II UZ 4/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 4/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku H. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej firmy "I.-G." T. J. i Z. W.

o ubezpieczenie społeczne,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 19 marca 2010 r.,

na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 27 listopada 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 27 listopada 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni H. W. od

wyroku tego Sądu z dnia 16 czerwca 2009 r.

W motywach postanowienia Sąd drugiej instancji wskazał, że pełnomocnik

wnioskodawczyni nadał w dniu 19 czerwca 2009 r. w Urzędzie Pocztowym w […]

przesyłkę zawierającą wniosek o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 16 czerwca 2009 r. Wskutek oczywistej pomyłki pełnomocnikowi doręczony

został w dniu 15 września 2009 r. odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem, co nie

może być potraktowane jako doręczenie w trybie art. 387 § 3 k.p.c., zgodnie z

którym orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się tej stronie, która w terminie

tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia. Żądanie doręczenia

odpisu wyroku z uzasadnieniem w terminie przewidzianym przez art. 387 § 3 k.p.c.

jest zaś warunkiem dopuszczalności skargi kasacyjnej. Jeżeli zatem strona nie

zażądała skutecznie doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem, termin do wniesienia

skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczyna biegu i wniesienie tego środka

odwoławczego jest niedopuszczalne, wobec czego podlega on odrzuceniu na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na to postanowienie, zarzucając:

-

naruszenie art. 387 k.p.c., art. 3985 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c.

przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji

błędne uznanie, iż w sprawie nie doszło do doręczenia odpisu wyroku z

uzasadnieniem i skarga jest niedopuszczalna;

-

naruszenie art. 45 Konstytucji RP gwarantującego prawo do sprawiedliwego

i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w ten sposób, że

„wniosek pełnomocnika z dnia 19 czerwca 2009 r. najpierw traktowany jest

jako wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, odpis wyroku

podlega doręczeniu w dniu 15 września 2009 r., a dopiero na etapie

wniesienia skargi kasacyjnej Sąd uznaje, że wniosek z dnia 19 czerwca

2009 r. był jedynie wnioskiem o doręczenie odpisu wyroku bez uzasadnienia,

co uzasadnia odrzucenie skargi, zdaniem strony skarżącej, jeżeli wniosek

był traktowany jedynie jako doręczenie odpisu wyroku, nie było przeszkód,

aby taki odpis był doręczony dopiero po upływie 3 miesięcy”;

-

błędne przyjęcie, że w sprawie nie doszło do doręczenia odpisu wyroku wraz

z uzasadnieniem oraz nieuzasadnione wskazanie, że doręczenie nastąpiło

wyłącznie w wyniku oczywistej omyłki, czym naruszono art. 7 Konstytucji RP.

Żaląca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi

kasacyjnej do Sądu Najwyższego celem merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 3985 § 1 k.p.c., termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi dwa

miesiące i rozpoczyna bieg od dnia doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z

uzasadnieniem.

Zgodnie

z

utrwalonymi

poglądami

judykatury,

warunkiem

skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej jest uprzednie doręczenie stronie odpisu

wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem, po złożeniu przez stronę wniosku w

tym przedmiocie w trybie art. 387 § 3 k.p.c. (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 15 listopada 1999 r., III CZ 126/99, LEX nr 528171, z dnia 14

września 2004 r., III CZ 74/04, LEX nr 182066, czy z dnia 28 marca 2007 r., III CSK

66/07, LEX nr 315345). Drogę do wniesienia skargi kasacyjnej otwiera zatem nie

doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w ogóle, ale tylko takie doręczenie,

które następuje w uwzględnieniu wniosku strony w tym przedmiocie złożonego w

trybie przewidzianym przez art. 387 § 3 k.p.c. Inaczej rzecz ujmując, skuteczne

wniesienie skargi kasacyjnej możliwe jest wówczas, gdy doręczenia dokonano

prawidłowo, tj. zgodnie z wymaganiami przepisu art. 387 § 3 k.p.c., stanowiącego

że orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się tej stronie, która w terminie

tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia. W przepisie tym

jednoznacznie chodzi o żądanie doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, którego

to wniosku brakuje w niniejszej sprawie, albowiem, tak jak wskazał Sąd Apelacyjny,

pismem z dnia 19 czerwca 2009 r. pełnomocnik wnioskodawczyni zażądał

doręczenia jedynie odpisu wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. Okoliczność, iż w

takiej sytuacji Sąd doręczył pełnomocnikowi wnioskodawczyni odpis wyroku z

uzasadnieniem nie sanuje braku wniosku, zawierającego żądanie doręczenia, o

jakim mowa w art. 387 § 3 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15

listopada 1999 r., III CZ 126/99, LEX nr 528171), a zatem nie otwiera drogi do

złożenia skargi kasacyjnej. Dla takiej konstatacji nie jest istotne, z jakich przyczyn

nastąpiło doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, ale nie ma podstaw do

kwestionowania stanowiska Sądu drugiej instancji, iż spowodowane to było omyłką.

