II UZ 50/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 50/09

POSTANOWIENIE

Dnia 20 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku J. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2010 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 września 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny, na skutek rozpoznania

apelacji J. P. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

J. z dnia 21 października 2008 r. oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji

organu rentowego odmawiającej przyznania jej prawa do renty z tytułu niezdolności do

pracy, oddalił złożony przez ubezpieczoną środek odwoławczy. Powyższe orzeczenie

wraz z uzasadnieniem J. P. otrzymała w dniu 6 kwietnia 2009 r., a w dniu następnym

zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu do

wniesienia w sprawie skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 4 maja 2009 r. Sąd

Apelacyjny przyznał wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu i pismem

z dnia 20 maja 2009 r. zwrócił się do Okręgowej

Rady

Adwokackiej

o

wyznaczenie adwokata dla ubezpieczonej. Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 25

maja 2009 r. wyznaczyła dla wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu w osobie

adwokata S. W., którego w dniu 29 maja 2009 r. poinformowała o terminie otrzymania

przez J. P. orzeczenia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna została złożona w dniu 15

lipca 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w

uzasadnieniu którego adwokat R. W., substytut S. W. wskazał, że pełnomocnik

dowiedział się o sprawie dopiero 29 maja 2009 r., przy czym sama wnioskodawczyni

zgłosiła się do kancelarii po upływie terminu do wniesienia skargi. Do pisma została

załączona kserokopia zwolnienia lekarskiego adwokata S. W., z którego wynika, że

przebywał on na zwolnieniu lekarskim od dnia 20 maja 2009 r. do 9 lipca 2009 r.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. oddalił wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzucił skargę kasacyjną.

Mając na uwadze, że wnioskodawczyni otrzymała wyrok Sądu Apelacyjnego wraz z

uzasadnieniem w dniu 6 kwietnia 2009 r., w związku z czym termin do wniesienia

skargi kasacyjnej upłynął dnia 6 czerwca 2009 r., skarga kasacyjna została złożona po

terminie dopiero w dniu 15 lipca 2009 r. Po analizie materiału dowodowego Sąd

Apelacyjny doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki przepis art.

168 k.p.c., a tym samym brak było w sprawie podstaw do przywrócenia

wnioskodawczyni terminu do złożenia skargi kasacyjnej. A. S. W. otrzymał wiadomość

o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 29 maja 2009 r., a zatem w

okresie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Powyższa informacja powinna

zobowiązać pełnomocnika do dołożenia niezbędnej zawodowej staranności, by

odpowiednio i należycie zastąpić stronę, tym bardziej, że niebawem upływał termin do

wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wnioskodawczyni wiedział już w momencie

doręczenia zawiadomienia z Rady Adwokackiej o tym, że przebywa na długim

zwolnieniu lekarskim. Wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu S. W. nie tylko nie

powiadomił Okręgowej Rady Adwokackiej o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim i

swojej chorobie, ale także nie podjął jakichkolwiek innych czynności, które

prowadziłyby do zachowania ustawowego terminu do złożenia środka zaskarżenia,

czy też tylko nieznacznego jego

przekroczenia.

Zdaniem

Sądu Apelacyjnego w okolicznościach sprawy

wyznaczony obrońca z urzędu, powiadomiony dodatkowo o terminie otrzymania przez

J. P. orzeczenia z uzasadnieniem, a więc uprzedzony niejako o upływającym terminie

do wniesienia skargi, winien - jeśliby doszedł do przekonania, że stan jego zdrowia nie

pozwala na podjęcie odpowiednich działań - zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką

o swoim stanie uniemożliwiającym reprezentowanie strony. Jeżeli zaś powyższego nie

uczynił, jego obowiązkiem było takie zorganizowanie czynności, by złożyć skargę

kasacyjną w terminie, np. powinien niezwłocznie ustanowić swojego substytuta do jej

sporządzenia, tym bardziej, że złożony środek zaskarżenia został sporządzony przez

działającego w zastępstwie S. W. - adwokata R. W. W konsekwencji oddalenia

przedmiotowego wniosku Sąd Apelacyjny na mocy art. 398 6 § 2 k.p.c. odrzucił złożoną

po terminie skargę kasacyjną.

