II UZ 49/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 49/09

POSTANOWIENIE

Dnia 20 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku E. B.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o wypłatę

części uzupełniającej renty,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2010 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 23 września 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Decyzją z 22 sierpnia 2008 r., wydaną w imieniu Prezesa Kasy Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego, Placówka Terenowa KRUS w L., działając z urzędu,

zawiesiła ubezpieczonemu E. B. od 1 października 2008 r. 100% części

uzupełniającej jego renty rolniczej, ze względu na prowadzenie działalności

rolniczej wraz z żoną, która ma ustalone prawo do świadczeń emerytalnorentowych.

Od powyższej decyzji odwołał się ubezpieczony podnosząc, że narusza ona

art. 28 ust. 6 pkt 2 i art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników,

ponieważ jego żona nie posiada ustalonego prawa do emerytury i renty, bo chociaż

ukończyła 60 lat, nie starała się o emeryturę.

Sąd Okręgowy w L. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 8

grudnia 2008 r., oddalił odwołanie ubezpieczonego. Następnie Sąd Apelacyjny

wyrokiem z 2 czerwca 2009 r., oddalił jego apelację.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w imieniu ubezpieczonego

wniósł jego pełnomocnik. Wartość przedmiotu zaskarżenia została określona w

skardze kasacyjnej na kwotę 7.101 zł.

Postanowieniem z 23 września 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c., uznając

ją za niedopuszczalną ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Apelacyjny podniósł, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie

była jedynie wysokość renty rolniczej wnioskodawcy, wobec wstrzymania wypłaty

części uzupełniającej tego świadczenia, skoro prawo do świadczenia zostało mu

przyznane. Spór dotyczył więc prawa majątkowego w postaci wysokości

świadczenia,

stanowiącej

różnicę

pomiędzy

wysokością

dochodzonego

świadczenia a świadczeniem faktycznie wypłacanym. W odniesieniu do takiego

roszczenia w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi

kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w

wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny podkreślił, że

renta jest świadczeniem powtarzającym się, stąd o wartości przedmiotu

zaskarżenia decyduje wartość dochodzonego świadczenia za okres roku, zgodnie z

art. 22 k.p.c.

Postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

o

odrzuceniu

skargi

kasacyjnej

zaskarżyła w całości zażaleniem pełnomocnik ubezpieczonego, wnosząc o

uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego podniosła, że błędnie

Sąd Apelacyjny przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie art.

3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., zgodnie z którym w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana

wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł.

W ocenie pełnomocnika skarżącego, Sąd Apelacyjny błędnie ustalił przedmiot

sporu przyjmując, że jest nim „wysokości renty rolniczej wnioskodawcy, wobec

wstrzymania wypłaty części uzupełniającej tego świadczenia, skoro prawo do

świadczenia zostało mu przyznane". Przedmiotem decyzji organu rentowego było

wstrzymanie wypłaty części uzupełniającej renty w wymiarze 100%. W odwołaniu

do sądu ubezpieczony nie domagał się ustalenia wysokości renty, lecz uchylenia

zaskarżonej decyzji. Zaskarżył samą zasadę decyzji organu rentowego dotyczącą

wstrzymania wypłaty renty, a nie podważał wyliczeń organu rentowego co do jej

wysokości. W ocenie pełnomocnika skarżącego, przedmiotem sporu na etapie

postępowania sądowego nie było ustalenie wysokości renty rolniczej, lecz ustalenie

zasadności jej wstrzymania. Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że przedmiotem sporu

jest „wysokość renty rolniczej" stanowiącej różnicę pomiędzy poszczególnymi

częściami renty, podczas gdy spór sprowadzał się wyłącznie do kwestii zasadności

jej wstrzymania.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w sprawie znajdował zastosowanie art.

3982 § 1 k.p.c. zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości

przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub

renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w sprawach gospodarczych - niższa niż

siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. W sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury

lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Odrzucając skargę kasacyjną jako niedopuszczalną ze względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia niższą niż dziesięć tysięcy złotych, Sąd Apelacyjny

prawidłowo przyjął, że sprawa o wypłatę części uzupełniającej renty ma charakter

majątkowy i nie jest jednocześnie sprawą o przyznanie lub wstrzymanie prawa do

tego świadczenia. Sąd Apelacyjny trafnie ocenił, że przedmiotem rozpoznawanej

sprawy była jedynie wysokość renty rolniczej wnioskodawcy, wobec wstrzymania

wypłaty części uzupełniającej tego świadczenia, gdyż prawo do tego świadczenia

(renty rolniczej) zostało mu przyznane i nie było kwestionowane.

Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że w sprawie,

w której kwestionuje się zawieszenie części uzupełniającej renty lub emerytury,

dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Aktualne pozostaje w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące

dopuszczalności kasacji z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (por.

postanowienie z 11 marca 2004 r., II UZ 6/04, niepublikowane, postanowienie z 27

marca 2003 r., II UZ 14/03, niepublikowane, postanowienie z 4 czerwca 2003 r., II

UK 314/02, niepublikowane). Zatem w sprawie, w której kwestionuje się

zawieszenie

części

uzupełniającej

renty

rolniczej,

dopuszczalność

kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 398

skargi

§ 1 k.p.c.),

ponieważ sprawa ta nie jest sprawą o przyznanie renty ani sprawą o jej

wstrzymanie (por. podobny pogląd co do wstrzymania wypłaty „dodatku do

świadczenia emerytalnego” w postaci tzw. dodatku kombatanckiego wyrażony w

postanowieniu SN z 21 lipca 2004 r., II UZ 28/04, niepublikowanym).

Pełnomocnik skarżącego podnosi w zażaleniu, że przedmiotowa sprawa

dotyczyła kwestii „wstrzymania renty, a nie ustalenia jej wysokości, czy też

dochodzenia zapłaty oznaczonej sumy”, co - zdaniem pełnomocnika – oznacza

konieczność oceny, czy organ rentowy w sposób uzasadniony wstrzymał wypłatę

renty

rolniczej.

Zdaniem

Sądu

Najwyższego,

pełnomocnik

skarżącego

bezpodstawnie przyjmuje w zażaleniu, że przedmiotową sprawę należy zaliczyć do

spraw o wstrzymanie renty w rozumieniu 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. Stanowisko

przedstawione w zażaleniu jest błędne.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania

sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono

odwołanie (art. 4779 k.p.c., art. 47714 k.p.c.). Decyzja pozwanego organu rentowego

dotyczyła

zawieszenia, od 1 października 2008 r., 100% części uzupełniającej

renty rolniczej wypłacanej ubezpieczonemu ze względu na prowadzenie przez

niego działalności rolniczej wraz z żoną, która ma ustalone prawo do świadczeń

emerytalno-rentowych. Przedmiot decyzji organu rentowego wyznaczał zakres

orzekania przez Sądy obu instancji i nie uległ zmianie w toku postępowania

sądowego. W zaskarżonej decyzji organ rentowy nie orzekał o przyznaniu lub

wstrzymaniu skarżącemu renty (prawo do tego świadczenia zostało wnioskodawcy

przyznane i od 14 lipca 1992 r. otrzymuje on rentę rolniczą), ale na podstawie art.

28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników zawiesił

wypłatę 100% części uzupełniającej, stanowiącej dodatek do renty rolniczej.

Zgodnie z treścią art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wypłata

emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia społecznego rolników ulega

częściowemu zawieszeniu, na zasadach określonych w ust. 2-8 tego przepisu,

jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą.

W istocie zatem sprawa – wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego –

dotyczyła wysokości wypłaty części uzupełniającej renty. Pełnomocnik skarżącego

potwierdziła majątkowy charakter sprawy, określając w skardze kasacyjnej wartość

przedmiotu zaskarżenia na kwotę 7.101 zł. Podana wartość przedmiotu

zaskarżenia była niższa niż dziesięć tysięcy złotych, zatem skarga kasacyjna

podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, zgodnie z treścią art. 398 2 § 1 zdanie

pierwsze k.p.c. Uniezależnienie dopuszczalności skargi kasacyjnej od wartości

przedmiotu zaskarżenia dotyczy spraw o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub

renty, natomiast przepis ten nie wymienia spraw o zawieszenie części emerytury

lub renty.

W przypadku wnioskodawcy zawieszona została część uzupełniająca renty

rolniczej na podstawie art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników, albowiem zaskarżona decyzja dotyczyła zawieszenia od 1

października 2008 r. części uzupełniającej jego renty ze względu na prowadzenie

działalności rolniczej wraz z żoną, która ma ustalone prawo do świadczeń

emerytalno-rentowych. W wyniku zawieszenia części renty na tej podstawie

prawnej nie była wypłacana ubezpieczonemu jej część uzupełniająca. Nie nastąpiło

zatem wstrzymanie renty, lecz zawieszenie wypłaty jej części uzupełniającej.

Sprawę, w której kwestionuje się zawieszenie części uzupełniającej renty rolniczej,

można porównać do sprawy, w której kwestionuje się zmniejszenie emerytury z

powodu przekroczenia dolnej granicy przychodów. W obu typach spraw nie

następuje wstrzymanie świadczenia, zatem spraw tych nie dotyczy zdanie drugie

art. 3922 § 1 k.p.c. i dopuszczalność skargi kasacyjnej w tego rodzaju sprawach

zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z 15 maja 2001 r., II UZ 28/01, OSNP 2003 nr 6, poz. 160; z 11 marca 2004 r. II

UZ 6/04, niepublikowane, z 18 marca 2008 r., II UZ 4/08, OSNP 2009, nr 11-12,

poz. 163). Skoro zatem przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego w rozpoznawanej

sprawie nie było prawo

zawieszenie

wypłaty

jej

wnioskodawcy do renty ani jej wstrzymanie, lecz

części

uzupełniającej,

a

wartość

zawieszonego

świadczenia nie sięgała dziesięciu tysięcy złotych rocznie, skarga kasacyjna była

niedopuszczalna.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3

k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie.