ani „wykrytej”

okoliczności, o jakich stanowi przepis art. 403 § 2 k.p.c. Stanowisko to uzasadnił

tym, że powyższa decyzja zapadła przed wydaniem przez Sąd Apelacyjny

prawomocnego wyroku w sprawie … 341/08, zatem dowód ten nie może zostać

uznany za ujawniony po wydaniu powyższego wyroku. Ponadto wynikający z tej

decyzji stan okresów składkowych i nieskładkowych był znany skarżącemu w

postępowaniu w tej sprawie, bowiem wynikał on z załączonych do wniosku o rentę

z dnia 5 sierpnia 2005 r. dokumentów i na tę okoliczność powoływał się skarżący w

odwołaniu od decyzji z dnia 29 listopada 2005 r. stanowiącej przedmiot

postępowania w powyższej sprawie. Decyzja z dnia 8 maja 2008 r. oparta została

na zaświadczeniu z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 20 lipca 2005 r.,

złożonym przy wniosku o rentę z dnia 5 lipca 2005 r.

Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił

skargę.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 403

§ 2 k.p.c. i wniósł o uchylenie postanowienia i zasądzenie od pozwanego na swoją

rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nie polega na prawdzie

twierdzenie Sądu Apelacyjnego, iż decyzja z dnia 8 maja 2008 r. oparta została na

zaświadczeniu z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 20 lipca 2005 r., złożonym

przy wniosku o rentę z dnia 5 lipca 2005 r. Z tych przyczyn, zdaniem skarżącego,

uzasadnione jest powołanie się w zażaleniu na nowy dowód w postaci zaświadczeń

z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 13 grudnia 2007 r., który dostarczony został

pozwanemu przy wniosku o rentę z dnia 7 stycznia 2008 r., gdyż z treści

zaskarżonego postanowienia dowiedział się on, że zaszła potrzeba powołania się

na niego – z uwagi na nieprawdziwe ustalenia Sądu drugiej instancji.

Skarżący podkreślił, że organ rentowy w odpowiedzi na apelację nie negował

stażu ubezpieczeniowego w wymiarze 2 lat i 7 dni. Nie miał więc powodu, aby

powoływać się na okoliczność odbytego stażu ubezpieczeniowego w takim

wymiarze, a potrzeba taka powstała w związku z decyzją organu rentowego z dnia

8 maja 2008 r. Zaniechanie przez ubezpieczonego przedstawiania w postępowaniu

w sprawie … 341/08 dowodów na tę okoliczność nie wynikało zatem z jego

zaniedbania, ale z braku takiej potrzeby.

Skarżący wniósł także o „zbadanie z urzędu” czy nie zachodzi nieważność

postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 77 § 1 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.), gdyż podczas przeglądania akt w sekretariacie Sądu jego pełnomocnik

dowiedziała się, że w składzie orzekającym w sprawie … 341/08 brała udział sędzia

delegowana B. M. Swoją wątpliwość w tym zakresie skarżący uzasadnił

dochodzącymi sygnałami o nieprawidłowych przypadkach delegowania sędziów

przez osoby inne niż Minister Sprawiedliwości, a „w sprawie właściwej delegacji

wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 81/07”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności podnieść należy – w ramach sugerowanego zarzutu

nieważności postępowania z uwagi na niewłaściwy skład sądu (art. 379 pkt 4 k.p.c.)

- że wątpliwości skarżącego odnośnie do sędziego Sądu Apelacyjnego B. M.,

biorącego udział w wydaniu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 października