Na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła zażalenie przyjmując

za podstawę: naruszenie prawa procesowego - art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art.

168 § 1 k.p.c. i 169 § 1 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej jako spóźnionej, w

wyniku niezasadnego oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia,

pomimo wykazania okoliczności świadczących o braku winy strony w uchybieniu temu

terminowi i złożenia przedmiotowego wniosku przed upływem tygodnia od czasu

ustania przyczyny uchybienia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45

ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności, w wyniku pozbawienia wnioskodawczyni prawa

do sądu, w sytuacji gdy wykazała ona brak swojej winy w uchybieniu terminowi do

złożenia skargi kasacyjnej, a mimo tego, wniosek o jego przywrócenie został

oddalony, zaś skarga kasacyjna odrzucona, jako złożona po terminie. Mając na

uwadze powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z

poprzedzającym je postanowieniem o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do

wniesienia przez wnioskodawczynię skargi kasacyjnej i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu rentowego na

rzecz

wnioskodawczyni

kosztów

postępowania

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

zażaleniowego

według

norm

Według poglądu sformułowanego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z

dnia 11 sierpnia 1998 r., II CKN 415/98 (nie publ.), że ustanie przyczyny uchybienia

terminowi do złożenia kasacji przez stronę, dla której pełnomocnika z urzędu

ustanowiono dopiero podczas biegu terminu do złożenia kasacji, następuje z chwilą

zawiadomienia go o ustanowieniu i gdy wyczerpie czas niezbędny do zapoznania się z

aktami sprawy oraz do opracowania i wniesienia kasacji. Podzielił go Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, przyjmując, że przyczyna

uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez

sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w

dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, nie później

jednak niż miesiąc od dnia zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem. Sąd

Najwyższy podkreślił, że wobec tego, iż w typowej sytuacji procesowej ustawa

przewiduje dla tych czynności termin miesięczny (obecnie na podstawie art. 398 5 § 1

termin dwumiesięczny), skrócenie tego okresu stronie, dla której ustanowiono

pełnomocnika, byłoby ograniczeniem jej uprawnień. Kontynuacją tej linii orzeczniczej

były postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., II UZ 72/04 (OSNP

2005, nr 20, poz. 325) i z dnia 26 września 2005 r., II UZ 53/05 (OSNP 2006, nr 15-16,

poz. 255). Ten kierunek wykładni jest zgodny z przyjętym już wcześniej w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienia dnia 10 września 1971 r., I CZ

138/71, OSPiKA 1972, nr 3, poz. 50 oraz z dnia 24 czerwca 1999 r., II CKN 349/99,

nie publ.) ogólniejszym poglądem, że w razie

zastępowania strony przez

pełnomocnika procesowego, tygodniowy termin przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c. liczy

się od czasu, w którym pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł

dokonać zamierzonej czynności procesowej.

Mając na uwadze powyższe poglądy oraz stan faktyczny niniejszej sprawy,

w którym Okręgowa Rada Adwokacka dopiero w dniu 25 maja 2009 r. wyznaczyła dla

wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata S. W. w okresie, kiedy

przebywał on na zwolnieniu lekarskim (od 20 maja 2009 r. do 9 lipca 2009 r.) - uznać

należy, iż złożenie skargi kasacyjnej w dniu 15 lipca 2009 r. wraz z wnioskiem o

przywrócenie terminu do jej wniesienia po upływie sześciu dni od zakończenia

choroby S. W., będącej usprawiedliwioną przeszkodą w podjęciu obowiązków

pełnomocnika

wnioskodawczyni

jest usprawiedliwione i stanowi przesłankę

przywrócenia terminu z art. 168 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak

postanowienia.

w sentencji