II UZ 35/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 35/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

SSA Krzysztof Staryk

w sprawie z wniosku L. K.

przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu

o wysokość świadczenia i wypłatę odsetek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 stycznia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 4 sierpnia 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez L. K. od

wyroku tego Sądu z dnia 16 grudnia 2009 r., którym oddalono jego apelację od

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 sierpnia 2009

r.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w dniu 20 marca 2010 r. L. K.,

za pośrednictwem adwokata, wniósł skargę kasacyjną, wskazując jako wartość

przedmiotu zaskarżenia kwotę 22.214,88 zł. W związku z zarządzeniem

przewodniczącego wzywającym skarżącego do wskazania wartości przedmiotu

zaskarżenia - poprzez wyliczenie tej kwoty zgodnie z art. 22 k.p.c., pod rygorem

odrzucenia skargi kasacyjnej, skarżący wskazał, że wysokość żądanej emerytury to

4.365,99 zł, a otrzymywanej to 2.514,75 zł, zatem wartością przedmiotu

zaskarżenia jest różnica tych kwot pomnożona przez „12", co daję kwotę 22.214,88

zł.

Wojskowe Biuro Emerytalne ustosunkowując się do powyższego wyliczenia

wartości przedmiotu zaskarżenia podniosło, że zostało ono wyraźnie zawyżone i

nie odzwierciedla stanu faktycznego i prawnego.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że z racji tego, iż sprawa dotyczy wysokości

emerytury, to dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy między innymi od spełniania

wymagania, aby wartość przedmiotu zaskarżenia nie była niższa niż 10.000 zł (art.

398 § 1 k.p.c.). Wskazał także, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,

że obowiązek wskazania w postępowaniu kasacyjnym wartości przedmiotu

zaskarżenia powinien być rozumiany jako zobowiązanie do jej kwotowego

określenia oraz wykazania podstaw, na których opiera się wyliczenie – poprzez,

między innymi, wskazanie stosownych działań arytmetycznych. Zatem skarga

kasacyjna podlega odrzuceniu, jeżeli mimo wezwania Sądu, strona zobowiązania

tego nie wykonuje w ogóle bądź wykonuje je niewłaściwie (pozornie), w oderwaniu

od obiektywnego kryterium i podstaw, na których winno być oparte obliczenie oraz

nieadekwatnie do przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skarżący w sposób błędny wskazał podstawy,

na jakich się oparł, wyliczając wartość przedmiotu zaskarżenia i określił ją w

konsekwencji w sposób nieuzasadniony. Wyszedł bowiem od błędnego obliczenia

emerytury w 2003 r., zawyżając grupę uposażenia z U-21 do U-19. Zawyżył też

wskaźnik stanowiący procentową relację dodatków do uposażenia z dnia

zwolnienia ze służby, który wynosił 46,17 % - do 106,68%. Ponadto z latach 2004

– 2008 zastosował waloryzację cenową zamiast uposażeniowej.

Postanowienie to zostało zaskarżone przez L. K. zażaleniem, w którym

zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 25 § 2, w związku z art. 368

§ 2, art. 39821 i art. 3986 § 1 i 2 k.p.c., przez ich niezastosowanie, co przejawiło się

podjęciem przez Sąd Apelacyjny czynności sprawdzenia podanej wartości

przedmiotu zaskarżenia, mimo że wartość ta została wskazana z podaniem

szczegółowego sposobu jej wyliczenia oraz utwierdzona z chwilą przyjęcia przez

Sąd Apelacyjny do rozpoznania apelacji skarżącego, w której wskazał on tę

wartość, a czego organ rentowy nie zakwestionował następnie w drodze zarzutu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu celem kontynuowania postępowania wywołanego

skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wskazano, że jeśli skarżący wywiódł apelację wskazując

precyzyjnie wartość przedmiotu zaskarżenia oraz szczegółowy sposób jej

wyliczenia, a wartość ta nie była kwestionowana przez przeciwnika procesowego

oraz nie zmieniła się na dalszym etapie postępowania, to kwestionowanie jej przez

Sąd Apelacyjny stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Podniesiono także, że skarżący nie ograniczył się jedynie do wskazania

kwoty przekraczającej kwotę decydującą o dopuszczalności skargi, lecz wykazał

precyzyjnie podstawę i sposób jej wyliczenia, nie można więc uznać, że nałożony

przez Sąd Apelacyjny obowiązek podania wyliczenia wartości przedmiotu

zaskarżenia był wykonany pozornie.

Poza tym zwrócono uwagę, że Sąd Apelacyjny, przyjmując za jedynie

prawidłowy sposób wyliczenia podany przez organ rentowy, dokonał w istocie

merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione, chociaż nie wszystkie jego argumenty są trafne.

Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach

stwierdzał, że oznaczenie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w

uzasadnionych przypadkach sprawdzeniu przez sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c.

w związku z art. 368 § 2 k.p.c. Również sąd, do którego wniesiono skargę

kasacyjną jest zobowiązany do kontroli jej dopuszczalności, w związku z czym

może z urzędu sprawdzić podaną wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość

przedmiotu zaskarżenia określona przez wnoszącego skargę kasacyjną z

naruszeniem reguł wynikających z art. 19-24 k.p.c. nie jest wiążąca dla oceny

dopuszczalności skargi i podlega sprawdzeniu, zarówno przez sąd drugiej instancji,

jak i przez Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia

1998 r., II UZ 24/98, OSNAPiUS 1999 nr 8, poz. 291; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2007 r. II PZ 12/07, OSNAPiUS 2008 nr 11-12, poz.

169). Podobnie stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 lutego 2002 r.,

I PKN 305/01 (OSNP 2004 nr 4 , poz. 65), a mianowicie, że wartość przedmiotu

zaskarżenia oznaczona przez pełnomocnika powodów w uzupełnieniu braków

formalnych kasacji (aktualnie skardze kasacyjnej) podlega kontroli i sprawdzeniu na

podstawie art. 25 k.p.c. według reguł określonych w art. 19 - 24 k.p.c. Do takiej

kontroli był uprawniony i zobowiązany Sąd Apelacyjny decydujący o nadaniu biegu

skardze kasacyjnej, albowiem przepis art. 3982 k.p.c. (uprzednio art. 393 pkt 1

k.p.c.) ma charakter bezwzględny i wyklucza dowolność stron przy oznaczeniu

wartości przedmiotu zaskarżenia tylko w celu uzyskania dostępu do kontroli Sądu

Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1997 r., I CKN

46/97, OSNC 1997 z. 11, poz. 180, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18

października 2000 r., II UZ 124/00, OSNAPiUS 2002 nr 12, poz. 294).

Powszechnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się też, że

obowiązek

oznaczenia

w

postępowaniu

kasacyjnym

wartości

przedmiotu

zaskarżenia nie może ograniczać się jedynie do wskazania kwoty przekraczającej

kwotę decydującą o dopuszczalności skargi, lecz powinien być rozumiany jako

zobowiązanie

do

wykazania

podstaw,

na

których

opiera się

wyliczenie,

adekwatnych do przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (por. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 6 stycznia 2010 r., I UK 289/09 LEX nr 577827, z dnia 6

października 2009 r., II UZ 32/09, LEX nr 574543, z dnia 13 maja 2005 r., I UZ

23/05, OSNP 2005 nr 24, poz. 399, z dnia 13 maja 2005 r., II UZ 25/05, OSNP

2005 nr 23, poz. 383). Pełnomocnik skarżącego dochował tego wymagania i

przedstawił sposób wyliczenia (waloryzacji) emerytury – odwołując się do

szczegółowego wyliczenia ubezpieczonego dokonanego w postępowaniu przez

Sądem Apelacyjnym. Zdaniem Sądu drugiej instancji, przedstawione operacje

matematyczne nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach, które miałyby

zastosowanie, gdyby waloryzację emerytury przeprowadzić zgodnie z zasadami

obowiązującymi przed 1 stycznia 1999 r., a więc przed zmianą dokonaną na

podstawie art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118, ze zm.) i nadającą

nowe brzmienie art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36

ze zm.) - w przeciwieństwie do wyliczenia dokonanego przez wojskowy organ

emerytalny, co w ocenie Sądu uzasadnia korektę wyliczenia wartości przedmiotu

zaskarżenia. Tymczasem wartość przedmiotu sporu, a następnie wartość

przedmiotu zaskarżenia wyznacza żądanie ubezpieczonego zawarte w odwołaniu

od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego. Jak wynika z przedstawionego

wyliczenia, ubezpieczony domagał się wyliczenia świadczenia wedle uprzednich

zasad waloryzacyjnych, ale i przy uwzględnieniu przedstawionego przez siebie

sposobu obliczenia świadczenia (a także w odniesieniu do wskazanej przez siebie

grupy uposażenia – innej niż przyjęta przez Sąd), który, jego zdaniem, zasady te

odzwierciedla. Rację ma zatem skarżący, że Sąd nie był uprawniony do przyjęcia

innej wartości przedmiotu zaskarżenia niż oznaczona w skardze kasacyjnej, gdyż w

istocie wkroczył w ten sposób w ocenę merytoryczną zgłoszonego żądania.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 16 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.