2008 r., w sprawie … 341/08, są nieuprawnione. Z protokołu rozprawy apelacyjnej

nie wynika, aby była ona sędzią Sądu Okręgowego delegowanym do orzekania w

Sądzie Apelacyjnym, a skarżąca nie przedstawiła żadnego uzasadnienia dla

takiego twierdzenia poza stwierdzeniem ogólnym i niedookreślonym, że o tym

fakcie „dowiedziała się”. Sąd Najwyższy nie ma obowiązku dokonywania z urzędu

sprawdzania zachowania zasad delegowania sędziów w każdym przypadku skargi

kasacyjnej od orzeczenia zapadłego z udziałem sędziego delegowanego. Jest to

konieczne jedynie w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do zgodności

składu orzekającego z przepisami prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24

czerwca 2009 r., II PK 286/08, LEX nr 521924 oraz z 15 czerwca 2008 r., I UK

337/07, LEX nr 491453). Takich zaś wątpliwości skarżąca nie przedstawiła – w

szczególności poprzez powołanie się na „dochodzące sygnały o nieprawidłowych

przypadkach delegowania sędziów przez osoby inne niż Minister Sprawiedliwości”.

Ważniejsze jest jednak to, że powoływana przez skarżącą uchwała III CZP 81/07

straciła już na aktualności wobec uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z

dnia 14 listopada 2007 r., BSA 1-4110-5/07, w której przyjęto, że ustawowe

uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego do pełnienia

obowiązków w innym sądzie, przewidziane w art. 77 § 1 ustawy - Prawo o ustroju

sądów powszechnych może być z w jego zastępstwie lub z jego upoważnienia (art.

37 ust. 5 i ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tekst jednolity:

Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) wykonywane przez sekretarza stanu lub

podsekretarza stanu.

Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania w razie

późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła

skorzystać w poprzednim postępowaniu. Istotę omawianego przepisu stanowi to, że

strona nie mogła skorzystać z okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w

poprzednim postępowaniu. W przeciwnym razie mogłyby one wchodzić w skład

stanu faktycznego stanowiącego podstawę wyrokowania. Instytucja wznowienia

postępowania ma właśnie na celu, jeśli chodzi o rozważaną podstawę wznowienia,

zapewnienie - z zastrzeżeniem spełnienia się innych przesłanek - możliwości

ponownego rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem okoliczności faktycznych lub

środków dowodowych, które, obiektywnie rzecz biorąc, już istniały w chwili

wyrokowania (zamknięcia rozprawy), ale z których zainteresowana strona nie

mogła skorzystać. Utrwalony jest pogląd, że

możliwość powoływania nowych

faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków

dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego postępowania (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05,

LEX nr 186917; z dnia 20 kwietnia 2000 r., II UKN 167/00, PPiPS 2001 r., nr 6, poz.

70; z dnia 12 listopada 1998 r., II UKN 306/1998, OSNP - wkł. 1999 r., nr 3, poz. 3;

uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP

1969 r., z. 12, poz. 208; postanowienie z dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZ 4/75,

OSNCP 1976 r., z. 2, poz. 38; wyrok z dnia 10 kwietnia 1973 r., II CR 104/73,

OSNCP 1974 r., z. 2, poz. 29). W orzecznictwie przyjmuje się także, że okoliczność

faktyczna, obok prawomocnego wyroku i środka dowodowego stanowi równoważną

i samodzielną podstawę wznowienia postępowania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 lipca 1982 r., II CO 4/82 (LEX nr 8443). Podzielając

powyższe stanowisko uznać należy, że w hipotezie omawianego przepisu ujęte są

zatem dwie sytuacje. Po pierwsze, strona po prawomocnym zakończeniu sprawy

wykryje okoliczność, która istniała wcześniej, lecz nie była jej znana, nie mogła się

więc na nią uprzednio powołać. Wtedy przedstawiane dowody na „wykrytą”

okoliczność nie muszą istnieć przed prawomocnym wyrokiem. Wystarczającą

podstawą jest ta „wykryta” okoliczność. Za taką koncepcją opowiedział się Sąd

Najwyższy w przywołanym postanowieniu II CO 4/82 oraz w postanowieniu z dnia

15 maja 2007 r., V CZ 36/07 (LEX nr 442637), z którego tezy wynika, że z uwagi na

rozdzielenie kategorii "środka dowodowego" i "okoliczności faktycznej", jako

uzasadniających podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c., samo ustalenie, że

środek dowodowy zaistniał po uprawomocnieniu się wyroku w postępowaniu,

którego wznowienia się żąda, nie wystarcza do rozstrzygnięcia, że nie zachodzi

podstawa wznowienia, może ją, bowiem stanowić okoliczność faktyczna istniejąca

jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku w poprzednim postępowaniu. W tym

przypadku samodzielną podstawą wznowienia postępowania jest zatem „wykryta

okoliczność”. W drugiej zaś sytuacji strona przedstawia środek dowodowy wykryty

później (po prawomocnym zakończeniu sprawy), ale koniecznie istniejący

wcześniej (przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy) – a więc środek

dowodowy, z którego nie mogła skorzystać (nie skorzystała) - na okoliczność znaną

jej wcześniej, a więc taką, której istnienia nieskutecznie dowodziła w poprzednim

postępowaniu, objętym skargą o wznowienie postępowania. Tak też przyjął Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UZ 41/07 (LEX nr

469186), wywodząc w jego tezie, że podstawę wznowienia postępowania mogą

stanowić okoliczności znane stronie postępowania przed wydaniem wyroku, których

istnienia dowodzi ona w skardze o wznowienie postępowania za pomocą środka

dowodowego

wykrytego

po

wydaniu

tego

wyroku.

Podobne

stanowisko

przedstawione zostało w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2007 r.

w sprawie I CZ 5/07 (LEX nr 278667). W tej drugiej, omawianej sytuacji skarga jest

oparta na samodzielnej podstawie w postaci wykrycia środka dowodowego

(dowodu).

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że trafnie Sąd

Apelacyjny przyjął, iż decyzja organu rentowego z dnia 8 maja 2008 r., wydana

przed wyrokiem tego Sądu z dnia 29 października 2008 r. (w sprawie … 341/08), a

więc przed prawomocnym zakończeniem sprawy objętej skargą o wznowienie

postępowania nie stanowi „wykrytego środka dowodowego” w rozumieniu art. 402

§ 2 k.p.c., skoro zaistniał on przed prawomocnym zakończeniem sprawy …

341/08.

Nie

stanowi

jej

także

„wykryta

okoliczność”

w

postaci

stażu

ubezpieczeniowego wynoszącego 2 lata i 7 dni, gdyż była ona znana

ubezpieczonemu i powoływana w trakcie postępowania w sprawie … 341/08, skoro

chociażby w apelacji wniesionej w tej sprawie od wyroku Sądu Okręgowego z dnia

20 grudnia 2007 r. (… 276/06) zarzucał, między innymi, naruszenie prawa

procesowego, które, jego zdaniem, miało polegać na tym, że błędnie przyjęto, iż

ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 1 roku, 10 miesięcy i

15 dni, podczas kiedy z akt rentowych wynika, że okres udowodniony to 2 lata i 7

dni. Co więcej, ta okoliczność, znana była Sądowi, tak pierwszej jak i drugiej

instancji, ponieważ została przyznana przez organ rentowy jeszcze postępowaniu

przed Sądem pierwszej instancji w piśmie procesowym z dnia 30 października 2006

r. (k - 42 akt sądowych), a to oznacza, że nie wymagała ona dowodzenia (art. 229

k.p.c.). Już tylko z tej przyczyny okoliczność, że ubezpieczony legitymuje się

stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 2 lat i 7 dni, nie może zostać uznana za

„wykrytą okoliczność” i w konsekwencji decyzja z dnia 8 maja 2008 r., nie może

stanowić podstawy wznowienia postępowania z uwagi na „wykryty środek

dowodowy”. Innymi słowy, ani okoliczność faktyczna przyznana przez stronę

przeciwną w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem, ani środek

dowodowy, który miałby tę przyznaną okoliczność potwierdzać, nie stanowi

podstawy wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 403 § 2 k.p.c.

Z tych względów zaskarżone postanowienie znajduje oparcie w przepisie art.

410 § 1 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na mocy 39814 k.p.c. w

zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.