II UZ 37/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 37/06

POSTANOWIENIE

Dnia 21 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku K. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 grudnia 2006 r.,

zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego we W.

z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt III AUz …/06,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2006 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych we W. odrzucił zażalenie Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, Oddział w L. na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 20

kwietnia 2006 r., którym odrzucono apelację wniesioną przez organ rentowy bez

uiszczenia opłaty podstawowej, gdyż opłata taka nie została uiszczona także od

zażalenia.

Sąd Apelacyjny powołał przepis art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398), zgodnie z

którym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań

rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych od apelacji,

zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych

oraz art. 1302 § 3 k.p.c. nakazujący odrzucić bez wezwania o uiszczenie opłaty

nieopłacony środek zaskarżenia wniesiony przez adwokata, radcę prawnego lub

rzecznika patentowego.

Zażalenie organu rentowego, zawierające wniosek o uchylenie tego

postanowienia, zostało oparte na zarzucie nieuzględnienia przewidzianego w art.

114 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwolnienia od ponoszenia

kosztów i opłat sądowych, niewłaściwego zastosowania art. 14 ust. 3 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz.

1398) zamiast art. 95 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym zażalenie dotyczące

wyłącznie wysokości opłaty jest wolne od opłat, oraz błędnej wykładni art. 11, 14 i

art. 36 ustawy o kosztach w związku z art. 130 2 § 3 k.p.c. przez uznanie, że opłata

podstawowa wskazana w art. 36 jest opłatą w wysokości stałej o której mowa w art.

1302 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń

Społecznych w zakresie działalności określonej w tej ustawie nie ponosi opłat

sądowych. Użyte w tym przepisie sformułowanie odnoszące się do prowadzonej

działalności nakazuje stwierdzenie, że o ustawowym zwolnieniu tego organu

rentowego od kosztów sądowych decyduje materia, której dotyczy postępowanie

sądowe. Jeżeli jest to działalność ujęta w art. 83 ust. 1 tej ustawy, polegająca na

wydawaniu decyzji w zakresie indywidualnych spraw dotyczących zgłaszania do

ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich

poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do

świadczeń z ubezpieczeń społecznych, wymiaru świadczeń z ubezpieczeń

społecznych, to organ korzysta ze zwolnienia.

W tym zakresie zwolnienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od kosztów

sądowych ma rangę zwolnienia ustawowego, równą zwolnieniu przewidzianemu w

art. 96 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 36 oraz art. 94 ustawy o kosztach sądowych,

stosownie do których strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń

społecznych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach

odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie jest

obciążona opłatą podstawową w kwocie 30 złotych od wszystkich pism, z wyjątkiem

apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, a Skarb Państwa nie ma obowiązku

uiszczania żadnych opłat.

W poprzednim stanie prawnym Zakład Ubezpieczeń Społecznych korzystał

ze zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16

czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst: Dz.U.

z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) jako instytucja państwowa, której zadanie nie

polegało na prowadzeniu działalności gospodarczej - centralny organ administracji

państwowej (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i

finansowaniu ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 42, poz. 202 ze zm.). Obecnie,

gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest – z mocy art. 66 ust. 1 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych – państwową jednostką organizacyjną i ma

osobowość prawną, w sprawach toczących się na skutek odwołań od wydawanych

przez niego decyzji nie pobiera się opłaty podstawowej, o której mowa w art. 36

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z mocy art. 114 ust. 4 ustawy

systemowej.

Stwierdzając to, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie (art. 398 15

§ 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.), uznawszy za

bezprzedmiotowe odnoszenie się do dalszych zarzutów zażalenia. Należy tylko

zwrócić uwagę, że opłata podstawowa określona w art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach

jest opłatą w wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. (por. np. uchwałę

Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006, III CZP 109/06, niepublikowana).