Treść

żądania

pełnomocnika

wnioskodawczyni

nie

pozostawiała

bowiem

wątpliwości, iż wnosi o doręczenie jedynie odpisu wyroku, wobec czego

Przewodniczący w dniu 8 września 2009 r. zarządził doręczenie temu

pełnomocnikowi sentencji orzeczenia, zaś organowi rentowemu odpisu wyroku z

uzasadnieniem w uwzględnieniu wniosku tej strony z dnia 16 czerwca 2009 r. Ze

zwrotnych poświadczeń odbioru wynika, iż sekretariat popełnił omyłkę, przesyłając

organowi rentowemu sentencję wyroku, zaś pełnomocnikowi wnioskodawczyni –

odpis wyroku z uzasadnieniem. Nietrafnie zatem pełnomocnik skarżącej zarzuca, iż

pierwotnie jego wniosek został potraktowany jako wniosek o doręczenie wyroku z

uzasadnieniem, a dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej uznano go za

wniosek o doręczenie odpisu wyroku. Sąd Apelacyjny uznawał go bowiem

niezmiennie, zgodnie z jego treścią, za żądanie doręczenia odpisu wyroku.

Jak wskazano wyżej, złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem

w trybie art. 387 § 3 k.p.c. jest niezbędnym warunkiem dopuszczalności skargi

kasacyjnej, a zatem brak takiego wniosku prowadzi do odrzucenia skargi po myśli

art. 3986 § 2 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono trafny pogląd, że strona, która

nieprawidłowo korzysta z przysługującego jej prawa do zaskarżenia orzeczenia

sądowego i w związku z tym spotyka się z zasadnym odrzuceniem wniesionego

przez nią środka, nie może skutecznie odwoływać się do art. 45 Konstytucji RP czy

do art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

dla wykazania, że została pozbawiona możliwości rozpatrzenia jej sprawy przez

wyższą instancję sądową (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10

września 1998 r., III CZ 114/98, OSNC 1999 nr 2, poz. 42, czy postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 września 2004 r., III CZ 74/04, LEX nr 182066). Taka teza

może być wprost zastosowana w niniejszej sprawie, skoro z wnioskiem o

doręczenie odpisu wyroku, nieotwierającym drogi do wniesienia skargi kasacyjnej,

wystąpił profesjonalny pełnomocnik strony, od którego, jak słusznie wskazał Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 listopada 2006 r., II PZ 53/06

(OSNP 2008 nr 7 – 8, poz. 107), „należy wymagać należytego wykonywania

elementarnych zadań warsztatowych, w tym prawidłowego od strony formalnej

sporządzania pism procesowych. Rzeczą profesjonalnego pełnomocnika jest

dochowanie

szczególnej

staranności

przy

sporządzaniu

każdego

pisma

procesowego i zamieszczenie w nim w prawidłowy sposób wszystkich niezbędnych

elementów”, trafnie konkludując iż „złożony przez pełnomocnika strony, będącego

adwokatem

lub

radcą

prawnym,

wniosek,

którego

treścią

jest

żądanie

uzasadnienia” (odpisu) „wyroku sądu drugiej instancji, nie może być utożsamiany z

żądaniem doręczenia takiego wyroku wraz z uzasadnieniem na podstawie art. 387

§ 3 k.p.c. i pozostaje bez wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej”.

Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia tak przepisów postępowania

cywilnego, jak i art. 45 Konstytucji RP są nieuzasadnione, a że zaskarżone

postanowienie jest zgodne z prawem, nie ma też możliwości stwierdzenia, iż

pozostaje w sprzeczności z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą

praworządności.

Zażalenie wnioskodawczyni okazało się zatem nieuzasadnione, wobec czego

z mocy art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. należało postanowić jak w

sentencji.